Sau mỗi buổi tiếp khách quan trọng, văn phòng lập một bộ hồ sơ đối ngoại gồm: giấy mời và thư từ qua lại, chương trình chốt, danh sách thành phần, tài liệu để bàn, biên bản hoặc ghi chú làm việc, báo cáo nội bộ một trang, ảnh đã chọn lọc, danh sách quà lưu niệm, thư cảm ơn và bảng theo dõi các việc đã thống nhất. Bộ hồ sơ nên xong trong khoảng một tuần, khi mọi thứ còn nhớ rõ.
Bài này đi qua những gì nên có trong hồ sơ, mẫu báo cáo nội bộ gửi lãnh đạo, cách đặt tên và lưu ảnh, bảng theo dõi việc sau buổi làm việc, buổi rút kinh nghiệm ngắn của đội tiếp khách, và cách tổ chức kho hồ sơ để lần sau tra cứu nhanh.
Vì sao cần lưu hồ sơ đối ngoại
Buổi tiếp khách kết thúc lúc xe khách ra khỏi cổng, nhưng giá trị của nó thì còn kéo dài. Ba tháng sau, khi đoàn đó quay lại, hay khi lãnh đạo hỏi lần trước mình đã hứa gì với đơn vị B, văn phòng cần tìm được câu trả lời trong vài phút. Không có hồ sơ, mọi thứ nằm rải rác trong hộp thư, điện thoại và trí nhớ của từng người, và trí nhớ thì đi theo người khi họ chuyển việc.
Hồ sơ đối ngoại còn giúp chuẩn bị lần sau tốt hơn. Biết lần trước đoàn bên kia có ai, ai ngồi đâu, ăn kiêng gì, tặng quà gì, lời cảm tưởng của trưởng đoàn ra sao, văn phòng sẽ không hỏi lại những câu đã hỏi, không tặng trùng quà, và xếp chỗ chính xác hơn.
Với cơ quan nhà nước, việc lập hồ sơ công việc và nộp lưu vào lưu trữ cơ quan thực hiện theo quy định về công tác văn thư, lưu trữ hiện hành. Doanh nghiệp không bị ràng buộc như vậy, nhưng nên tự đặt quy ước nội bộ để hồ sơ không phụ thuộc vào một cá nhân.
Hồ sơ đối ngoại tốt không cần dày. Một thư mục điện tử gọn, đặt tên rõ ràng, có báo cáo một trang và bảng theo dõi, đáng giá hơn một chồng giấy không ai muốn mở.
Những gì nên có trong bộ hồ sơ
Bảng dưới liệt kê các thành phần, chia theo giai đoạn của buổi tiếp. Thành phần nào không có trong buổi thì bỏ.
| Giai đoạn | Thành phần | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trước buổi tiếp | Giấy mời, văn bản trả lời, chương trình bản chốt, danh sách thành phần đã xác nhận | Giữ bản cuối, bỏ các bản nháp trung gian |
| Trước buổi tiếp | Sơ đồ chỗ ngồi, kịch bản chi tiết nội bộ | Có ích khi đoàn quay lại |
| Trong buổi tiếp | Bộ tài liệu để bàn, bản trình chiếu | Một bộ đầy đủ |
| Trong buổi tiếp | Biên bản làm việc hoặc ghi chú của thư ký | Biên bản có chữ ký nếu hai bên đã ký |
| Sau buổi tiếp | Báo cáo nội bộ một trang | Gửi lãnh đạo trong hai ba ngày |
| Sau buổi tiếp | Ảnh đã chọn lọc, đặt tên rõ | Không lưu hàng trăm ảnh trùng |
| Sau buổi tiếp | Danh sách quà lưu niệm đã tặng và đã nhận | Đồng bộ với sổ theo dõi quà |
| Sau buổi tiếp | Thư cảm ơn gửi đi và nhận về, trang sổ lưu niệm đã chụp | Kèm bản dịch nếu có |
| Theo dõi | Bảng các việc đã thống nhất | Cập nhật cho đến khi xong hết |
Thư mục hồ sơ đặt tên theo một quy ước thống nhất, ví dụ năm tháng ngày, dấu gạch, tên đơn vị khách, dấu gạch, nội dung ngắn. Đặt như vậy thì sắp xếp theo tên là ra đúng thứ tự thời gian, và tìm theo tên đơn vị cũng nhanh.
Báo cáo nội bộ một trang gửi lãnh đạo
Báo cáo nội bộ sau buổi tiếp khách là văn bản ngắn văn phòng gửi lãnh đạo, không gửi bên khách. Mục đích là để lãnh đạo, kể cả những người không dự buổi tiếp, nắm nhanh kết quả và việc phải làm tiếp. Một trang là đủ, viết trong hai ba ngày sau buổi tiếp.
Khung báo cáo gồm sáu dòng lớn. Một, thông tin chung: ngày, địa điểm, đoàn nào, trưởng đoàn, số người, người chủ trì bên mình. Hai, nội dung đã trao đổi, mỗi nội dung một hai câu. Ba, các việc đã thống nhất, ai làm, hạn khi nào. Bốn, đề nghị của bên khách chưa trả lời, cần lãnh đạo quyết. Năm, nhận xét về công tác tiếp đón: điểm làm tốt, điểm cần rút kinh nghiệm. Sáu, đề xuất của văn phòng nếu có.
Mục năm nên viết thẳng thắn nhưng không quy lỗi cá nhân. Ghi như xe đón đến muộn mười phút do kẹt đường, lần sau tính dư thời gian, chứ không ghi tên lái xe. Báo cáo này được lưu và có thể được nhiều người đọc.
Ví dụ giả định: sau buổi tiếp đoàn của một tập đoàn bán lẻ đến khảo sát nhà máy chế biến ở Đồng Nai, chị Ngân ở văn phòng gửi giám đốc báo cáo một trang: đoàn tám người, làm việc ba tiếng, thống nhất ba việc gồm gửi mẫu sản phẩm trong hai tuần, gửi hồ sơ năng lực trong một tuần, hẹn buổi làm việc tiếp theo tại văn phòng tập đoàn; còn một đề nghị về điều kiện giao hàng chờ giám đốc quyết; phần tiếp đón suôn sẻ, cần bố trí thêm phòng chờ cho lái xe bên khách lần sau.
Ảnh: chọn, đặt tên và lưu
Chọn lọc. Thợ ảnh thường chụp hàng trăm tấm. Hồ sơ chỉ cần mười đến hai mươi tấm tiêu biểu: đón ở cửa, toàn cảnh phòng họp, hai trưởng đoàn phát biểu, trao quà, ghi sổ lưu niệm, ảnh chung. Phần còn lại để trong thư mục gốc riêng, có thể xoá sau một thời gian theo quy ước của đơn vị.
Đặt tên. Mỗi ảnh đặt tên theo ngày, đơn vị khách và nội dung ngắn, ví dụ ngày, tên đơn vị, rồi trao quà. Khi cần tìm ảnh trao quà với đơn vị B, gõ tên là ra.
Ghi chú người trong ảnh. Với ảnh chung, ghi kèm một tệp ngắn liệt kê người đứng từ trái sang phải. Vài năm sau, không ai còn nhớ ai là ai.
Quyền dùng ảnh. Ảnh có khách chỉ dùng trong hồ sơ nội bộ và gửi lại cho khách. Muốn đăng lên trang thông tin hay mạng xã hội của đơn vị, nên hỏi bên khách trước, nhất là với khách nước ngoài và khách là cán bộ cơ quan nhà nước.
Sao lưu. Hồ sơ ảnh nên có hai nơi lưu: ổ chung của văn phòng và một bản sao lưu định kỳ. Ảnh chỉ nằm trong máy của thợ ảnh là ảnh sẽ mất.
Bảng theo dõi việc đã thống nhất
Giá trị thật của một buổi làm việc nằm ở các việc làm tiếp sau đó. Văn phòng nên lập một bảng đơn giản với các cột: việc, bên làm, người phụ trách, hạn, tình trạng, ghi chú. Bảng này lấy từ biên bản hoặc ghi chú làm việc, đính kèm báo cáo nội bộ gửi lãnh đạo.
Người phụ trách bảng xem lại mỗi tuần một lần, hoặc theo mốc hạn của từng việc. Việc đến hạn mà bên mình chưa làm thì nhắc người phụ trách nội bộ; việc của bên khách đến hạn thì liên hệ đầu mối bên khách một cách nhẹ nhàng. Khi mọi việc đã xong, ghi ngày đóng bảng và đánh dấu hồ sơ là hoàn tất.
Nhiều đơn vị nhỏ không có thói quen này, nên sau buổi làm việc đầy hứa hẹn, mọi thứ trôi đi. Đến khi gặp lại, cả hai bên đều ngại vì không ai làm gì. Một bảng theo dõi chỉ tốn vài phút mỗi tuần nhưng giữ được mạch quan hệ.
Với các đối tác thường xuyên làm việc, bảng theo dõi của từng buổi có thể gộp vào một bảng chung theo đối tác. Nhìn vào là biết quan hệ với đơn vị đó đang ở đâu, việc nào còn treo, lần gặp gần nhất là khi nào.
Họp rút kinh nghiệm ngắn của đội tiếp khách
Trong vòng một hai ngày sau buổi tiếp, người điều phối gọi đội phục vụ ngồi lại khoảng hai mươi phút. Không cần lãnh đạo dự. Các câu hỏi gợi ý:
- Mốc nào trong kịch bản bị lệch giờ, lệch bao nhiêu và vì sao?
- Phương án dự phòng nào đã phải dùng, có hiệu quả không?
- Khách có hỏi điều gì mà đội không trả lời được ngay?
- Chỗ nào trong lộ trình, phòng họp, nhà ăn làm khách bất tiện?
- Thiết bị nào trục trặc: máy chiếu, micro, điều hoà, thang máy?
- Ai đã phải làm việc ngoài phần được phân công, có cần thêm người không?
- Điều gì đã làm tốt và nên giữ cho lần sau?
Kết quả buổi họp ghi thành vài dòng, đưa vào mục năm của báo cáo nội bộ và lưu trong hồ sơ. Sau vài buổi tiếp, văn phòng sẽ có một danh sách kinh nghiệm riêng của đơn vị mình, sát thực tế hơn bất kỳ tài liệu hướng dẫn chung nào.
Tổ chức kho hồ sơ đối ngoại để tra cứu nhanh
Kho hồ sơ đối ngoại không cần phần mềm riêng. Một thư mục gốc trên ổ chung, chia thư mục con theo năm, trong mỗi năm là các thư mục buổi tiếp đặt tên theo quy ước, là đủ cho phần lớn đơn vị. Đi kèm là một bảng mục lục tổng: ngày, đơn vị khách, trưởng đoàn, nội dung chính, người chủ trì, tình trạng các việc theo dõi.
Bảng mục lục còn có thể thêm cột ghi chú lễ tân: khách ăn chay, khách lớn tuổi cần thang máy, khách thích trà hơn cà phê, phiên dịch đi kèm tên gì. Những ghi chú này là thứ giúp lần sau đón đúng ý khách mà không phải hỏi lại.
Quyền truy cập kho nên giới hạn cho văn phòng và lãnh đạo, vì hồ sơ có thông tin cá nhân của khách, nội dung trao đổi chưa công bố. Khi người phụ trách đối ngoại chuyển việc, bàn giao kho kèm mục lục cho người mới là bước bắt buộc trong biên bản bàn giao.
Bản giấy những văn bản có chữ ký như giấy mời, biên bản, thư cảm ơn nhận được thì lưu trong cặp hồ sơ theo năm, cùng mã với thư mục điện tử. Cuối năm, rà lại mục lục, đóng các hồ sơ đã hoàn tất, chuyển lưu trữ theo quy định nội bộ hoặc quy định về lưu trữ đối với cơ quan nhà nước.
Câu hỏi thường gặp
Hồ sơ đối ngoại sau buổi tiếp khách gồm những gì?
Gồm giấy mời và thư từ qua lại, chương trình bản chốt, danh sách thành phần, tài liệu để bàn, biên bản hoặc ghi chú làm việc, báo cáo nội bộ, ảnh chọn lọc, danh sách quà lưu niệm, thư cảm ơn và bảng theo dõi các việc đã thống nhất.
Báo cáo nội bộ sau buổi tiếp khách nên viết thế nào?
Một trang, gửi lãnh đạo trong hai ba ngày, gồm thông tin chung, nội dung trao đổi, việc đã thống nhất, đề nghị của khách chờ quyết, nhận xét về công tác tiếp đón và đề xuất. Viết thẳng thắn, không quy lỗi cá nhân.
Có nên lưu hết ảnh của buổi tiếp khách không?
Không cần. Hồ sơ chỉ giữ mười đến hai mươi tấm tiêu biểu, đặt tên rõ và ghi chú người trong ảnh chung. Ảnh gốc để thư mục riêng, sao lưu ở hai nơi, xử lý sau một thời gian theo quy ước nội bộ.
Có được đăng ảnh tiếp khách lên mạng xã hội của đơn vị không?
Nên hỏi bên khách trước khi đăng, nhất là với khách nước ngoài và khách là cán bộ cơ quan nhà nước. Ảnh lưu trong hồ sơ nội bộ và gửi lại cho khách thì không cần hỏi thêm.
Vì sao cần bảng theo dõi việc sau buổi làm việc?
Vì giá trị thật của buổi làm việc nằm ở những việc làm tiếp. Bảng theo dõi giúp nhắc đúng hạn, biết việc nào còn treo, và giữ được mạch quan hệ với đối tác thay vì để mọi thứ trôi đi sau buổi gặp.
Hồ sơ đối ngoại nên lưu giữ bao lâu?
Doanh nghiệp tự đặt quy ước nội bộ, thường giữ lâu dài với đối tác còn quan hệ. Cơ quan nhà nước lập hồ sơ và nộp lưu theo quy định hiện hành về văn thư, lưu trữ và danh mục thời hạn bảo quản của cơ quan.