TrongVong.comTrọng Vọng
Cờ, biển tên và xưng hô chức danh

Biển tên song ngữ khi làm việc với khách nước ngoài: thứ tự họ tên, chức danh

Làm biển tên song ngữ cho buổi làm việc với khách nước ngoài: ghi họ tên theo thứ tự nào, dịch chức danh ra sao, dòng nào trên dòng nào và ai duyệt bản cuối.

A Vietnamese assistant and a foreign colleague comparing two blank card stands side by side at a desk near a window, only hands visible, shallow depth of field

Biển tên song ngữ nên ghi họ tên mỗi người đúng theo cách chính người đó vẫn viết (xem trên danh thiếp hoặc danh sách do bên họ gửi), chức danh dùng bản dịch chính thức mà đơn vị của họ đang dùng, và giữ một trật tự dòng thống nhất cho cả phòng. Không tự đảo họ tên, không tự dịch chức danh khi đã có bản chính thức, và bản cuối phải được một người đọc được cả hai ngôn ngữ soát.

Phần lớn lỗi trên biển tên song ngữ không do thiếu ngoại ngữ, mà do đoán: đoán thứ tự họ tên, đoán bản dịch chức danh, đoán cách viết có dấu hay không dấu. Bài này đưa ra những quy ước thường dùng, cách hỏi bên khách cho đúng và cách trình bày để biển vẫn gọn dù có hai ngôn ngữ.

Thứ tự họ tên: theo cách người đó tự viết

Mỗi nền văn hoá có thứ tự tên riêng. Người Việt viết họ trước, tên sau. Nhiều nước phương Tây viết tên trước, họ sau. Một số nước châu Á viết họ trước như người Việt. Khi chuyển sang tiếng Anh, có người giữ nguyên thứ tự gốc, có người đảo lại cho quen với người đọc phương Tây. Vì vậy không có quy tắc chuyển đổi chung nào an toàn bằng việc xem chính người đó viết tên mình thế nào.

Nguồn tin cậy nhất là danh sách đoàn do bên khách gửi bằng văn bản hoặc thư điện tử, tiếp đến là danh thiếp của chính người đó. Nếu danh sách viết họ bằng chữ in hoa, đó là dấu hiệu bên khách muốn chỉ rõ đâu là họ; giữ nguyên cách đó trên biển cũng là một lựa chọn lịch sự. Khi chưa chắc, hỏi đầu mối bên khách một câu ngắn: tên của ông, bà này nên ghi theo thứ tự nào, đâu là họ.

Với người Việt bên chủ nhà, cũng nên thống nhất trước một cách viết. Nhiều đơn vị giữ nguyên thứ tự họ tên tiếng Việt và bỏ dấu trên dòng tiếng Anh, có đơn vị giữ cả dấu. Cách nào cũng được nếu thống nhất cho mọi người của bên mình và khớp với danh thiếp, thư điện tử của họ. Hỏi chính người đó muốn được ghi thế nào, nhất là lãnh đạo đã có thói quen ký tên tiếng Anh theo một kiểu.

Trình bày dòng trên biển song ngữ

Bảng dưới là những cách sắp dòng thường gặp. Chọn một kiểu cho cả phòng, kể cả biển của bên chủ nhà.

KiểuCách sắpƯu và nhược
Một mặt hai ngôn ngữHọ tên lớn ở giữa; dưới là chức danh tiếng Việt, rồi chức danh tiếng nước ngoài nhỏ hơnGọn, cả hai bên đọc được trên cùng một mặt; phải chọn cỡ chữ cẩn thận để không chật
Mỗi mặt một ngôn ngữMặt quay về khách in ngôn ngữ của khách, mặt quay về chủ in tiếng ViệtRộng rãi; nhưng trên ảnh chỉ lộ một ngôn ngữ, và người ngồi không tự soát được mặt bên kia
Họ tên chung, chức danh hai dòngHọ tên viết một lần bằng chữ Latinh, hai dòng chức danh hai ngôn ngữHợp khi tên người không cần dịch; không hợp khi khách dùng hệ chữ khác
Thêm hệ chữ của kháchKhách dùng hệ chữ không phải Latinh: thêm một dòng tên bằng chữ của họTôn trọng khách; bắt buộc nhờ người bản ngữ hoặc phiên dịch soát từng nét

Kinh nghiệm chung là ưu tiên kiểu một mặt hai ngôn ngữ cho buổi làm việc hai đoàn, vì người dự và máy ảnh ở cả hai phía đều đọc được. Kiểu mỗi mặt một ngôn ngữ hợp với bàn dài một phía có người dự ngồi xem.

Dịch chức danh: dùng bản chính thức, đừng tự dịch

Hỏi bản dịch đơn vị đang dùng. Phần lớn cơ quan, doanh nghiệp, trường học đã có bản dịch chức danh trên danh thiếp, trang giới thiệu hoặc văn bản đối ngoại. Lấy đúng bản đó. Cùng một chức danh tiếng Việt có thể được các đơn vị dịch khác nhau, và người mang chức danh quen với bản của đơn vị mình.

Với chức danh của khách, giữ nguyên bản họ gửi. Không "chuẩn hoá" chức danh của khách theo cách hiểu của mình. Nếu thấy lạ, hỏi lại chứ không sửa. Một chữ dịch lại có thể nâng hoặc hạ cấp bậc ngoài ý muốn.

Chú ý chữ "Phó" và các chức danh tạm thời. Cấp phó, quyền trưởng, phụ trách, tạm quyền mỗi thứ có cách dịch riêng; đây là chỗ dịch sai dễ thành chuyện nhất. Kiểm với bản chính thức của từng người.

Tên đơn vị cũng cần bản dịch chính thức. Tên công ty, trường, cơ quan bằng tiếng nước ngoài lấy theo tên đăng ký hoặc tên giao dịch chính thức, không tự dịch nghĩa. Tên địa phương sau sắp xếp địa giới cũng cần kiểm bản dịch mới.

Một người soát hai ngôn ngữ. Người soát cuối cùng phải đọc được cả hai ngôn ngữ và có trong tay danh sách gốc. Phiên dịch của buổi làm việc là người phù hợp nhất nếu được gửi bản nháp trước một ngày.

Quy trình làm biển song ngữ từ lúc nhận danh sách

Biển song ngữ cần thêm thời gian so với biển một ngôn ngữ, chủ yếu cho khâu hỏi và soát.

  1. Nhận danh sách đoàn khách bằng văn bản, ghi rõ ngày nhận và người gửi.
  2. Lập một bảng tổng gồm các cột: họ tên tiếng Việt hoặc nguyên gốc, họ tên trên biển, chức danh tiếng Việt, chức danh tiếng nước ngoài, đơn vị, ghi chú cách đọc tên.
  3. Đánh dấu những ô còn chưa chắc, gom lại hỏi đầu mối bên khách trong một lần.
  4. Lấy bản dịch chức danh của người bên mình từ danh thiếp hoặc phòng hành chính.
  5. Dàn biển nháp, gửi phiên dịch hoặc người soát song ngữ.
  6. Sửa theo góp ý, in thử một biển dài nhất để kiểm cỡ chữ.
  7. In cả loạt, đọc chéo với bảng tổng, xếp theo sơ đồ chỗ ngồi.

Bảng tổng ở bước hai nên là nguồn duy nhất cho mọi giấy tờ của buổi làm việc: biển tên, chương trình, danh sách giới thiệu, thẻ chỗ ngồi bàn tiệc. Một nguồn thì sửa một chỗ, không phải đi dò từng tệp.

Danh xưng và học hàm trên biển song ngữ

Ở nhiều nước, học hàm học vị như tiến sĩ, giáo sư được dùng trong giao tiếp trang trọng và thường xuất hiện trước tên. Nếu danh sách bên khách ghi kèm học hàm, giữ nguyên trên biển. Nếu danh sách không ghi, đừng tự thêm dù biết người đó có bằng cấp; đó là lựa chọn của họ.

Danh xưng chung kiểu ông, bà trên dòng tiếng nước ngoài cần chú ý giới tính và tình trạng mà một số ngôn ngữ phân biệt. Cách an toàn là dùng dạng trung tính phổ biến cho phụ nữ trong giao tiếp công việc, hoặc bỏ hẳn danh xưng trên biển cho cả phòng nếu không chắc.

Với bên Việt Nam, học hàm học vị chỉ nên ghi khi đơn vị có thói quen dùng trong đối ngoại và đã thống nhất cho mọi người. Ghi cho người này mà không ghi cho người kia cùng có học vị sẽ thành chuyện nội bộ sau buổi làm việc.

Cuối cùng là cách đọc tên. Biển tên không ghi phiên âm, nhưng bảng tổng nên có một cột ghi chú cách đọc gần đúng của tên khách để người điều hành và lãnh đạo bên mình luyện trước. Hỏi phiên dịch hoặc đầu mối bên khách cách đọc, nhất là những tên dài hoặc có âm khó.

Lỗi hay gặp trên biển song ngữ

Những lỗi dưới đây đều đã gặp trong thực tế, và đều phòng được bằng một lượt soát có danh sách gốc trong tay.

  • Đảo họ tên của khách theo cách đoán, khiến người điều hành gọi khách bằng họ như gọi tên thân mật.
  • Dòng tiếng Anh bị mất dấu không đồng đều: người có dấu, người không.
  • Phông chữ không đủ ký tự, dấu tiếng Việt bị vỡ thành ô vuông hoặc ký tự lạ khi in.
  • Dịch máy chức danh dài, ra một cụm từ đúng chữ nhưng sai nghĩa nghề.
  • Dòng ngoại ngữ chữ quá nhỏ vì cố nhét vừa, người đối diện không đọc được.
  • Biển của bên chủ nhà chỉ có tiếng Việt trong khi biển của khách có hai ngôn ngữ, làm khách không đọc được tên người đối diện.

Khi gặp lỗi lúc khách đã vào phòng, xử lý như lỗi biển tên thông thường: in lại, thay vào lúc chuyển phần, xin lỗi ngắn gọn nếu người bị ghi sai đã nhìn thấy. Đừng sửa bằng bút lên biển in.

Đoàn khách dùng ngôn ngữ thứ ba hoặc đến từ nhiều nước

Không phải đoàn nước ngoài nào cũng làm việc bằng tiếng Anh. Có đoàn dùng tiếng mẹ đẻ và mang phiên dịch riêng, có đoàn gồm người nhiều nước cùng làm việc cho một tổ chức. Trước khi làm biển, hỏi đầu mối bên khách ngôn ngữ làm việc của buổi gặp là gì. Biển tên song ngữ nên dùng tiếng Việt và ngôn ngữ làm việc đó, không mặc định là tiếng Anh.

Khi ngôn ngữ làm việc là thứ tiếng mà bên mình không ai đọc được, khâu soát phải dựa hoàn toàn vào phiên dịch hoặc vào chính bên khách. Cách làm an toàn là gửi bản nháp dạng tệp hình ảnh hoặc tệp in cho đầu mối bên khách nhờ xác nhận, kèm câu hỏi rõ ràng: tên và chức danh trên các biển này đã đúng chưa. Phần lớn đối tác sẵn lòng kiểm vì họ cũng không muốn lãnh đạo của mình bị ghi sai.

Đoàn gồm người nhiều nước thì mỗi người vẫn được ghi tên theo cách của chính họ, nhưng chức danh và tên tổ chức dùng chung một ngôn ngữ làm việc cho cả đoàn. Không nên làm biển ba bốn ngôn ngữ cho một buổi làm việc; biển sẽ chật và chẳng ai đọc được dòng nào.

Nếu đoàn có cả quan chức và chuyên gia, hỏi bên khách thứ tự ngôi thứ trong đoàn của họ, vì chức danh dịch sang ngôn ngữ khác có khi không cho thấy ai cao hơn ai. Thứ tự này quyết định chỗ ngồi, còn biển tên chỉ phản ánh lại thứ tự đó.

Câu hỏi thường gặp

Tên người Việt trên biển tiếng Anh có cần đảo thành tên trước họ sau không?

Không bắt buộc. Nhiều đơn vị giữ nguyên thứ tự họ trước tên sau, có đơn vị đảo lại. Điều quan trọng là thống nhất cho mọi người bên mình và khớp với cách người đó vẫn viết trên danh thiếp, thư điện tử.

Làm sao biết đâu là họ, đâu là tên của khách nước ngoài?

Xem danh sách đoàn do bên khách gửi và danh thiếp của chính người đó; nhiều nơi viết họ bằng chữ in hoa. Khi vẫn chưa chắc, hỏi thẳng đầu mối bên khách. Hỏi một lần trước buổi làm việc vẫn hơn gọi sai trước mặt cả đoàn.

Có nên tự dịch chức danh của khách cho dễ hiểu không?

Không nên. Giữ nguyên chức danh đúng như bên khách gửi; nếu thấy lạ thì hỏi lại. Tự dịch hoặc chuẩn hoá có thể vô tình nâng hay hạ cấp bậc của người đó trên biển tên.

Biển song ngữ nên in hai ngôn ngữ trên một mặt hay mỗi mặt một thứ?

Buổi làm việc hai đoàn ngồi đối diện thường hợp với kiểu một mặt hai ngôn ngữ, vì người ngồi hai phía và máy ảnh đều đọc được. Kiểu mỗi mặt một ngôn ngữ hợp với bàn có người dự ngồi xem một phía.

Ai nên soát biển tên song ngữ trước khi in?

Một người đọc được cả hai ngôn ngữ, có danh sách gốc trong tay, thường là phiên dịch của buổi làm việc. Gửi bản nháp trước ít nhất một ngày để còn thời gian hỏi lại bên khách những chỗ chưa chắc.

Khách dùng hệ chữ không phải chữ Latinh thì ghi thế nào?

Có thể thêm một dòng tên bằng hệ chữ của khách bên cạnh tên chữ Latinh. Dòng này bắt buộc phải nhờ người bản ngữ hoặc phiên dịch soát từng nét, vì sai một nét là thành tên khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138