TrongVong.comTrọng Vọng
Chỗ ngồi phòng họp và hội đàm

Phiên dịch ngồi ở đâu trong buổi họp với khách nước ngoài

Phiên dịch thường ngồi sau lưng hơi chếch hoặc ngay cạnh trưởng đoàn mình, tuỳ dịch đuổi hay dịch thì thầm. Cách chọn chỗ, hai phiên dịch hai bên và lỗi hay gặp.

Interpreter in a grey blazer seated slightly behind a businessman at a conference table, leaning forward to listen, shallow depth of field, side view, cool office light

Trong buổi họp có khách nước ngoài, phiên dịch thường ngồi ngay sau lưng, hơi chếch về một bên trưởng đoàn mình, hoặc ngồi sát cạnh trưởng đoàn ở bàn chính. Dịch đuổi (người nói xong một đoạn rồi dịch) thì ngồi cạnh để nói to cho cả bàn nghe; dịch thì thầm cho một người thì ngồi sau lưng chếch để nói nhỏ sát tai. Chỗ của phiên dịch không tính vào thứ bậc thành viên đoàn.

Cái khó của người xếp chỗ là phiên dịch vừa cần ở gần người được dịch, vừa không được chiếm chỗ của người có chức danh, lại phải nghe rõ cả hai bên. Bài này nói về chỗ ngồi và cách bố trí cho phiên dịch làm việc tốt; còn nghề phiên dịch, kỹ thuật dịch là chuyện của người làm nghề, không bàn ở đây.

Ba kiểu dịch, ba cách đặt chỗ

Dịch đuổi là kiểu phổ biến nhất trong buổi làm việc của doanh nghiệp vừa và nhỏ, trường học, cơ quan cấp tỉnh. Người nói dừng sau vài câu, phiên dịch nói lại bằng thứ tiếng kia cho cả phòng nghe. Vì phải nói to và nhìn được cả người nói lẫn người nghe, phiên dịch dịch đuổi nên ngồi ở bàn chính, ngay cạnh trưởng đoàn, thường là phía tay trái, để bên phải vẫn dành cho người số hai như nguyên tắc.

Dịch thì thầm dùng khi chỉ một, hai người không hiểu ngôn ngữ đang dùng, ví dụ trưởng đoàn khách không nói tiếng Anh trong khi cả phòng trao đổi bằng tiếng Anh. Phiên dịch ngồi sau lưng chếch về một bên của người được dịch, cúi về phía trước nói nhỏ liên tục. Ghế phiên dịch đặt ở hàng sau nhưng kéo sát lên, gần hơn hàng sau thông thường.

Dịch song song qua tai nghe cần phòng có cabin hoặc bộ thiết bị riêng, thường chỉ có ở hội nghị lớn. Trong buổi họp nhỏ, phiên dịch song song đôi khi ngồi bàn riêng ở cuối phòng với bộ phát không dây. Khi đó họ không ngồi cạnh ai cả, nhưng phải nhìn được mặt người nói, nên bàn của họ đặt ở chỗ thấy rõ trục giữa bàn họp.

Trước khi xếp, hỏi phiên dịch dịch theo kiểu nào. Người xếp chỗ hay mặc định "phiên dịch ngồi sau lưng", rồi phiên dịch dịch đuổi phải ngồi ghế sau nói vọng lên, cả bàn nghe không rõ.

Bảng chọn chỗ cho phiên dịch theo tình huống

Giả định buổi làm việc giữa một công ty may ở Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình, và đoàn khách đặt hàng nước ngoài. Các tình huống thường gặp:

Tình huốngChỗ ngồi phiên dịchLý do
Một phiên dịch của chủ nhà dịch đuổi cho cả hai bênBàn chính, cạnh trái trưởng đoàn chủ nhàNghe và nói được với cả bàn; chủ nhà chịu trách nhiệm nội dung dịch
Mỗi đoàn có phiên dịch riêngMỗi người cạnh trái hoặc sau lưng trưởng đoàn mìnhMỗi bên dịch lời bên mình sang tiếng kia, đối xứng hai phía
Chỉ trưởng đoàn khách cần dịchSau lưng chếch trưởng đoàn khách, dịch thì thầmKhông làm gián đoạn phần trao đổi chung
Phiên dịch do khách mang theo, chủ nhà không cóCạnh trưởng đoàn kháchChủ nhà nên cử thêm một người nghe hiểu để theo dõi
Họp bàn tròn ít ngườiGhế giữa hai người cần trao đổi nhiều nhấtBàn tròn không có hàng sau, phiên dịch ngồi trong vòng bàn

Hàng cuối của bảng hay bị bỏ qua. Ở bàn tròn bốn – sáu người, phiên dịch thường ngồi vào chính vòng bàn, và ghế đó không phải ghế danh dự. Hãy đặt phiên dịch ở vị trí có thể nhìn thẳng cả hai người đang trò chuyện chính, thường là ghế lệch một chút khỏi trục của hai người.

Những điều phiên dịch cần mà người xếp chỗ hay quên

Một ly nước riêng và chỗ đặt sổ. Phiên dịch nói nhiều nhất phòng. Ghế hàng sau không có bàn khiến họ phải ghi chép trên đùi; đặt một bàn nhỏ hoặc một tấm kê.

Tài liệu trước buổi họp. Chương trình làm việc, danh sách thành phần có chức danh bằng cả hai thứ tiếng, thuật ngữ chuyên ngành. Gửi trước ít nhất một ngày để phiên dịch chuẩn bị.

Tầm nhìn tới người nói. Ngồi sau một cây cột hay sau lưng người to cao thì không đọc được nét mặt, khó dịch đúng sắc thái. Kiểm tầm nhìn bằng cách ngồi thử vào ghế phiên dịch.

Micro riêng nếu phòng dùng micro. Phiên dịch dịch đuổi mà phải với micro của trưởng đoàn sẽ làm gián đoạn. Có micro riêng đặt sẵn, đã thử tiếng.

Thời gian nghỉ. Buổi làm việc trên hai tiếng chỉ có một phiên dịch thì cần giờ giải lao giữa chừng. Ghi vào chương trình ngay từ đầu.

Phiên dịch không phải thành viên đoàn — đặt biển tên thế nào

Phiên dịch thuộc đoàn nào thì ngồi phía đoàn đó, nhưng không chiếm thứ tự trong danh sách thành viên. Khi giới thiệu thành phần, phiên dịch thường được giới thiệu sau cùng hoặc trưởng đoàn tự giới thiệu ngắn. Vì vậy biển tên của phiên dịch, nếu có, ghi tên kèm chữ "Phiên dịch", nhỏ hơn hoặc cùng cỡ với biển tên thành viên nhưng đặt ở bàn phụ hoặc ở hàng sau.

Nếu phiên dịch ngồi ngay cạnh trưởng đoàn ở bàn chính, thì người số ba trong đoàn lùi sang một ghế. Thứ tự vẫn giữ: người số hai bên phải, phiên dịch bên trái sát trưởng đoàn, người số ba bên trái phiên dịch. Trên sơ đồ ghi rõ ô của phiên dịch bằng một ký hiệu riêng để ai nhìn cũng hiểu đó không phải vị trí thứ bậc.

Có đơn vị để phiên dịch là một cán bộ có chức danh, ví dụ trưởng phòng hợp tác quốc tế kiêm dịch. Khi đó người này vừa là thành viên vừa là phiên dịch. Họ ngồi đúng thứ tự chức danh nếu thứ tự đó gần trưởng đoàn; nếu thứ tự xa, ưu tiên công việc, đưa lên cạnh trưởng đoàn và báo trước với lãnh đạo lý do.

Lỗi hay gặp và cách gỡ tại chỗ

Phiên dịch ngồi ghế sau mà phải dịch đuổi. Cả bàn nghe không rõ, phiên dịch phải nói to vọng lên. Gỡ: trong giờ giải lao đầu tiên, kê thêm một ghế ở bàn chính cạnh trưởng đoàn, dịch những người còn lại sang một chút.

Hai phiên dịch hai bên cùng dịch một câu. Do không thống nhất trước ai dịch phần nào. Quy ước phổ biến: mỗi phiên dịch dịch lời của bên mình sang tiếng kia. Người phụ trách nên nói trước với cả hai phiên dịch khi họ vào phòng.

Phiên dịch bị xếp ngồi giữa hai đoàn ở đầu bàn. Trông như trọng tài, và họ không nghe rõ người nói ở xa. Đầu bàn chỉ phù hợp khi phiên dịch là người trung lập do cả hai bên cùng thuê và buổi họp ít người.

Chủ nhà để phiên dịch của khách dịch toàn bộ. Không sai lễ nghi, nhưng bên mình mất khả năng kiểm nội dung. Nên có ít nhất một người bên mình nghe hiểu ngôn ngữ của khách ngồi ở bàn chính hoặc hàng sau.

Ví dụ giả định: một buổi họp ba thứ tiếng

Một công ty linh kiện điện tử ở Bắc Ninh tiếp đoàn khách gồm hai người nói tiếng Hàn và một chuyên gia kỹ thuật chỉ nói tiếng Anh. Bên chủ nhà có một phiên dịch tiếng Hàn, còn giám đốc kỹ thuật bên mình nói được tiếng Anh. Chị Mai, thư ký giám đốc, phải xếp chỗ sao cho không ai bị bỏ ngoài cuộc trao đổi.

Chị đặt trưởng đoàn khách ngồi giữa phía nhìn ra cửa, người số hai bên phải, chuyên gia kỹ thuật bên trái. Phía đối diện, giám đốc ngồi giữa, phiên dịch tiếng Hàn ngồi sát bên trái giám đốc để dịch đuổi cho cả bàn, giám đốc kỹ thuật ngồi bên phải giám đốc, đối diện chéo với chuyên gia của khách để hai người trao đổi tiếng Anh trực tiếp ở phần kỹ thuật. Một nhân viên phòng kinh doanh biết tiếng Anh ngồi hàng sau, chếch về phía chuyên gia khách, sẵn sàng dịch thì thầm những gì phiên dịch tiếng Hàn vừa nói.

Chị cũng thống nhất trước với giám đốc: phần đầu do phiên dịch tiếng Hàn dịch đuổi, phần kỹ thuật chuyển sang tiếng Anh, phiên dịch tiếng Hàn dịch thì thầm lại cho trưởng đoàn. Nhờ vậy không có lúc nào hai người cùng dịch một lúc.

Bài học từ ví dụ này: khi có nhiều ngôn ngữ, chỗ ngồi phải đi cùng một kế hoạch dịch theo từng phần của chương trình. Sơ đồ chỉ đúng khi người xếp chỗ biết phần nào ai nói, ai nghe, ai cần dịch.

Bảng kiểm chỗ ngồi phiên dịch trước buổi họp

Người phụ trách hỏi và kiểm từng việc:

  • Đã hỏi phiên dịch dịch đuổi, thì thầm hay song song chưa?
  • Phiên dịch thuộc đoàn nào, ngồi phía nào, cạnh trái hay sau lưng ai?
  • Ghế phiên dịch có tầm nhìn tới người nói chính của cả hai bên không?
  • Có ly nước, bàn kê sổ, micro riêng nếu phòng dùng micro chưa?
  • Đã gửi chương trình và danh sách thành phần song ngữ cho phiên dịch chưa?
  • Sơ đồ đã đánh dấu ô phiên dịch bằng ký hiệu riêng chưa?
  • Nếu có hai phiên dịch, đã thống nhất ai dịch lời của bên nào chưa?

Buổi làm việc có phiên dịch thường dài gần gấp đôi buổi họp cùng nội dung không cần dịch. Người lập chương trình nên tính điều đó khi chia thời gian, tránh để phần cuối bị dồn và phiên dịch phải dịch vội.

Nếu buổi họp có phần đi tham quan xưởng hay khu trưng bày, báo trước cho phiên dịch để họ chọn giày dép, mang theo bộ khuếch đại giọng nhỏ nếu nơi đó ồn.

Câu hỏi thường gặp

Phiên dịch nên ngồi bên phải hay bên trái trưởng đoàn?

Phổ biến là bên trái hoặc sau lưng hơi chếch, vì bên phải trưởng đoàn dành cho người số hai theo nguyên tắc thứ bậc. Tuy vậy, nếu trưởng đoàn nghe tai phải tốt hơn hay thói quen làm việc khác, có thể đổi sau khi hỏi ý.

Phiên dịch có được tính vào thứ tự thành viên đoàn không?

Không. Chỗ của phiên dịch là chỗ làm việc, không phải vị trí thứ bậc. Khi phiên dịch ngồi cạnh trưởng đoàn ở bàn chính, những người phía sau lùi một ghế nhưng thứ tự thành viên vẫn giữ nguyên trên danh sách.

Mỗi bên có phiên dịch riêng thì phân công thế nào?

Quy ước phổ biến là mỗi phiên dịch dịch lời của bên mình sang tiếng của bên kia. Hai phiên dịch ngồi đối xứng ở hai phía, gần trưởng đoàn mình. Thống nhất trước với cả hai người để tránh cùng dịch một câu.

Họp bàn tròn thì phiên dịch ngồi đâu?

Bàn tròn ít người thường không có hàng sau, nên phiên dịch ngồi vào vòng bàn, ở ghế nhìn thẳng được cả hai người trao đổi chính. Ghế đó không phải ghế danh dự, đặt lệch khỏi trục giữa hai trưởng đoàn.

Có cần làm biển tên cho phiên dịch không?

Không bắt buộc. Nếu có, ghi tên kèm chữ phiên dịch và đặt ở bàn phụ hoặc hàng sau. Ở bàn chính thì biển tên phiên dịch cùng kiểu nhưng không đứng chen vào dãy thành viên theo thứ bậc gây hiểu nhầm.

Chỉ khách mang phiên dịch theo thì chủ nhà nên làm gì?

Bố trí phiên dịch của khách ngồi cạnh trưởng đoàn khách, đồng thời cử một người bên mình hiểu ngôn ngữ đó ngồi dự để theo dõi nội dung. Nếu không có ai, nên ghi chép kỹ và gửi lại biên bản để hai bên cùng xác nhận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138