Người ghi biên bản thường ngồi ở bàn phụ đặt sát tường, gần đầu bàn chủ toạ hoặc gần cửa phụ, nơi nghe rõ mọi người và nhìn được người nói. Thư ký riêng, trợ lý của lãnh đạo ngồi hàng ghế sau, ngay sau lưng hoặc chếch sau người mình phục vụ. Người tháp tùng của đoàn khách không có vai trò trong nội dung ngồi hàng sau phía đoàn mình, hoặc chờ ở phòng riêng.
Ba nhóm người này có chung một đặc điểm: họ có mặt để làm việc, không phải để đại diện. Vì vậy chỗ của họ phải thuận cho công việc nhưng không chen vào dãy ghế thể hiện thứ bậc. Người xếp chỗ hay mắc một trong hai lỗi: hoặc quên họ hẳn, để họ phải đứng hay ngồi trên ghế nhựa ở góc; hoặc kéo họ lên bàn chính cho đủ chỗ, làm rối thứ tự. Cách viết biên bản không nằm trong phạm vi bài này.
Ai là ai và ngồi đâu
Phân biệt rõ vai trò trước khi xếp, vì cùng là "người đi cùng" nhưng mỗi người cần một chỗ khác nhau:
| Vai trò | Việc chính trong buổi họp | Chỗ ngồi hợp lý |
|---|---|---|
| Người ghi biên bản (thư ký cuộc họp) | Ghi nội dung, kết luận, ai nói gì | Bàn phụ gần chủ toạ hoặc đầu bàn, nghe rõ, có ổ điện |
| Thư ký, trợ lý riêng của lãnh đạo | Đưa tài liệu, nhắc giờ, ghi việc lãnh đạo giao | Hàng sau, chếch sau lãnh đạo, trong tầm với |
| Chuyên viên nắm nội dung | Trả lời câu hỏi chuyên môn khi được mời | Hàng sau phía sau người phụ trách mảng đó, hoặc cuối bàn chính |
| Người tháp tùng (lái xe, bảo vệ, hậu cần) | Không tham gia nội dung | Phòng chờ riêng, không vào phòng họp |
| Người phục vụ của chủ nhà | Rót nước, mang tài liệu, mở cửa | Không có ghế; đứng ở góc gần cửa phụ, ngoài tầm mắt chính |
Khi danh sách đoàn khách gửi sang, hãy hỏi luôn ai trong đoàn là chuyên viên, ai là trợ lý, ai là tháp tùng. Danh sách chỉ ghi họ tên và "cán bộ" thì người xếp chỗ không thể tự đoán được, và đoán sai là xếp lái xe lên bàn chính trong khi chuyên viên phải ngồi ngoài.
Người ghi biên bản: chọn chỗ nghe rõ mà không lộ
Người ghi biên bản cần ba thứ: nghe rõ từng người, nhìn thấy ai đang nói để ghi đúng tên, và có mặt bàn đủ rộng cho sổ hoặc máy tính. Bàn phụ nhỏ đặt sát tường, ngang tầm đầu bàn chủ toạ, thường đáp ứng đủ ba thứ. Nếu phòng có micro, người ghi biên bản nên ngồi gần loa hoặc có tai nghe nối với bộ trộn âm.
Không nên để người ghi biên bản ngồi ngay giữa bàn chính, xen giữa các thành viên. Tiếng gõ phím liên tục giữa bàn làm người bên cạnh mất tập trung, và người ghi chép khó giữ được vai trò trung lập khi ngồi lẫn vào một đoàn. Khi buổi làm việc giữa hai bên cần biên bản chung, có thể mỗi bên cử một người ghi, ngồi hai bàn phụ đối xứng.
Ở phòng họp nhỏ không có chỗ kê bàn phụ, người ghi biên bản ngồi ở đầu bàn gần cửa, ghế cuối cùng của phía chủ nhà. Ghế này có thứ bậc thấp nhất nên không làm lệch ai, lại tiện đứng dậy khi cần lấy thêm tài liệu. Cần báo trước để người đó không bị nhầm là thành viên đoàn khi giới thiệu thành phần.
Thư ký, trợ lý của lãnh đạo: gần nhưng không chen
Ngồi sau lưng chếch, không ngồi ngay sau lưng. Ghế ngay sau lưng thường là chỗ của phiên dịch. Thư ký ngồi chếch sang một bên để lãnh đạo chỉ cần nghiêng đầu là trao đổi được, mà không che lối đi của phiên dịch.
Có lối đi ra cửa mà không đi ngang trước bàn chính. Thư ký thường phải ra ngoài nhận điện thoại, in thêm tài liệu, báo xe. Chọn ghế hàng sau gần cửa phụ hoặc đầu dãy để ra vào không làm gián đoạn.
Không ngồi bàn chính dù còn ghế trống. Thư ký ngồi vào bàn chính sẽ thành một "thành viên" trong mắt đoàn khách, và khi giới thiệu thành phần sẽ khó xử. Trừ khi lãnh đạo yêu cầu cụ thể, thư ký giữ chỗ ở hàng sau.
Mang sẵn bộ đồ nghề. Bản in dự phòng, bút ký, danh thiếp của lãnh đạo, sạc điện thoại, kính đọc nếu lãnh đạo hay dùng. Thư ký phải đứng dậy về văn phòng giữa buổi lấy đồ là dấu hiệu chuẩn bị chưa kỹ.
Người tháp tùng của đoàn khách: bố trí chỗ chờ tử tế
Lái xe, bảo vệ, nhân viên hậu cần của đoàn khách không vào phòng họp, nhưng không có nghĩa là để họ đứng ngoài hành lang hay ngồi trong xe suốt hai tiếng. Chủ nhà chu đáo bố trí một phòng chờ nhỏ hoặc góc sảnh có ghế ngồi, nước uống, nhà vệ sinh gần, và cho biết giờ dự kiến kết thúc để họ chủ động.
Anh Quang, trưởng phòng hành chính một công ty logistics ở Hải Phòng, kể một chuyện giả định mà nhiều người làm văn phòng sẽ thấy quen: đoàn khách đến bằng hai xe, hai lái xe được mời vào phòng họp ngồi hàng sau vì "phòng còn ghế". Đến lúc trao đổi về giá cước, trưởng đoàn khách tỏ ra ngần ngại, sau mới nói nhỏ rằng không quen bàn chuyện kinh doanh khi có người không liên quan. Từ đó công ty có phòng chờ riêng cho người tháp tùng.
Khi buổi làm việc có ăn trưa, người tháp tùng nên được mời dùng bữa ở bàn riêng hoặc suất riêng cùng giờ, không để họ tự lo. Đây là chi tiết đoàn khách thường nhớ lâu hơn cả nội dung buổi họp.
Phòng họp có hai lớp người: chuyện nói và không nói
Người ngồi hàng sau và bàn phụ có mặt trong suốt buổi họp nhưng không phải lúc nào cũng được lên tiếng. Quy ước chung là họ chỉ nói khi được người ngồi bàn chính của đoàn mình mời, hoặc khi chủ toạ hỏi trực tiếp. Chuyên viên được mời trả lời thì có thể đứng dậy hoặc ngồi nói, tuỳ không khí buổi họp, nhưng nói ngắn, đúng câu hỏi, rồi trả lời lại cho người đã mời.
Vì vậy, chỗ ngồi của chuyên viên nên ở vị trí mà người bàn chính của đoàn mình quay sang ra hiệu được. Một chuyên viên kỹ thuật ngồi hàng sau ở đầu bên kia phòng, khi được mời phải đi vòng qua cả bàn mới tới gần micro, sẽ làm buổi họp chững lại. Người xếp chỗ nên hỏi trước: phần nội dung nào chuyên viên có thể được hỏi, để đặt họ ngay sau người phụ trách phần đó.
Người ghi biên bản thì gần như không bao giờ phát biểu. Nhưng khi có điểm chưa nghe rõ, họ cần một cách hỏi lại không gây chú ý: ghi chú nhỏ chuyền qua thư ký của chủ toạ, hoặc hỏi trong giờ giải lao. Chỗ ngồi gần thư ký của chủ toạ giúp việc này diễn ra kín đáo.
Với buổi làm việc của cơ quan nhà nước có khách là doanh nghiệp, người ghi biên bản thường là cán bộ văn phòng của cơ quan. Doanh nghiệp có thể đề nghị cử thêm một người ghi song song; chủ nhà bố trí bàn phụ thứ hai phía doanh nghiệp, đối xứng.
Lỗi hay gặp và cách gỡ
Người ghi biên bản ngồi xa, nghe không rõ, ghi sai tên. Gỡ: trong giờ giải lao chuyển bàn phụ lại gần; từ đầu buổi, đưa cho người ghi một bản sơ đồ chỗ ngồi có tên để đối chiếu ai đang nói.
Thư ký của khách bị xếp ngồi chung hàng sau phía chủ nhà. Do không biết người đó thuộc đoàn nào. Gỡ: mời đổi sang hàng sau phía đoàn khách ngay khi vào phòng, trước khi buổi họp bắt đầu, bằng một câu nhẹ "mời chị ngồi phía đoàn mình cho tiện ạ".
Hàng sau đặt quá xa bàn chính. Người hàng sau phải đứng dậy đi tới mới đưa được tài liệu. Hàng sau nên cách lưng ghế bàn chính khoảng một bước chân rộng.
Người phục vụ đứng ngay sau lưng khách. Khách thấy bị theo dõi. Người phục vụ đứng ở góc gần cửa phụ, chỉ tiến lại khi rót nước hoặc khi có người ra hiệu.
Bảng kiểm chỗ cho người làm việc trong buổi họp
Trước giờ họp, người phụ trách soát:
- Đã hỏi rõ vai trò từng người trong danh sách đoàn khách: thành viên, chuyên viên, trợ lý, tháp tùng.
- Bàn phụ cho người ghi biên bản có ổ điện, đèn đủ sáng, nghe rõ.
- Hàng sau đủ ghế cho trợ lý, chuyên viên hai bên, đặt đúng phía đoàn của họ.
- Phòng chờ cho người tháp tùng đã mở, có nước, có người chỉ dẫn.
- Người ghi biên bản và thư ký hai bên đã có sơ đồ chỗ ngồi có tên.
- Người phục vụ biết chỗ đứng và thứ tự rót nước.
Một mẹo nhỏ: in thêm vài bản sơ đồ khổ nhỏ, đưa cho người ghi biên bản, thư ký của lãnh đạo bên mình và đầu mối của đoàn khách. Ba người này là những người cần biết ai ngồi đâu nhất trong suốt buổi họp, và họ cũng là người hay bị quên phát sơ đồ.
Nếu buổi họp kéo dài cả ngày, hỏi người ghi biên bản và thư ký có cần đổi ca không, để bố trí thêm người và ghế dự phòng ở hàng sau từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Người ghi biên bản cuộc họp nên ngồi ở đâu?
Thường ngồi bàn phụ đặt sát tường, gần đầu bàn chủ toạ, nơi nghe rõ và nhìn được người nói, có ổ điện cho máy tính. Phòng nhỏ không kê được bàn phụ thì ngồi ghế cuối phía chủ nhà, gần cửa.
Thư ký của lãnh đạo có ngồi bàn chính không?
Thông thường không. Thư ký ngồi hàng sau, chếch sau lưng lãnh đạo, đủ gần để đưa tài liệu và nhận việc. Ngồi bàn chính dễ bị coi là thành viên đoàn, gây khó xử khi giới thiệu thành phần, trừ khi lãnh đạo yêu cầu.
Lái xe, bảo vệ của đoàn khách có vào phòng họp không?
Không nên. Chủ nhà bố trí phòng chờ hoặc góc sảnh có ghế, nước uống, nhà vệ sinh gần, báo giờ dự kiến kết thúc. Nếu có bữa trưa, mời họ dùng bữa riêng cùng giờ để không phải tự lo.
Hàng ghế sau đặt cách bàn chính bao xa?
Khoảng một bước chân rộng tính từ lưng ghế bàn chính. Gần quá thì người bàn chính không kéo ghế ra được, xa quá thì người hàng sau phải đứng dậy đi tới mới đưa được tài liệu hay nói nhỏ.
Mỗi bên có người ghi biên bản riêng thì xếp thế nào?
Đặt hai bàn phụ đối xứng, mỗi bàn phía đoàn của người ghi, cùng khoảng cách tới đầu bàn. Cả hai người nên có sơ đồ chỗ ngồi có tên để ghi đúng ai phát biểu, rồi đối chiếu biên bản sau buổi họp.
Danh sách đoàn khách không ghi rõ vai trò thì làm sao?
Hỏi đầu mối của đoàn khách trước buổi họp: ai là thành viên ngồi bàn chính, ai là chuyên viên, trợ lý, ai là tháp tùng. Không tự đoán theo tuổi hay cách ăn mặc, vì đoán sai sẽ xếp nhầm người lên bàn chính.