Khi phòng họp nhỏ mà khách đông, bàn chính chỉ dành cho những người có vai trò trong nội dung: trưởng đoàn và các thành viên sẽ phát biểu. Những người còn lại ngồi hàng ghế sau, đặt đúng phía đoàn của mình, người cao hơn ngồi gần trục giữa. Trục giữa và lối đi tới hai ghế trưởng đoàn phải luôn thông thoáng; nếu không giữ được điều đó thì nên đổi phòng.
Đây là tình huống rất thường gặp ở công ty vừa và nhỏ, trụ sở xã/phường, trường học: phòng họp mười chỗ mà đoàn khách báo mười hai người, cộng thêm sáu người bên mình. Cách xử lý vội là kê ghế nhựa chen vào mọi khe trống, kết quả là phòng chật cứng và chẳng ai còn biết ai cao ai thấp. Bài này giúp bạn quyết định nhanh ai lên bàn chính, hàng sau xếp thế nào, và lúc nào nên dứt khoát đổi chỗ khác.
Chia hai lớp: bàn chính và hàng sau
Nguyên tắc nền là tách người tham dự thành hai lớp theo vai trò, không theo cảm tình. Lớp bàn chính gồm trưởng đoàn, cấp phó, những người phụ trách nội dung sẽ được hỏi hoặc phát biểu. Lớp hàng sau gồm chuyên viên hỗ trợ, cán bộ dự để nắm tình hình, phiên dịch, thư ký, người ghi chép. Người tháp tùng không có vai trò nội dung thì ra phòng chờ.
Câu hỏi để chia lớp nên gửi cho đầu mối đoàn khách thật cụ thể: "Phòng họp bên em có tám chỗ ở bàn chính, mỗi bên bốn; xin anh cho biết bốn người bên mình sẽ ngồi bàn chính, những người còn lại bên em xếp hàng ghế sau sát phía đoàn mình ạ." Câu hỏi như vậy vừa báo trước tình trạng phòng, vừa để đoàn khách tự quyết người của họ, không ai thấy bị xếp xuống.
Bên chủ nhà nên làm gương: nếu khách đông, bên mình rút bớt người ở bàn chính trước. Chủ nhà chiếm bàn chính còn khách ngồi hàng sau là điều tối kỵ, dù số người bên mình có vai trò thật.
Sơ đồ phòng mười chỗ cho mười tám người, tả bằng chữ
Giả định trụ sở một hợp tác xã nông nghiệp ở An Giang tiếp đoàn khảo sát mười hai người, bên mình sáu người. Bàn chữ nhật mười chỗ, mỗi cạnh dài năm ghế, khách ngồi phía nhìn ra cửa:
| Khu vực | Phía khách | Phía chủ nhà |
|---|---|---|
| Bàn chính, ghế giữa | Trưởng đoàn khảo sát | Giám đốc hợp tác xã |
| Bàn chính, bốn ghế còn lại | Bốn thành viên phụ trách nội dung, xen phải – trái | Phó giám đốc, kế toán trưởng, hai tổ trưởng sản xuất |
| Hàng sau, sát lưng ghế giữa | Thư ký đoàn, phiên dịch nếu có | Người ghi biên bản |
| Hàng sau, hai bên | Sáu thành viên còn lại, người cao hơn ngồi gần giữa | Bỏ trống hoặc một cán bộ hỗ trợ |
| Hai đầu bàn | Để trống | Để trống |
| Phòng chờ | Lái xe đoàn | Không có |
Phía chủ nhà ở hàng sau gần như trống vì bên mình đã đưa đủ người cần thiết lên bàn chính và không mời thêm người dự cho đông. Đây là chủ ý: nhường không gian phía sau cho đoàn khách, để hàng sau bên khách không phải lấn sang phía chủ nhà.
Xếp hàng ghế sau sao cho vẫn thấy thứ bậc
Hàng sau cũng có trục giữa. Người cao nhất ở hàng sau ngồi ngay sau trục giữa hoặc sát cạnh, người thấp hơn toả ra hai bên. Ai ngồi góc phòng xa nhất là người trẻ nhất, mới nhất.
Ghế hàng sau cùng loại với nhau. Có thể khác ghế bàn chính, nhưng một hàng sau mà nửa ghế bành nửa ghế nhựa thì người ngồi ghế nhựa thấy mình hạng ba. Thiếu ghế đồng bộ thì mượn từ phòng khác, đủ một loại cho cả hàng.
Có chỗ kê sổ. Hàng sau thường phải ghi chép. Một tấm kê cứng hoặc ghế có mặt bàn gập giúp họ làm việc, đỡ cảnh ghi trên đùi.
Ly nước cho hàng sau. Đặt trên một bàn nhỏ hoặc khay dọc tường, người phục vụ mời một lượt khi bắt đầu. Hàng sau không có nước là chi tiết khách nhớ rất lâu.
Không để hàng sau chắn cửa. Kê ghế mà người ra vào phải xin nhường lối là lỗi nặng; bỏ bớt một ghế ở đầu hàng còn hơn.
Khi nào nên đổi phòng thay vì cố xếp
Có ba dấu hiệu cho thấy phòng đã quá tải và nên đổi. Một là lối đi từ cửa tới ghế trưởng đoàn khách không còn đủ rộng cho một người đi thẳng. Hai là hàng sau phải kê sát lưng ghế bàn chính đến mức người bàn chính không kéo ghế ra được. Ba là phải kê ghế ở hai đầu bàn hoặc phần trong của bàn chữ U mà người ngồi đó quay lưng về trưởng đoàn.
Phương án thay thế thường có sẵn nhưng hay bị bỏ qua: phòng hội đồng của trường, phòng sinh hoạt chung của xã/phường, sảnh tầng có thể quây vách tạm, phòng ăn của công ty ngoài giờ ăn. Một không gian lớn hơn, kê bàn đơn giản nhưng thoáng, vẫn trang trọng hơn một phòng họp đẹp mà chật như nêm.
Nếu buộc phải dùng phòng nhỏ, cân nhắc chia buổi làm việc thành hai phần: phần chung ngắn với đủ thành phần đứng hoặc ngồi gọn để chào hỏi, giới thiệu; phần làm việc sâu chỉ gồm bàn chính, những người còn lại đi tham quan cơ sở cùng một cán bộ hướng dẫn. Cách này đòi hỏi thống nhất trước với đoàn khách, nhưng thường được đón nhận vì ai cũng thấy phòng quá nhỏ.
Khi khách đến đông hơn danh sách ngay trước giờ họp
Không hỏi to "sao đông thế". Người đón ra hiệu cho văn phòng, đếm nhanh số người thêm, rồi lặng lẽ mang thêm ghế xếp vào hàng sau phía khách.
Ưu tiên giữ bàn chính như đã xếp. Không dồn ghế bàn chính để chen thêm người. Người đến thêm, dù chức danh khá cao, nếu chưa có trong danh sách thì tạm ngồi hàng sau gần trục giữa, trưởng đoàn khách sẽ tự mời lên nếu cần.
Nếu người đến thêm có chức danh cao hơn trưởng đoàn. Đây là trường hợp đặc biệt: báo ngay lãnh đạo bên mình trước khi vào phòng, đổi lại ghế giữa phía khách, biển tên ghi tay tạm thời còn hơn để người cao nhất ngồi hàng sau.
Ghi lại để lần sau hỏi kỹ hơn. Sau buổi họp, ghi vào hồ sơ đối ngoại về đoàn đó: thường đến đông hơn danh sách bao nhiêu người, để lần sau chuẩn bị dư ghế.
Báo người phục vụ và bếp nếu có ăn trưa. Thêm người ở phòng họp thường kéo theo thêm suất ăn, thêm chỗ trên xe tham quan. Người phụ trách gọi ngay cho bộ phận hậu cần để điều chỉnh, thay vì đợi tới giờ ăn mới phát hiện thiếu ghế, thiếu suất.
Chuẩn bị từ trước cho một phòng họp nhỏ
Phòng họp nhỏ không phải lỗi; nhiều đơn vị chỉ có chừng đó diện tích. Điều làm nên khác biệt là chuẩn bị sẵn những thứ giúp phòng co giãn được. Thứ nhất, bộ ghế gấp đồng bộ cất ở kho gần đó, cùng màu, cùng kiểu, đủ cho một hàng sau. Thứ hai, bàn họp có thể tách rời từng khối, khi cần thì rút bớt một khối để lấy chỗ cho hàng sau. Thứ ba, một mẫu sơ đồ sẵn cho các cỡ đoàn thường gặp: mười, mười lăm, hai mươi người.
Anh Hưng, chánh văn phòng một công ty thực phẩm ở Đồng Nai, chọn cách treo trong kho một tấm bìa ghi rõ: đoàn đến mười hai người thì dùng bàn ba khối, kê tám ghế gấp hàng sau; đoàn trên mười tám người thì chuyển sang phòng ăn tầng một, kê bàn chữ U. Người mới vào văn phòng chỉ cần đọc là làm được, không phải chờ hỏi.
Cũng nên thống nhất với lãnh đạo một quy ước chung: số người bên mình dự các buổi tiếp đoàn ở phòng nhỏ không quá bao nhiêu, ai luôn có mặt, ai chỉ dự khi nội dung liên quan. Quy ước này giúp văn phòng không phải mỗi lần lại đi hỏi từng trưởng bộ phận có muốn dự không, và tránh cảnh bên mình đông hơn cả khách.
Cuối cùng, ghi lại kinh nghiệm sau mỗi buổi: phòng nào chứa thực tế được bao nhiêu người mà vẫn thoáng, đoàn nào hay đến đông hơn danh sách. Những ghi chép đó chính là cơ sở để lần sau quyết định nhanh có cần đổi phòng hay không.
Bảng kiểm phòng nhỏ khách đông
Một tiếng trước giờ họp, người phụ trách đứng ở cửa và soát:
- Bàn chính đã đủ ghế cho đúng số người có vai trò của hai bên theo danh sách đã thống nhất.
- Bên chủ nhà đã rút bớt người ở bàn chính để nhường chỗ nếu khách đông.
- Hàng sau đặt đúng phía từng đoàn, cùng loại ghế, có chỗ kê sổ.
- Lối đi từ cửa tới ghế trưởng đoàn khách thông thoáng, đi thẳng được.
- Có ít nhất hai ghế dự phòng gấp gọn đặt ngoài cửa.
- Có nước cho hàng sau và phòng chờ cho người tháp tùng.
- Đã có phương án đổi phòng nếu số người vượt quá dự kiến.
Bảng kiểm này đặc biệt hữu ích với văn phòng xã/phường và trường học, nơi phòng họp thường nhỏ mà đoàn đến làm việc lại hay đông. Chuẩn bị sẵn ghế dự phòng và phương án phòng thay thế ngay từ đầu năm sẽ đỡ cho rất nhiều buổi tiếp đoàn về sau.
Câu hỏi thường gặp
Phòng họp nhỏ mà khách đông thì ai ngồi bàn chính?
Bàn chính dành cho trưởng đoàn, cấp phó và những người phụ trách nội dung sẽ phát biểu của hai bên. Những người còn lại ngồi hàng ghế sau phía đoàn mình. Nên hỏi đầu mối đoàn khách trước để họ tự chọn người lên bàn chính.
Hàng ghế sau xếp thế nào cho đúng thứ bậc?
Hàng sau cũng có trục giữa: người cao nhất ngồi ngay sau hoặc sát trục giữa, người thấp hơn toả ra hai bên, người trẻ nhất ở góc xa. Ghế hàng sau cùng một loại, có chỗ kê sổ và có nước uống.
Bên chủ nhà có nên rút bớt người khi khách đông?
Nên. Chủ nhà rút bớt người ở bàn chính trước để nhường chỗ cho khách, và hạn chế mời thêm người dự cho đông. Để khách ngồi hàng sau trong khi người bên mình chiếm bàn chính là điều nên tránh.
Khi nào nên đổi sang phòng khác?
Khi lối đi tới ghế trưởng đoàn khách không còn đi thẳng được, khi hàng sau sát tới mức người bàn chính không kéo ghế được, hoặc khi phải kê ghế quay lưng về trưởng đoàn. Lúc đó một không gian lớn hơn, kê bàn đơn giản vẫn tốt hơn.
Khách đến đông hơn danh sách thì xử lý sao?
Không hỏi to, lặng lẽ mang thêm ghế xếp vào hàng sau phía khách và giữ nguyên bàn chính đã xếp. Nếu người đến thêm có chức danh cao hơn trưởng đoàn, báo ngay lãnh đạo bên mình để đổi lại ghế giữa trước khi vào phòng.
Có nên kê ghế nhựa chen vào bàn chính cho đủ chỗ?
Không nên. Ghế chen vào bàn chính làm mất trục giữa, người ngồi chật, ghế khác loại khiến người ngồi thấy bị xem nhẹ. Thà đưa người đó ra hàng sau với ghế cùng loại, hoặc mượn thêm ghế đồng bộ từ phòng khác.