TrongVong.comTrọng Vọng
Chương trình làm việc, quà lưu niệm và thư từ

Quy định nhận quà ở cơ quan nhà nước: tặng quà lưu niệm thế nào cho đúng mực

Nguyên lý chung về tặng và nhận quà ở cơ quan nhà nước khi làm việc: quà nào nên tránh, quà lưu niệm biểu trưng, hỏi trước thế nào, xử lý khi bị từ chối.

Government meeting room with plain wooden furniture, a modest wrapped gift box resting on a side table near the door, two officials talking in the background, soft daylight

Nguyên tắc chung khi làm việc với cơ quan nhà nước: cán bộ, công chức không nhận quà của người có liên quan đến công việc mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi quản lý; quà lưu niệm giữa hai đơn vị nếu có chỉ nên là vật biểu trưng, giá trị vật chất nhỏ, trao công khai giữa hai trưởng đoàn và được đơn vị nhận quản lý theo quy chế. Tuyệt đối không phong bì, không tiền, không vật có giá trị. Chi tiết từng trường hợp thực hiện theo quy định hiện hành về phòng, chống tham nhũng và quy chế của từng cơ quan; người chuẩn bị nên tra văn bản mới nhất và hỏi văn phòng bên nhận trước.

Bài này viết cho người làm văn phòng ở doanh nghiệp, trường học, hội nhóm khi tiếp hoặc đến làm việc với cơ quan nhà nước, và cho chính cán bộ văn phòng cơ quan nhà nước khi tiếp đoàn. Bài nói nguyên lý và cách ứng xử lễ tân, không phải tư vấn pháp lý cho một vụ việc cụ thể; khi có vướng mắc, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc bộ phận pháp chế của cơ quan.

Vì sao chuyện quà ở cơ quan nhà nước cần cẩn trọng hơn

Với doanh nghiệp làm việc với doanh nghiệp, quà lưu niệm là chuyện xã giao, hai bên tự cân. Với cơ quan nhà nước, quà tặng chạm vào một vấn đề lớn hơn: sự liêm chính của người thực thi công vụ. Pháp luật về phòng, chống tham nhũng có các quy định về tặng quà và nhận quà của người có chức vụ, quyền hạn, cùng với quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức và quy chế riêng của từng cơ quan.

Ở mức nguyên lý, các quy định này hướng đến mấy điểm: người có chức vụ không được nhận quà dưới bất kỳ hình thức nào từ cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công việc mình giải quyết hoặc thuộc phạm vi mình quản lý; việc dùng tiền, tài sản công làm quà tặng bị hạn chế, chỉ trong các trường hợp như đối ngoại, từ chối không được thì phải báo cáo và xử lý theo quy định. Con số, thủ tục và trường hợp ngoại lệ cụ thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên luôn tra văn bản hiện hành.

Hệ quả cho người làm lễ tân rất rõ: một món quà mà bên tặng nghĩ là lịch sự có thể đặt người nhận vào thế khó, phải từ chối trước mặt mọi người hoặc phải làm thủ tục báo cáo, nộp lại. Món quà khi đó không còn là cử chỉ thiện chí mà thành gánh nặng. Cẩn trọng ở đây là để tôn trọng người nhận chứ không phải sợ sai.

Điều này cũng áp dụng theo chiều ngược lại. Cán bộ văn phòng cơ quan nhà nước khi tiếp đoàn doanh nghiệp, đoàn nước ngoài cần biết rõ quy chế của cơ quan mình về quà tặng đối ngoại: được dùng loại quà gì, ai duyệt, chi từ nguồn nào, quà nhận được quản lý ra sao.

Quà nào nên tránh, quà nào có thể chấp nhận

Bảng dưới là cách phân loại thường gặp trong thực tế lễ tân, dựa trên tinh thần chung của các quy định. Đây không phải danh mục pháp lý; trường hợp cụ thể cần đối chiếu văn bản hiện hành và quy chế cơ quan.

Loại quàCách ứng xửLý do
Tiền mặt, phong bì, thẻ quà tặng, phiếu mua hàngKhông tặng, không nhận trong mọi trường hợpBản chất là lợi ích vật chất
Vật có giá trị lớn: trang sức, đồ điện tử đắt tiền, rượu quýKhông tặngDễ bị coi là quà biếu cá nhân, gây khó cho người nhận
Quà gửi riêng đến nhà, gửi qua người thânKhông làmMất tính công khai của quà đơn vị
Quà trong lúc đang có hồ sơ, việc cần cơ quan giải quyếtKhông tặng, kể cả quà nhỏLiên quan trực tiếp đến công việc đang giải quyết
Vật lưu niệm biểu trưng, giá trị nhỏ, trao giữa hai đơn vịCó thể, nếu hỏi trước và trao công khaiMang tính đối ngoại, được quản lý như tài sản đơn vị
Tài liệu, ấn phẩm giới thiệu đơn vịCó thểMang tính thông tin, không phải lợi ích vật chất

Dòng thứ tư là chỗ nhiều doanh nghiệp vô tình vấp. Khi hồ sơ xin phép, dự án, gói thầu đang chờ cơ quan xem xét, bất kỳ món quà nào, dù chỉ là quà lưu niệm, cũng nên hoãn đến khi việc đã xong và có lý do đối ngoại rõ ràng, hoặc bỏ hẳn.

Hỏi trước thế nào cho tế nhị

Cách an toàn nhất là hỏi văn phòng cơ quan trước buổi làm việc, ngay khi trao đổi chương trình. Câu hỏi nên đặt theo hướng chung, không gợi đến giá trị: bên em có chuẩn bị một vật lưu niệm của đơn vị để trao trong buổi làm việc, không biết cơ quan có tiếp nhận không ạ. Văn phòng cơ quan quen với câu hỏi này và sẽ trả lời theo quy chế của họ.

Nếu văn phòng trả lời cơ quan không nhận quà, hãy cảm ơn và bỏ phần trao quà khỏi chương trình. Đừng tìm cách khác như gửi sau, gửi qua người quen. Nếu văn phòng đồng ý, hỏi thêm một câu về hình thức: trao giữa hai trưởng đoàn tại phòng họp có tiện không, có cần chụp ảnh không.

Khi cơ quan nhà nước là bên tiếp và muốn tặng quà lưu niệm cho đoàn doanh nghiệp hay đoàn nước ngoài, văn phòng cơ quan cũng cần kiểm quy chế nội bộ: loại quà đã được duyệt, nguồn kinh phí, người có thẩm quyền quyết định. Nhiều cơ quan có sẵn một số mẫu quà lưu niệm, như kỷ niệm chương, tranh về địa phương, dùng chung cho các đoàn.

Ví dụ giả định: Công ty A đến làm việc với Sở X của một tỉnh để giới thiệu mô hình hợp tác đào tạo. Chị Hoa, thư ký giám đốc, gọi văn phòng sở hỏi về quà lưu niệm, được trả lời sở chỉ tiếp nhận ấn phẩm giới thiệu, không nhận quà. Công ty A chuẩn bị bộ ấn phẩm giới thiệu đóng bìa, trao trong phần giới thiệu đầu buổi, bỏ hẳn phần trao quà ở cuối chương trình.

Nếu đã trao quà mà bị từ chối

Giữ thái độ bình thường. Cán bộ từ chối quà là đang làm đúng quy định của họ, không phải thiếu thiện chí. Người trao nói một câu nhẹ nhàng như vâng, bên em hiểu, xin lỗi đã làm anh chị khó xử, rồi để người cầm quà mang về.

Không nài ép. Không nói kiểu chỉ là chút quà nhỏ thôi, anh cứ nhận. Nài ép đẩy người nhận vào thế khó hơn và làm cả phòng ngượng.

Không để lại quà sau khi ra về. Để quà lại trong phòng họp hay gửi lễ tân sau buổi khiến cơ quan phải làm thủ tục xử lý. Mang về là cách tôn trọng nhất.

Rút kinh nghiệm cho lần sau. Ghi vào hồ sơ đối ngoại của đơn vị mình rằng cơ quan đó không nhận quà, để lần sau không lặp lại.

Với cán bộ nhận. Khi không thể từ chối tại chỗ vì lý do lễ tân, như đoàn nước ngoài trao trước ống kính, cán bộ nhận cần báo cáo và xử lý quà theo quy định hiện hành và quy chế cơ quan. Việc này là của người nhận, bên trao không cần can thiệp.

Quà lưu niệm được nhận thì đi về đâu

Quà lưu niệm giữa hai đơn vị là quà của tổ chức, nên khi cơ quan nhà nước nhận, món quà thuộc về cơ quan chứ không thuộc về cá nhân trưởng đoàn. Thông thường quà được đưa vào phòng truyền thống, phòng khách hoặc tủ trưng bày, có ghi sổ theo dõi. Bên trao không cần hỏi quà sẽ để đâu, nhưng nên chọn loại quà để trưng bày được, như tranh, đĩa, mô hình, để cơ quan dễ quản lý.

Với quà lưu niệm từ đoàn nước ngoài, nhiều cơ quan có quy trình riêng: lập biên bản, giao cho bộ phận quản lý tài sản, có khi phải báo cáo cơ quan cấp trên. Cán bộ văn phòng nên nắm quy trình này để làm ngay sau buổi tiếp, không để quà nằm ở phòng làm việc của lãnh đạo.

Cũng vì quà thuộc về đơn vị nên chọn quà có tính đại diện cho đơn vị trao, không chọn đồ dùng cá nhân như cà vạt, đồng hồ, bút cao cấp khắc tên người nhận. Những vật này đưa người nhận vào thế khó vì rõ ràng là quà cá nhân.

Một gợi ý thực tế: khi làm việc với cơ quan nhà nước, có thể thay quà bằng một hình thức lưu niệm khác như ảnh chung đóng khung gửi sau buổi làm việc kèm thư cảm ơn, hoặc ấn phẩm về kết quả hợp tác. Những thứ này thể hiện trân trọng mà không vướng quy định về quà tặng.

Bảng kiểm trước khi mang quà đến cơ quan nhà nước

Người chuẩn bị đọc qua các câu hỏi sau trước buổi làm việc.

  • Đã hỏi văn phòng cơ quan về việc tiếp nhận quà lưu niệm chưa?
  • Cơ quan có đang giải quyết hồ sơ, việc nào của đơn vị mình không? Nếu có, bỏ phần quà.
  • Món quà có phải vật biểu trưng, giá trị nhỏ, trưng bày được không?
  • Món quà có phải đồ dùng cá nhân, khắc tên người nhận không? Nếu có, đổi.
  • Quà sẽ trao công khai giữa hai trưởng đoàn, trong chương trình đã thống nhất chưa?
  • Quy chế quà tặng của chính đơn vị mình cho phép loại quà và mức chi này không?
  • Có phương án nếu cơ quan từ chối tại chỗ: người cầm quà biết phải mang về?
  • Đã ghi vào sổ theo dõi quà lưu niệm của đơn vị chưa?

Các quy định về quà tặng, quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức có thể được sửa đổi, bổ sung. Khi cần căn cứ chính xác cho một tình huống cụ thể, như đơn vị mình là doanh nghiệp đang tham gia dự án với cơ quan, nên tra văn bản hiện hành và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc bộ phận pháp chế, thay vì dựa vào thói quen hay lời truyền miệng.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có được tặng quà lưu niệm khi làm việc với cơ quan nhà nước không?

Có thể, nếu là vật lưu niệm biểu trưng, giá trị nhỏ, trao công khai giữa hai đơn vị và cơ quan đồng ý tiếp nhận. Nên hỏi văn phòng cơ quan trước. Tiền, phong bì, vật có giá trị lớn thì không tặng trong mọi trường hợp.

Cán bộ từ chối nhận quà thì nên ứng xử thế nào?

Giữ thái độ bình thường, nói một câu xin lỗi đã làm khó, rồi mang quà về. Không nài ép, không để quà lại trong phòng hay gửi lễ tân sau buổi. Ghi vào hồ sơ của đơn vị để lần sau không lặp lại.

Có nên tặng quà khi cơ quan đang giải quyết hồ sơ của đơn vị mình không?

Không nên tặng, kể cả quà nhỏ. Khi có việc đang chờ cơ quan xem xét, mọi món quà đều dễ bị hiểu là liên quan đến việc đó và đặt cán bộ vào thế khó. Nên hoãn đến khi việc đã xong và có lý do đối ngoại rõ ràng.

Quà lưu niệm cơ quan nhà nước nhận được thuộc về ai?

Quà lưu niệm giữa hai đơn vị thuộc về cơ quan nhận, không thuộc về cá nhân trưởng đoàn. Cơ quan thường đưa vào phòng truyền thống, phòng khách và ghi sổ theo dõi theo quy chế. Cách xử lý cụ thể theo quy định hiện hành và quy chế từng cơ quan.

Tra quy định về tặng và nhận quà ở đâu cho chính xác?

Tra văn bản hiện hành về phòng, chống tham nhũng, quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức và quy chế của cơ quan liên quan. Các quy định có thể thay đổi; khi cần căn cứ cho tình huống cụ thể, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn hoặc bộ phận pháp chế.

Có cách nào thể hiện trân trọng mà không cần quà?

Có. Gửi thư cảm ơn sau buổi làm việc kèm ảnh chung đóng khung, gửi ấn phẩm giới thiệu kết quả hợp tác, hoặc mời cơ quan dự một sự kiện chung phù hợp. Những hình thức này thể hiện thiện chí mà không vướng quy định về quà tặng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138