Sau chuyến thăm và làm việc, bên khách gửi thư cảm ơn chủ nhà về sự đón tiếp, và nhiều khi chủ nhà cũng gửi thư cảm ơn đoàn đã đến; thư nên đi trong vòng ba đến bảy ngày làm việc, do trưởng đoàn hoặc người đứng đầu đơn vị ký, gửi người đã chủ trì tiếp. Nội dung gồm năm ý: cảm ơn sự đón tiếp, nhắc lại một hai điểm đáng nhớ, ghi nhận các việc hai bên đã thống nhất, đầu mối theo dõi tiếp và lời chúc.
Bài này nói về khung và nhịp của thư cảm ơn trong lễ tân đối ngoại: ai gửi, gửi cho ai, ai ký, gửi lúc nào, viết những ý gì, gửi kèm gì, làm song ngữ ra sao và các lỗi khiến một lá thư tốt bụng trở thành sơ suất. Lời văn cụ thể của từng lá thư thuộc về người soạn và người ký.
Vì sao thư cảm ơn đáng gửi, kể cả khi đã cảm ơn tại chỗ
Cuối buổi làm việc, hai trưởng đoàn đã bắt tay, đã nói lời cảm ơn trước mặt nhau. Thư cảm ơn sau đó không lặp lại lời nói, mà làm ba việc khác. Thứ nhất, nó để lại dấu vết bằng văn bản của một chuyến làm việc, đi vào hồ sơ của cả hai bên. Thứ hai, nó ghi lại những việc đã thống nhất, nhắc hai bên còn có việc phải làm tiếp. Thứ ba, nó cho thấy bên gửi coi trọng mối quan hệ đủ để ngồi xuống viết.
Trong thực tế, thư cảm ơn được nhớ lâu hơn nhiều chi tiết của buổi làm việc. Một đoàn khách nhận được thư cảm ơn đúng hạn, có nhắc đến buổi tham quan cụ thể hay lời phát biểu của trưởng đoàn, sẽ nhớ đơn vị chủ nhà là nơi làm việc chu đáo.
Theo thông lệ, bên khách là bên chủ yếu gửi thư cảm ơn chủ nhà về sự đón tiếp. Chủ nhà cũng có thể gửi thư cảm ơn đoàn đã dành thời gian đến, nhất là khi đoàn đến từ xa, đoàn cấp trên, hay đoàn mang lại cơ hội hợp tác. Không bên nào bắt buộc, nhưng không có thư nào cả sau một chuyến làm việc quan trọng thường để lại cảm giác dở dang.
Thư cảm ơn khác biên bản làm việc. Biên bản ghi đủ nội dung trao đổi, có chữ ký hai bên, mang tính pháp lý hoặc hành chính. Thư cảm ơn mang tính lễ tân, ngắn, ấm, chỉ nhắc lại những việc chính để giữ mạch quan hệ.
Gửi khi nào, ai ký, gửi cho ai
Bảng dưới gom các quyết định cần làm trước khi soạn thư.
| Câu hỏi | Cách làm phổ biến | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gửi khi nào | Trong ba đến bảy ngày làm việc sau chuyến thăm | Quá hai tuần thì thư mất ý nghĩa, đọc như thủ tục |
| Ai ký bên khách | Trưởng đoàn, hoặc người đứng đầu đơn vị nếu trưởng đoàn là cấp phó | Ký bởi người đứng đầu thì trang trọng hơn |
| Gửi cho ai bên chủ nhà | Người đã chủ trì tiếp đoàn | Đồng gửi văn phòng để lưu và chuyển các bộ phận liên quan |
| Ai ký bên chủ nhà nếu chủ nhà gửi | Người đã chủ trì tiếp | Gửi trưởng đoàn khách, đồng gửi văn phòng bên khách |
| Gửi qua đâu | Thư điện tử chính thức kèm bản có chữ ký, có thể thêm bản giấy | Với cơ quan nhà nước, theo đường văn thư |
| Dài bao nhiêu | Một trang | Quá một trang là đã thành báo cáo |
Người ký thư nên tương xứng với người nhận. Nếu giám đốc bên chủ nhà đích thân tiếp đoàn, thư cảm ơn do một trưởng phòng bên khách ký là chưa tương xứng, dù trưởng phòng ấy là người đi đoàn. Cách gỡ là để trưởng đoàn hoặc người đứng đầu đơn vị ký, trưởng phòng soạn và gửi.
Năm ý nên có trong một lá thư cảm ơn
Không cần dài, nhưng thư cảm ơn nên có đủ năm ý dưới đây, theo thứ tự từ trên xuống.
- Lời cảm ơn mở đầu: cảm ơn người chủ trì và đơn vị đã đón tiếp đoàn trong chuyến thăm và làm việc ngày nào, ở đâu.
- Một hai điểm cụ thể đáng nhớ: buổi tham quan xưởng, phần trình bày về một mô hình, sự chu đáo trong khâu đón tiếp. Chi tiết cụ thể làm lá thư không giống mẫu.
- Ghi nhận các việc hai bên đã thống nhất: liệt kê ngắn hai ba việc, ai làm, khi nào. Không chép lại nguyên biên bản.
- Đầu mối theo dõi: họ tên, chức danh người phụ trách bên mình để bên kia liên hệ cho các việc tiếp theo.
- Lời chúc và mong muốn: chúc sức khoẻ, chúc đơn vị phát triển, mong đón đoàn bên kia đến thăm lại hoặc mong tiếp tục hợp tác.
Ý thứ hai là ý làm nên chất lượng lá thư. Người soạn nên hỏi lại trưởng đoàn hoặc xem ghi chú buổi làm việc để tìm một chi tiết thật sự đáng nhắc. Một câu như đoàn đặc biệt ấn tượng với cách tổ chức dây chuyền sơ chế ở cơ sở hai có sức nặng hơn nhiều so với câu chung chung như đoàn rất ấn tượng với đơn vị.
Gửi kèm gì: ảnh, tài liệu, quà đáp lễ
Ảnh chung của buổi làm việc là thứ gửi kèm được trân trọng nhất. Chọn hai ba tấm đẹp: ảnh hai trưởng đoàn bắt tay, ảnh trao quà lưu niệm, ảnh chung cả đoàn. Gửi tệp chất lượng cao qua thư điện tử; nếu muốn trang trọng hơn, in một tấm ảnh chung, đóng khung gọn, gửi theo bản giấy của thư.
Tài liệu hứa gửi trong buổi làm việc, như bản trình chiếu, quy trình, báo cáo, nên gửi kèm hoặc gửi ngay sau thư, và nhắc trong thư rằng tài liệu đã đính kèm. Đây là cách giữ lời hứa nhanh nhất và cho thấy bên mình theo đuổi các việc đã thống nhất.
Nếu chủ nhà đã trao quà lưu niệm mà bên khách không kịp đáp lễ tại chỗ, thư cảm ơn là dịp phù hợp để gửi quà đáp lễ, kèm một câu ngắn trong thư. Quà đáp lễ theo cùng nguyên tắc với quà lưu niệm: biểu trưng, giá trị nhỏ, gửi công khai đến đơn vị chứ không đến nhà riêng.
Ví dụ giả định: sau chuyến thăm một nhà máy ở Thái Nguyên, đoàn của Hiệp hội X gửi thư cảm ơn do chủ tịch hiệp hội ký, kèm ba tấm ảnh và bản tóm tắt các đề xuất hợp tác đào tạo nghề. Thư nhắc lại chi tiết nhà máy đã bố trí kỹ sư trẻ hướng dẫn đoàn tham quan, và giới thiệu anh Đức, phó văn phòng hiệp hội, là đầu mối cho việc tiếp theo.
Thư cảm ơn gửi khách nước ngoài và đoàn nhiều đơn vị
Với đối tác nước ngoài, thư cảm ơn nên viết bằng thứ tiếng hai bên đã dùng trong buổi làm việc, thường là tiếng Anh, kèm bản tiếng Việt nếu cần lưu hồ sơ. Có thể làm thư song ngữ trên cùng một trang hoặc hai bản riêng cùng nội dung. Tên và chức danh của người nhận viết đúng như trong danh thiếp hoặc danh sách đoàn họ đã gửi.
Với đối tác nước ngoài, thời gian gửi càng nên sớm, vì đoàn có thể đã về nước và quay lại guồng công việc của họ. Gửi trong tuần đầu là hợp lý. Nên gửi qua thư điện tử trước, bản giấy theo đường bưu chính sau nếu muốn trang trọng.
Khi đoàn khách gồm nhiều đơn vị, như đoàn của một tỉnh gồm đại diện ba bốn sở, thư cảm ơn thường do trưởng đoàn chung ký, thay mặt cả đoàn. Các đơn vị thành viên không cần gửi riêng, trừ khi có việc hợp tác riêng với chủ nhà.
Khi chủ nhà tiếp nhiều đoàn khác nhau trong một sự kiện, như ngày hội giới thiệu sản phẩm, việc gửi thư cảm ơn từng đoàn có thể dùng chung một khung, nhưng nên thay chi tiết đáng nhớ cho từng đoàn. Thư giống hệt nhau gửi hàng loạt dễ bị nhận ra và mất ý nghĩa.
Có những buổi làm việc không đi đến thống nhất, ví dụ hai bên chưa tìm được điều kiện hợp tác phù hợp. Thư cảm ơn khi đó vẫn nên gửi, thậm chí càng nên gửi. Thư không nhắc đến chuyện chưa thành, chỉ cảm ơn sự đón tiếp và thời gian bên kia đã dành ra, ghi nhận những thông tin hữu ích đã trao đổi, và để ngỏ khả năng gặp lại khi có điều kiện. Một lá thư như vậy giữ được thiện cảm cho những cơ hội về sau, điều mà một sự im lặng sau buổi làm việc không làm được.
Với cơ quan nhà nước, thư cảm ơn đi theo đường văn thư như mọi văn bản khác, có số, ký hiệu, nơi nhận. Cách trình bày theo thể thức văn bản hiện hành; lời lẽ chuẩn mực, gọn, tránh những câu khen ngợi quá mức về cá nhân lãnh đạo bên nhận.
Lỗi hay gặp khi viết thư cảm ơn
Những lỗi dưới đây làm lá thư mất đi phần lớn giá trị dù người viết có thiện chí.
- Gửi quá muộn, sau hai ba tuần: thư đọc như hoàn thành thủ tục, không còn là lời cảm ơn.
- Viết sai tên hoặc chức danh người nhận: kiểm lại theo danh sách đoàn và biển tên đã dùng trong buổi làm việc.
- Viết chung chung, không một chi tiết cụ thể: thư giống mẫu, người nhận đọc lướt qua.
- Chép nguyên biên bản vào thư: thư dài, khô, mất tính lễ tân.
- Người ký không tương xứng với người nhận: để người đứng đầu ký khi người nhận là người đứng đầu bên kia.
- Quên gửi kèm tài liệu đã hứa: thư nhắc đến tài liệu mà không đính kèm, phải gửi lại lần hai.
- Gửi đến hộp thư cá nhân của người nhận mà không đồng gửi văn phòng: thư không vào hồ sơ đơn vị bên kia.
Một mẹo đơn giản là soạn khung thư cảm ơn ngay trong ngày làm việc, khi các chi tiết còn nóng, rồi để người ký đọc và duyệt trong hai ba ngày sau. Như vậy vừa kịp hạn vừa giữ được chi tiết cụ thể mà nếu để lâu sẽ quên.
Câu hỏi thường gặp
Nên gửi thư cảm ơn sau chuyến thăm trong bao lâu?
Trong khoảng ba đến bảy ngày làm việc sau chuyến thăm. Gửi sớm cho thấy bên mình trân trọng và còn nhớ rõ chi tiết. Quá hai tuần thì lá thư đọc giống thủ tục hành chính hơn là lời cảm ơn.
Ai nên ký thư cảm ơn sau buổi làm việc?
Thường là trưởng đoàn, hoặc người đứng đầu đơn vị nếu trưởng đoàn là cấp phó. Người ký nên tương xứng với người nhận, tức là người đã chủ trì tiếp đoàn bên kia. Người trong đoàn có thể soạn và gửi, nhưng để người tương xứng ký.
Chủ nhà có cần gửi thư cảm ơn đoàn khách không?
Không bắt buộc, nhưng nên gửi khi đoàn đến từ xa, đoàn cấp trên hoặc đoàn mở ra cơ hội hợp tác. Thư của chủ nhà cảm ơn đoàn đã dành thời gian đến và nhắc lại các việc đã thống nhất.
Thư cảm ơn nên gửi kèm những gì?
Hai ba tấm ảnh đẹp của buổi làm việc, tài liệu đã hứa gửi trong buổi, và quà đáp lễ nếu chưa kịp trao tại chỗ. Ảnh chung đóng khung gửi kèm bản giấy là thứ được trân trọng nhất.
Thư cảm ơn khác biên bản làm việc thế nào?
Biên bản ghi đầy đủ nội dung trao đổi, có chữ ký hai bên, mang tính hành chính. Thư cảm ơn mang tính lễ tân, dài khoảng một trang, chỉ nhắc ngắn các việc chính đã thống nhất để giữ mạch quan hệ.
Thư cảm ơn gửi đối tác nước ngoài viết bằng tiếng gì?
Viết bằng thứ tiếng hai bên đã dùng trong buổi làm việc, thường là tiếng Anh, có thể kèm bản tiếng Việt để lưu hồ sơ. Tên, chức danh người nhận viết đúng như trong danh sách đoàn họ gửi.