Trong buổi làm việc giữa hai bên, người điều hành thuộc bên chủ nhà thường giới thiệu đoàn khách trước, bắt đầu từ trưởng đoàn rồi lần lượt theo ngôi thứ, sau đó mới giới thiệu thành phần bên chủ nhà, cũng từ người cao nhất xuống. Mỗi người được nêu đủ danh xưng, họ tên, chức danh và đơn vị; người được giới thiệu đứng lên hoặc gật đầu chào.
Phần giới thiệu chỉ kéo dài vài phút nhưng là lúc dễ phạm lỗi nhất: đọc sai tên, quên một người, nói "Phó" thành trưởng, giới thiệu cả người vắng. Bài này nói về thứ tự, các biến thể thường gặp, câu mẫu cho người điều hành và cách chuẩn bị danh sách để giới thiệu không vấp.
Vì sao giới thiệu khách trước
Thứ tự giới thiệu là một cách thể hiện ngôi thứ. Khách được ưu tiên vì là người được mời đến, nên đoàn khách được giới thiệu trước. Trong đoàn khách, người cao nhất được nhắc đầu tiên. Sau đó người điều hành giới thiệu bên mình, cũng theo thứ tự từ cao xuống. Thứ tự này được dùng phổ biến trong buổi làm việc của cơ quan, doanh nghiệp và nhà trường.
Có hai biến thể hay gặp. Thứ nhất, trưởng đoàn khách tự giới thiệu thành viên đoàn mình sau khi người điều hành mời. Cách này hợp với đoàn nước ngoài hoặc đoàn đông mà bên chủ nhà không chắc từng chức danh. Thứ hai, với buổi làm việc khi cấp trên về đơn vị, người điều hành giới thiệu đoàn cấp trên trước, rồi thành phần của đơn vị. Bản chất vẫn là khách trước, chủ sau.
Một số đơn vị quen giới thiệu chủ nhà trước theo lối "giới thiệu nhà mình để khách biết đang ngồi với ai". Cách này không sai trong buổi làm việc nội bộ hay thân mật, nhưng với khách quan trọng, nên giữ thứ tự khách trước. Dù chọn cách nào, phải báo trước cho lãnh đạo bên mình để không ai bất ngờ.
Thứ tự giới thiệu trong các tình huống thường gặp
Bảng dưới gom những tình huống người điều hành hay gặp. "Theo ngôi thứ" nghĩa là theo danh sách đã duyệt trước, không theo chỗ ngồi tình cờ.
| Tình huống | Ai giới thiệu | Thứ tự |
|---|---|---|
| Đoàn đơn vị bạn đến làm việc | Người điều hành bên chủ nhà | Đoàn khách theo ngôi thứ, rồi bên chủ nhà theo ngôi thứ |
| Đoàn nước ngoài, có phiên dịch | Người điều hành mời trưởng đoàn khách tự giới thiệu đoàn mình | Đoàn khách tự giới thiệu, rồi người điều hành giới thiệu bên chủ nhà |
| Cấp trên về làm việc tại đơn vị | Người điều hành bên đơn vị | Đoàn cấp trên trước, sau đó lãnh đạo và thành phần đơn vị |
| Họp có nhiều đơn vị cùng dự | Người điều hành bên chủ trì | Khách mời theo cấp đơn vị và chức vụ, rồi đến bên chủ trì |
| Hai doanh nghiệp, buổi làm việc nhỏ | Mỗi trưởng nhóm tự giới thiệu nhóm mình | Khách trước, chủ sau, mỗi người một câu ngắn |
Khi danh sách đông hơn mười người, không cần giới thiệu từng người một cách đầy đủ. Có thể giới thiệu đầy đủ những người ngồi bàn chính, những người còn lại gói trong một câu như "cùng các đồng chí chuyên viên" hoặc "cùng các anh chị phụ trách bộ phận".
Câu mẫu cho người điều hành
Các câu dưới đây là mẫu giả định, thay tên và chức danh thật. Giọng chuẩn mực, câu ngắn, mỗi người một câu.
- Mở phần giới thiệu: "Kính thưa các vị khách quý, kính thưa lãnh đạo công ty, trước khi vào nội dung, cho phép em được giới thiệu thành phần tham dự buổi làm việc hôm nay."
- Giới thiệu trưởng đoàn khách: "Về phía Công ty B, xin trân trọng giới thiệu ông Nguyễn Văn A, Tổng Giám đốc, trưởng đoàn."
- Giới thiệu thành viên: "Cùng đi có bà Trần Thị C, Giám đốc kinh doanh, và ông Lê Văn D, Trưởng phòng kỹ thuật."
- Chuyển sang bên chủ nhà: "Về phía Công ty A, có ông Phạm Văn E, Giám đốc; bà Hoàng Thị G, Phó Giám đốc phụ trách sản xuất."
- Gói những người còn lại: "Cùng dự có các anh chị trưởng bộ phận liên quan."
- Khép phần giới thiệu: "Xin trân trọng kính mời ông Phạm Văn E, Giám đốc, phát biểu chào mừng."
Người điều hành không cần chờ vỗ tay sau mỗi tên trong buổi làm việc nhỏ. Người được giới thiệu đứng lên hoặc khẽ gật đầu, người điều hành chuyển ngay sang người tiếp theo. Với hội nghị đông người thì có thể có tràng vỗ tay sau khi giới thiệu xong cả đoàn.
Lỗi hay gặp khi giới thiệu thành phần
Đọc sai tên hoặc nhầm giới tính. Gọi "ông" một người là phụ nữ hoặc ngược lại vì nhìn tên đoán giới tính. Tên Việt có nhiều tên dùng chung cho cả nam và nữ; danh sách phải ghi rõ danh xưng.
Thiếu chữ "Phó" hoặc thừa chữ. Đây là lỗi làm phật lòng nhất. Giới thiệu đúng chức danh hiện tại, kể cả "Phó", "Quyền", "Phụ trách". Trong câu nói thân mật, người Việt hay lược chữ "Phó", nhưng khi giới thiệu chính thức thì phải đủ.
Giới thiệu người vắng. Người điều hành đọc theo danh sách cũ, giới thiệu một người không có mặt. Phải nhận cập nhật thành phần ngay trước giờ bắt đầu, gạch tên người vắng.
Bỏ sót người. Thường là người đến muộn hoặc người đi kèm không có trong danh sách gửi trước. Lễ tân ở cửa phải báo ngay cho người điều hành khi có người lạ trong đoàn, hỏi tên và chức danh.
Sai thứ tự. Giới thiệu cấp phó trước cấp trưởng vì người phó ngồi gần hơn. Thứ tự theo danh sách ngôi thứ đã duyệt, không theo vị trí ghế.
Nói quá dài. Kể thành tích, học vị, quá trình công tác của từng người khiến phần giới thiệu kéo dài và khách sốt ruột. Chỉ cần danh xưng, họ tên, chức danh, đơn vị.
Chuẩn bị danh sách cho người điều hành
Người điều hành không nên giới thiệu theo trí nhớ, kể cả khi quen mặt mọi người.
- Lấy danh sách đoàn khách từ văn bản của bên khách, kèm danh xưng, họ tên, chức danh, đơn vị.
- Lấy danh sách thành phần bên mình từ văn phòng, đã được lãnh đạo duyệt.
- Sắp xếp hai danh sách theo ngôi thứ, in chữ to, mỗi người một dòng.
- Ghi chú cách đọc những tên khó, tên nước ngoài, tên có âm dễ nhầm.
- Đọc thử một lượt thành tiếng trước buổi làm việc, nhờ người khác nghe và dò theo danh sách.
- Ngay trước giờ bắt đầu, nhận cập nhật thành phần từ lễ tân ở cửa, gạch người vắng, thêm người mới.
- Đặt danh sách trên bàn, dùng bút đánh dấu từng người đã giới thiệu để không lặp, không sót.
Danh sách này nên lấy từ cùng một bảng tổng với biển tên và sơ đồ chỗ ngồi. Ba thứ khớp nhau thì người điều hành nhìn biển tên là biết đang giới thiệu ai.
Khi khách nước ngoài và phiên dịch tham gia
Với đoàn nước ngoài, phần giới thiệu nói qua phiên dịch nên người điều hành phải ngắt câu ngắn, mỗi lần một hai người, chờ phiên dịch dịch xong mới nói tiếp. Đọc một hơi cả đoàn thì phiên dịch không nhớ kịp tên và chức danh, dễ dịch sai.
Cách hay dùng là gửi trước cho phiên dịch danh sách song ngữ đã kiểm, để phiên dịch đọc tên và chức danh tiếng nước ngoài theo đúng bản chính thức. Người điều hành chỉ cần đọc phần tiếng Việt, phiên dịch đọc phần tương ứng.
Tên khách nước ngoài nên để phiên dịch hoặc chính trưởng đoàn khách đọc, vì người Việt đọc tên nước ngoài dễ sai âm. Nếu người điều hành bên mình buộc phải đọc, luyện trước với phiên dịch, đọc chậm và rõ.
Khi giới thiệu bên chủ nhà cho khách nước ngoài, nên nói đủ chức danh vì khách không quen cách gọi rút gọn. Ví dụ "Phó Giám đốc phụ trách sản xuất" thay vì chỉ "anh E bên sản xuất". Khách cần biết người ngồi đối diện có thẩm quyền gì để biết nên hỏi ai việc gì trong buổi làm việc.
Người đến muộn, người rời sớm và thành phần đổi giữa buổi
Buổi làm việc hiếm khi giữ nguyên thành phần từ đầu đến cuối. Có người đến muộn vì kẹt xe, có lãnh đạo chỉ dự phần đầu rồi xin phép đi họp khác, có người được gọi vào giữa buổi để trả lời một câu hỏi chuyên môn. Mỗi trường hợp có cách giới thiệu riêng để không làm đứt mạch buổi làm việc.
Với người đến muộn thuộc thành phần chính, người điều hành chờ lúc chuyển ý hoặc khi người đang nói dừng lại, rồi giới thiệu ngắn: "Xin giới thiệu thêm, ông Lê Văn D, Trưởng phòng kỹ thuật của Công ty B vừa đến dự." Không ngắt lời người đang phát biểu để giới thiệu. Với người đến muộn không thuộc bàn chính, có thể bỏ qua phần giới thiệu, lễ tân dẫn vào chỗ lặng lẽ.
Khi một lãnh đạo xin phép rời sớm, chính người đó hoặc người điều hành nói một câu ngắn với khách, nêu lý do chung chung như có lịch công tác khác, và cho biết ai tiếp tục làm việc thay. Câu này giúp khách hiểu rằng buổi làm việc vẫn được coi trọng.
Người được mời vào giữa buổi để trình bày một vấn đề chuyên môn nên được giới thiệu bằng một câu gắn với lý do họ có mặt: "Để trả lời câu hỏi của ông A về quy trình kiểm định, xin mời chị H, phụ trách phòng thí nghiệm." Cách giới thiệu này vừa đủ thông tin, vừa giải thích cho khách vì sao có người mới bước vào.
Câu hỏi thường gặp
Giới thiệu thành phần tham dự thì giới thiệu khách trước hay chủ trước?
Thông thường giới thiệu đoàn khách trước, từ trưởng đoàn rồi theo ngôi thứ, sau đó mới giới thiệu bên chủ nhà, cũng từ người cao nhất. Khách được ưu tiên vì là người được mời đến.
Ai là người giới thiệu thành phần trong buổi làm việc?
Thường là người điều hành thuộc bên chủ nhà, có thể là chánh văn phòng, thư ký hoặc một lãnh đạo cấp phó. Với đoàn nước ngoài, người điều hành có thể mời trưởng đoàn khách tự giới thiệu đoàn mình.
Có cần nói chữ "Phó" khi giới thiệu cấp phó không?
Có. Khi giới thiệu chính thức phải nói đủ chức danh hiện tại, kể cả "Phó", "Quyền", "Phụ trách". Trong trò chuyện thân mật người ta hay lược đi, nhưng phần giới thiệu là thông tin chính thức cho cả hai bên.
Đoàn đông hơn mười người thì có phải giới thiệu từng người?
Không nhất thiết. Giới thiệu đầy đủ những người ngồi bàn chính, những người còn lại gói trong một câu như "cùng các anh chị chuyên viên". Cách này giữ được thời gian mà vẫn đủ lịch sự.
Lỡ giới thiệu sai tên hoặc chức danh thì sửa thế nào?
Xin lỗi ngắn gọn và nói lại đúng ngay, ví dụ "Xin lỗi, xin giới thiệu lại, bà Trần Thị C, Giám đốc kinh doanh". Không giải thích dài dòng, không đổ lỗi cho danh sách, rồi tiếp tục phần giới thiệu.
Người được giới thiệu có phải đứng dậy không?
Trong buổi làm việc nhỏ, người được giới thiệu khẽ đứng lên hoặc gật đầu chào là đủ. Điều quan trọng là thống nhất một kiểu cho cả hai bên, người điều hành có thể làm mẫu bằng cách nhìn về phía người được nhắc tên.