Lần đầu tiếp nhà đầu tư hay đối tác lớn, cái khách cần thấy là một đơn vị chuẩn bị kỹ và nói thật, không phải một buổi đón rình rang. Giữ trọng thị bằng ba việc: người đứng đầu trực tiếp tiếp, chỗ ngồi và giờ giấc đúng mực, câu chuyện đi vào việc nhanh. Bỏ đi những thứ khách sáo như đội ngũ đông người ra đón, lời chào mừng dài, quà to và lời khen khách liên tục.
Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, khi lần đầu đón một đối tác lớn hơn mình, có xu hướng "làm cho thật to" để tạo ấn tượng. Kết quả thường ngược lại: khách thấy mình bị dàn dựng, thời gian làm việc thật bị thu hẹp, và người đọc nhanh tình hình sẽ đặt câu hỏi vì sao đơn vị cần phô trương. Bài này đi qua cách cân giữa trọng thị và tự nhiên, từ khâu chọn người đến câu cuối khi tiễn khách.
Trọng thị và khách sáo khác nhau ở đâu
Trọng thị là làm cho khách thấy thời gian và vị trí của họ được tôn trọng: đón đúng giờ, đúng người, chỗ ngồi đúng ngôi thứ, tài liệu đúng điều khách cần, câu trả lời rõ ràng. Khách sáo là những cử chỉ lấy hình thức thay cho nội dung: lời khen lặp lại, mời mọc rối rít, kéo cả chục người vào phòng, kể dài về thành tích đơn vị khi khách chưa hỏi.
Một cách thử đơn giản: với mỗi việc định làm, hỏi "việc này giúp khách làm việc thuận hơn, hay chỉ giúp mình trông có vẻ chu đáo?". Ra đón ở sảnh giúp khách không phải tìm đường, đó là trọng thị. Xếp hàng mười người ở sảnh vỗ tay, đó là khách sáo. Chuẩn bị số liệu đúng câu hỏi khách đã gửi, đó là trọng thị. Trình chiếu ba mươi trang giới thiệu lịch sử công ty, đó là khách sáo.
Với nhà đầu tư, ranh giới này càng rõ. Người làm đầu tư gặp rất nhiều doanh nghiệp, quen nhận ra sự chuẩn bị thật và sự dàn dựng. Thứ họ nhớ là cách đơn vị trả lời câu hỏi khó, không phải màu hoa ở sảnh. Vì vậy phần nghi thức chỉ cần sạch, gọn, đúng, để dành sức cho phần nội dung.
Chuẩn bị trước buổi gặp: hiểu khách trước khi khách bước vào
Phần chuẩn bị làm nên sự trọng thị thật. Trước buổi gặp vài ngày, người lo đối ngoại nên gom được:
- Họ tên, chức danh chính xác của từng người trong đoàn khách, cách đọc tên nếu là khách nước ngoài.
- Mục đích buổi gặp theo cách khách nói, không theo cách bên mình đoán. Hỏi người liên lạc: "Anh chị muốn buổi gặp này trả lời được những câu hỏi nào ạ?".
- Thời lượng khách dành cho buổi gặp và lịch trước, sau của khách trong ngày.
- Những câu hỏi khách đã gửi trước, hoặc tài liệu khách đã xem, để không trình bày lại điều khách đã biết.
- Thông tin công khai về đơn vị của khách: lĩnh vực, quy mô, các dự án đã công bố, để người tiếp không hỏi những câu cơ bản.
- Ai trong đơn vị mình từng gặp người của khách, đã trao đổi gì, có điều gì còn dang dở.
Từ những thông tin này, người tiếp chuẩn bị một trang ghi chú riêng gồm ba điều muốn khách nhớ sau buổi gặp và ba câu hỏi khó khách có thể đặt ra, kèm câu trả lời. Trang ghi chú để trong bìa của người tiếp, không phát cho khách. Chính trang giấy này giúp buổi gặp đi thẳng vào việc mà không cần bất cứ lời khách sáo nào.
Ai tiếp và bao nhiêu người ngồi cùng
Người đứng đầu trực tiếp tiếp. Buổi gặp đầu tiên với đối tác lớn nên do người đứng đầu doanh nghiệp tiếp, dù sau này việc chi tiết giao cho cấp dưới. Cử cấp phó tiếp ngay lần đầu dễ bị hiểu là đơn vị chưa coi trọng.
Số người cân với đoàn khách. Khách đi hai người thì bên mình hai ba người. Khách đi một mình thì bên mình tối đa hai, gồm người đứng đầu và một người phụ trách mảng liên quan.
Ai được ngồi cùng. Chỉ những người có vai trong nội dung buổi gặp: người phụ trách tài chính nếu khách là nhà đầu tư, người phụ trách kinh doanh hoặc kỹ thuật nếu là đối tác mua bán. Không mời thêm người "cho đông".
Người ghi chép. Nên có, nhưng ngồi ghế phụ và được giới thiệu rõ là người ghi chép. Hỏi khách có ngại việc ghi chép không nếu buổi gặp có nội dung nhạy cảm.
Phiên dịch nếu cần. Với đối tác nước ngoài, phiên dịch phải đã đọc trước tài liệu và biết các thuật ngữ chuyên ngành của đơn vị. Phiên dịch vụng ở buổi đầu làm giảm sự tin cậy nhiều hơn mọi người nghĩ.
Chỗ ngồi theo không gian gặp
Buổi gặp đầu tiên với đối tác lớn thường diễn ra ở phòng họp nhỏ hoặc phòng khách. Sơ đồ dưới đây giả định đoàn khách hai người, bên chủ ba người.
| Không gian | Khách chính | Chủ nhà | Những người còn lại |
|---|---|---|---|
| Phòng khách bộ sofa | Ghế danh dự xa cửa, quay mặt ra cửa | Ghế cạnh, bên trái khách chính | Người thứ hai bên khách ngồi tiếp phía khách; người bên chủ ngồi phía chủ, người ghi chép ghế phụ gần cửa |
| Phòng họp bàn chữ nhật | Giữa cạnh dài phía quay mặt ra cửa | Giữa cạnh dài đối diện | Người thứ hai mỗi bên ngồi bên phải người đứng đầu bên mình |
| Phòng họp bàn tròn nhỏ | Chỗ quay mặt ra cửa | Ngồi bên trái khách chính, không đối diện thẳng | Xếp xen kẽ để không chia phe rõ rệt |
| Phòng làm việc của giám đốc | Không nên dùng cho buổi đầu | Nếu bắt buộc, rời bàn làm việc ra ngồi ghế khách | Tối đa bốn người |
Bàn tròn nhỏ hợp với không khí trao đổi cởi mở, ít đối đầu. Bàn chữ nhật hai bên đối diện hợp khi có phần đàm phán điều khoản. Với buổi đầu chưa đàm phán gì, nhiều doanh nghiệp chọn phòng khách hoặc bàn tròn để cuộc trò chuyện tự nhiên hơn.
Mở đầu, trình bày và khép lại một buổi gặp đầu
Buổi gặp đầu thường dài bốn mươi lăm đến chín mươi phút. Trình tự gợi ý:
- Chào hỏi, trao danh thiếp theo thứ bậc, mời ngồi, mời nước. Vài câu xã giao ngắn về chuyến đi, thời tiết, không quá hai ba phút.
- Người đứng đầu cảm ơn khách đã đến, nói một câu về mong muốn của buổi gặp, rồi mời khách chia sẻ điều khách quan tâm trước.
- Nghe khách trước, ghi lại câu hỏi. Đây là chỗ khác biệt lớn nhất giữa trọng thị và khách sáo: để khách nói trước thay vì giới thiệu dài về mình.
- Trình bày phần của đơn vị, bám đúng câu hỏi khách vừa nêu. Tài liệu chuẩn bị nhiều nhưng chỉ đưa ra phần đúng câu hỏi.
- Trao đổi, trả lời. Điều chưa có số liệu chính xác thì hứa gửi sau, ghi rõ hạn.
- Tóm lược những gì đã thống nhất và việc tiếp theo của mỗi bên. Người đứng đầu hỏi khách còn cần gì thêm.
- Tiễn khách tới thang máy hoặc sảnh, tuỳ cấp, cảm ơn lần cuối.
Bước tóm lược cuối là bước hay bị bỏ nhất, vì mọi người ngại làm không khí trở nên "công việc". Thật ra với đối tác lớn, một câu như "Bên em ghi nhận hai việc: gửi số liệu ba năm trước thứ Sáu và sắp xếp chuyến thăm xưởng, anh xem còn gì thiếu ạ" cho thấy đơn vị làm việc nghiêm túc hơn mọi lời khen.
Những cử chỉ khách sáo nên bỏ
Khen khách liên tục. Một câu cảm ơn khi mở đầu và một câu khi kết thúc là đủ. Khen thêm về công ty khách, thành tích của khách nhiều lần khiến lời khen mất giá.
Kể dài lịch sử đơn vị. Thông tin này nên ở tài liệu gửi trước. Trong buổi gặp chỉ nhắc một hai câu đúng phần liên quan.
Mời mọc rối rít. Mời nước một lần, mời dùng trái cây một lần. Hỏi đi hỏi lại "anh dùng thêm gì không ạ" làm đứt mạch câu chuyện.
Quà to ngay buổi đầu. Nếu muốn tặng, chỉ là quà lưu niệm biểu trưng của đơn vị hoặc sản phẩm tiêu biểu đóng gói gọn. Quà có giá trị ở buổi đầu dễ đặt khách vào thế khó, nhất là khi khách làm cho tổ chức có quy định về nhận quà.
Mời tiệc ngay khi vừa gặp. Mời cơm là thiện ý, nhưng nên hỏi trước qua người liên lạc chứ không đột ngột mời giữa buổi. Khách từ chối thì nhận lời nhẹ nhàng, không nài.
Việc sau buổi gặp: phần quyết định ấn tượng lâu dài
Ấn tượng thật về một đơn vị thường hình thành sau buổi gặp, ở cách đơn vị giữ lời. Trong vòng một ngày làm việc, nên gửi một thư ngắn cảm ơn, nhắc lại những việc đã thống nhất, kèm tài liệu đã hứa nếu có sẵn. Thư không cần trau chuốt dài, chỉ cần đúng tên, đúng chức danh, đúng việc.
Những gì hứa gửi sau phải gửi đúng hạn, và nếu chưa kịp thì báo trước khi đến hạn kèm lý do và ngày mới. Một số liệu gửi chậm không có lời báo trước làm mất nhiều điểm hơn một phòng họp thiếu hoa.
Thư ký nên lập hồ sơ đối tác ngay sau buổi gặp: thông tin liên hệ, chức danh những người đã gặp, điều khách quan tâm, đồ uống khách dùng, những việc đã hứa và hạn. Lần gặp thứ hai, khi người tiếp nhắc đúng một chi tiết từ lần trước, khách sẽ thấy được trọng thị mà không cần bất cứ nghi thức nào thêm.
Nếu buổi gặp có bàn đến việc ký kết, thẩm quyền ký hay các điều khoản pháp lý, đó là phần cần người có chuyên môn xem xét theo văn bản hiện hành, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi đi tiếp. Người lo lễ tân chỉ nên ghi nhận và chuyển đúng người, không tự trả lời thay.
Câu hỏi thường gặp
Lần đầu gặp nhà đầu tư có nên đón ở sảnh không?
Nên có một người đủ vai đón ở sảnh, thường là trợ lý hoặc cấp phó, và người đứng đầu đón ở cửa phòng. Không cần huy động nhiều người ra sảnh, chỉ cần khách không phải tìm đường và có người dẫn lên ngay.
Buổi gặp đầu tiên với đối tác lớn nên kéo dài bao lâu?
Khoảng bốn mươi lăm đến chín mươi phút là hợp lý. Nên hỏi trước khách có bao nhiêu thời gian và chủ động kết thúc đúng giờ, thà để khách muốn gặp lại còn hơn kéo dài khiến khách trễ việc khác.
Nên để khách nói trước hay giới thiệu đơn vị mình trước?
Sau lời cảm ơn ngắn, nên mời khách chia sẻ điều khách quan tâm trước. Nghe xong rồi trình bày đúng vào câu hỏi của khách sẽ hiệu quả và tôn trọng thời gian của khách hơn một bài giới thiệu dài.
Có nên tặng quà cho nhà đầu tư ở buổi gặp đầu tiên không?
Không bắt buộc. Nếu tặng, chọn quà lưu niệm biểu trưng hoặc sản phẩm tiêu biểu của đơn vị, đóng gói gọn. Tránh quà có giá trị, vì nhiều tổ chức đầu tư có quy định chặt về nhận quà và khách sẽ khó xử.
Ai nên ngồi cùng khi tiếp đối tác lớn lần đầu?
Người đứng đầu doanh nghiệp và một hai người có vai trực tiếp trong nội dung, như người phụ trách tài chính hay kinh doanh. Số người bên chủ nên bằng hoặc ít hơn bên khách, kèm một người ghi chép ngồi ghế phụ.
Sau buổi gặp nên gửi gì cho đối tác?
Trong vòng một ngày làm việc gửi thư cảm ơn ngắn, nhắc lại các việc đã thống nhất và hạn của từng việc, kèm tài liệu đã hứa nếu có. Việc giữ đúng lời hẹn sau buổi gặp quan trọng hơn mọi nghi thức trong buổi.