Một lễ ký kết hợp đồng chuẩn đi theo trình tự: mời người ký và người chứng kiến lên vị trí, người giúp ký mở bìa, mỗi bên ký bản giữ lại của mình trước, chuyền bìa ký bản của bên kia, hai người ký đứng dậy trao đổi văn kiện, bắt tay hướng về phía máy ảnh, chụp ảnh chung rồi mời về chỗ. Cả phần nghi thức thường gói trong mười đến mười lăm phút; phần dài là khâu chuẩn bị trước đó.
Bài dưới đây đi từng nhịp của buổi lễ, nói rõ ai đứng đâu ở mỗi nhịp, ai ra hiệu cho ai, và những chỗ hay vấp khi đơn vị lần đầu tự tổ chức. Phần lời dẫn của người điều hành chương trình là việc riêng, ở đây chỉ nói trình tự và vị trí.
Trình tự chuẩn của lễ ký kết trong mười hai nhịp
Bảng nhịp dưới đây dùng cho lễ ký giữa hai bên, có khách mời chứng kiến, tổ chức ở phòng họp lớn hoặc sảnh của một trong hai bên. Mỗi nhịp có một người chịu trách nhiệm; người điều phối lễ tân cầm bản này trong tay suốt buổi.
- Người điều hành chương trình mời người ký của hai bên và đại biểu chứng kiến lên khu vực bàn ký.
- Lễ tân dẫn hai người ký vào ghế: khách ở ghế danh dự, chủ nhà ở ghế còn lại; người chứng kiến đứng hàng sau theo ngôi thứ.
- Hai người giúp ký bước tới từ phía sau, mở bìa đến đúng trang ký, đặt bút bên tay phải người ký.
- Mỗi người ký ký vào bản văn kiện mà bên mình sẽ giữ lại.
- Người giúp ký thấm mực, gập bìa, chuyền bìa cho người giúp ký bên kia qua phía sau lưng ghế.
- Mỗi người ký ký tiếp vào bản của bên kia.
- Người giúp ký thấm mực, gập bìa, đặt bìa trở lại trước mặt người ký đúng chiều.
- Hai người ký cùng đứng dậy, cầm bìa của bên kia giữ, trao cho nhau.
- Hai người bắt tay, thân người hơi xoay về phía máy ảnh, giữ tư thế vài giây.
- Người chứng kiến hàng sau vỗ tay; người điều phối ra hiệu cho thợ ảnh chụp ảnh chung.
- Lễ tân mời người ký và người chứng kiến về chỗ, dọn bàn ký trong lúc chương trình tiếp tục.
- Thư ký hai bên nhận lại bìa từ tay người ký, kiểm chữ ký và cất bản gốc vào cặp riêng.
Nhịp bốn và nhịp sáu là chỗ người mới tổ chức hay đảo thứ tự. Nguyên tắc ở đây là bên nào giữ bản nào thì trên bản đó tên và chữ ký của bên ấy đứng ở vị trí thứ nhất, nên người ký bao giờ cũng ký bản của mình trước. Nếu hai bên đã thống nhất cách khác, ví dụ chỉ ký một lượt trên một tập văn kiện rồi sao y, thì bỏ nhịp năm và sáu nhưng vẫn giữ nhịp trao đổi để có khoảnh khắc chụp ảnh.
Ba mươi phút trước giờ ký: ai phải có mặt ở đâu
Lễ ký thường hỏng ở nửa giờ trước khi bắt đầu chứ không phải lúc đang ký. Lúc đó người giúp ký của mỗi bên phải đã cầm bìa trong tay, đã mở thử đến trang ký, đã ký thử bút ra giấy nháp để chắc bút ra mực đều. Hai bìa đặt sẵn trên bàn ký, úp mặt bìa xuống hoặc để trong cặp, chưa mở ra trước khách.
Người điều phối lễ tân đứng ở góc phòng có tầm nhìn cả bàn ký lẫn cửa ra vào, giữ liên lạc bằng ánh mắt hoặc ra hiệu tay với người điều hành chương trình, với thợ ảnh và với hai người giúp ký. Thợ ảnh đã đứng thử vị trí, đã chụp một khuôn hình với người đứng thế chỗ để kiểm ánh sáng. Nếu có quay phim, máy quay đặt chếch một bên để không chắn tầm nhìn khách mời.
Người ký của hai bên nên được mời vào phòng chờ riêng ít nhất mười lăm phút trước giờ, có nước uống, có người của văn phòng báo lại trình tự một lần nữa bằng lời: lúc nào đứng dậy, trao bìa cho ai, quay về hướng nào. Đây là lúc nhắc người ký cất điện thoại vào túi áo trong hoặc giao cho thư ký, vì một tiếng chuông trong lúc ký sẽ nằm trong ảnh và đoạn phim mãi mãi.
Ví dụ giả định: lễ ký hợp đồng cung ứng giữa Công ty A ở Hải Phòng và Công ty B ở Bắc Ninh tổ chức tại trụ sở Công ty A. Chị Hạnh, trưởng phòng hành chính bên A, chốt danh sách người chứng kiến mỗi bên bốn người, dán vạch dừng bằng băng dính mờ trên sàn phía sau bàn ký để người đứng sau biết chỗ, và dặn lễ tân giữ cửa phụ đóng suốt mười lăm phút nghi thức.
Mời người ký vào bàn: ai đi trước, ngồi ghế nào
Khi người điều hành chương trình xướng mời, người ký bên khách thường được mời trước, rồi đến người ký bên chủ nhà, sau đó mới tới đại biểu chứng kiến. Lễ tân bên chủ nhà đi trước người ký khách khoảng nửa bước, chếch về bên trái, đưa tay chỉ lối về phía ghế danh dự rồi lùi ra. Không dắt tay, không chạm vai người ký.
Ghế danh dự là ghế bên phải của bàn ký, tính theo hướng người ngồi nhìn ra phía khách mời. Nhìn từ dưới phòng lên, người ký bên khách ở phía tay trái người xem. Nhiều đơn vị lúng túng chính ở chỗ này vì người xếp chỗ đứng dưới phòng nhìn lên rồi đặt nhầm biển tên. Cách tránh đơn giản là người xếp chỗ đi ra sau bàn, ngồi thử vào ghế chủ nhà rồi mới xác định bên phải.
Người ký đứng sau ghế, đợi cả hai cùng có mặt rồi cùng ngồi. Người ký chủ nhà có thể ra hiệu mời khách ngồi trước một nhịp. Người chứng kiến đi lên theo thứ tự ngôi thứ của bên mình, người cao nhất đứng ngay sau lưng người ký, những người còn lại toả ra hai bên theo thứ bậc giảm dần.
Nếu hai bên có lãnh đạo cấp cao hơn người ký đến chứng kiến, ví dụ chủ tịch hội đồng quản trị đứng sau tổng giám đốc ký, thì lãnh đạo đó đứng ở vị trí trung tâm phía sau, không ngồi vào bàn ký. Trường hợp có lãnh đạo chính quyền địa phương đến dự, nên hỏi trước văn phòng của lãnh đạo xem có muốn đứng chứng kiến hay chỉ dự ở hàng ghế đầu.
Trao văn kiện, bắt tay và chụp ảnh: khoảnh khắc nào, ai làm gì
Phần sau khi ký là phần được chụp nhiều nhất và cũng dễ lộn xộn nhất. Bảng sau chia ra từng khoảnh khắc để người điều phối nhắc đúng người.
| Khoảnh khắc | Người làm | Điểm cần giữ |
|---|---|---|
| Gập bìa, đặt lại đúng chiều | Người giúp ký | Bìa đặt sao cho khi cầm lên, mặt chính hướng ra ngoài |
| Hai người ký đứng dậy | Người ký, theo hiệu của người điều phối | Cùng đứng một lúc, không ai đứng trước chờ |
| Trao đổi bìa | Hai người ký | Mỗi người trao bản bên kia giữ, tay phải đưa, tay trái đỡ dưới |
| Bắt tay | Hai người ký | Bắt ngang mép bàn, người hơi xoay về máy ảnh, giữ ba đến năm giây |
| Ảnh chung với người chứng kiến | Thợ ảnh, người điều phối | Hàng sau đứng sát lại, không ai bị che mặt sau bìa |
| Mời về chỗ | Lễ tân hai bên | Mời người ký khách về trước, giữ lối đi trống |
Một số đơn vị có phần nâng ly chúc mừng ngay sau khi ký. Phần này không bắt buộc. Nếu có, nên chuẩn bị đồ uống không cồn cho tất cả, vừa vì giờ ký thường là ban ngày trong giờ làm việc, vừa vì nhiều khách sẽ tự lái xe ra về. Khay đồ uống mang lên sau khi hai người ký đã trao bìa xong, không đặt sẵn trên bàn ký vì dễ đổ lên văn kiện.
Biến thể: lễ ký gọn trong phòng họp và lễ ký có khách mời
Lễ ký gọn trong phòng họp. Khi chỉ có hai đoàn làm việc với nhau, không có khách mời ngoài, có thể ký ngay tại bàn họp sau phần làm việc. Hai người ký ngồi đúng ghế trưởng đoàn đang ngồi, người giúp ký mang bìa tới, các thành viên vẫn ngồi nguyên chỗ hoặc đứng dậy ra phía sau trưởng đoàn để chụp ảnh. Trình tự ký và trao đổi giữ nguyên, chỉ bỏ phần mời lên và phần người điều hành chương trình.
Lễ ký có khách mời. Khi lễ ký là một phần của sự kiện có báo chí, đối tác khác, người lao động tham dự, cần bàn ký riêng đặt ở vị trí trang trọng, có người điều hành chương trình, có khu đứng cho người chứng kiến và lối đi rõ ràng từ hàng ghế đầu lên bàn ký. Ở dạng này nên tổng duyệt với người đứng thế chỗ ít nhất một lần.
Ký nhiều văn kiện trong một buổi. Nếu cùng lúc ký ba bốn văn kiện giữa các cặp người ký khác nhau, xếp thứ tự theo tầm quan trọng của văn kiện hoặc cấp của người ký, văn kiện cấp cao nhất ký sau cùng để làm điểm kết. Mỗi cặp lên, ký, trao, chụp rồi xuống, cặp sau mới lên. Bàn ký giữ nguyên, chỉ thay bìa.
Ký mà người ký không ngồi. Một số lễ ký ngắn để người ký đứng ký trên bàn cao. Cách này nhanh nhưng chữ ký dễ xấu và ảnh trông vội. Chỉ nên dùng khi thời gian rất ngắn, ví dụ ký bên lề một hội nghị lớn.
Lỗi hay gặp và cách gỡ ngay tại chỗ
Những lỗi dưới đây gặp nhiều nhất ở các đơn vị tự tổ chức lần đầu. Đa số gỡ được trong vài giây nếu người điều phối bình tĩnh và đã dặn trước.
- Người giúp ký mở nhầm trang: khẽ lật lại đúng trang, không nói to; người ký đợi, không tự lật.
- Bút không ra mực: người giúp ký luôn cầm bút dự phòng trong túi áo, đổi bút ngay, không lắc bút trước mặt khách.
- Hai người ký đứng dậy lệch nhau: người điều phối ra hiệu bằng tay từ góc phòng, hoặc người ký chủ nhà chủ động chờ khách đứng rồi mới đứng.
- Trao nhầm bìa, mỗi người cầm lại bản của chính mình: không cần sửa trước ống kính, sau lễ thư ký hai bên đổi lại cho đúng.
- Người chứng kiến đứng che người ký: thợ ảnh xin một nhịp, người điều phối dàn lại hàng sau rồi chụp tiếp.
- Văn kiện có lỗi chính tả phát hiện ngay trên bàn ký: không ký sửa tay; xin hoãn phần ký năm phút để thay bản dự phòng đã in sẵn, hoặc ký và lập phụ lục đính chính theo thoả thuận của hai bên.
Cái không cần làm: không cần đọc lại toàn văn văn kiện trong buổi lễ, không cần để người ký phát biểu trước khi ký nếu chương trình đã có phần phát biểu, không cần bày quá nhiều vật trang trí trên bàn ký. Bàn ký càng gọn, ảnh càng rõ và người ký càng ít lúng túng.
Bảng kiểm năm phút cuối trước khi mời người ký lên
Người điều phối đi một vòng quanh bàn ký và đọc thầm các dòng sau. Đủ hết mới ra hiệu cho người điều hành chương trình xướng mời.
- Hai bìa đúng bên, đúng chỗ, đã mở thử trang ký.
- Hai bút chính và hai bút dự phòng, đã thử mực.
- Giấy thấm hoặc tờ thấm mực đặt sẵn trong tay người giúp ký.
- Biển tên hoặc cờ để bàn, nếu có, đúng bên khách và bên chủ.
- Ghế kéo ra vừa đủ để người ký ngồi vào không phải xê dịch.
- Vạch đứng phía sau cho người chứng kiến còn nguyên, không bị kéo bàn che mất.
- Thợ ảnh đã ở vị trí, đèn phòng đã bật đủ.
- Lối từ hàng ghế đầu lên bàn ký trống, không dây điện vắt ngang.
- Điện thoại của người ký đã giao cho thư ký.
- Người giúp ký hai bên đã nhìn nhau ra hiệu sẵn sàng.
Bảng này in ra một tờ, người điều phối kẹp vào sổ tay. Sau mỗi lễ ký, bổ sung dòng mới nếu có chuyện phát sinh; vài lần là đơn vị có bộ kiểm của riêng mình.
Câu hỏi thường gặp
Lễ ký kết hợp đồng nên kéo dài bao lâu?
Phần nghi thức ký, trao đổi văn kiện và chụp ảnh thường gói trong mười đến mười lăm phút. Nếu ghép với phát biểu của hai bên và phần giới thiệu, cả lễ thường từ ba mươi đến bốn mươi lăm phút. Kéo dài hơn dễ làm khách mời mất tập trung.
Bên nào ký trước trong lễ ký kết hai bên?
Thông lệ là mỗi người ký ký bản mà bên mình giữ lại trước, rồi chuyền bìa để ký bản của bên kia. Như vậy hai người ký cùng lúc, không ai phải đợi ai, và trên bản mỗi bên giữ thì tên bên ấy đứng vị trí thứ nhất.
Ai là người chuyền bìa văn kiện giữa hai người ký?
Việc chuyền bìa do người giúp ký của mỗi bên làm, thường là thư ký hoặc cán bộ văn phòng. Họ đứng phía sau, chếch ra ngoài người ký, chuyền bìa qua phía sau lưng ghế cho nhau. Người ký không tự đẩy bìa qua mặt bàn.
Có bắt buộc nâng ly chúc mừng sau khi ký không?
Không bắt buộc. Nhiều lễ ký chỉ bắt tay, chụp ảnh rồi kết thúc. Nếu muốn có phần chúc mừng, nên dùng đồ uống không cồn cho tất cả mọi người, mang lên sau khi đã trao văn kiện xong và để xa bìa văn kiện.
Người ký có cần tổng duyệt trước không?
Người ký thường không cần đi tổng duyệt, nhưng nên được báo lại trình tự bằng lời trong phòng chờ: khi nào đứng dậy, trao bìa cho ai, quay về hướng nào. Người giúp ký, người điều phối và thợ ảnh thì nên tổng duyệt với người đứng thế chỗ.
Phát hiện văn kiện sai ngay lúc lễ ký thì xử lý thế nào?
Không sửa tay trên bản ký. Cách an toàn là in sẵn bản dự phòng từ trước, xin tạm dừng vài phút để thay bản. Nếu lỗi nhỏ và hai bên đồng ý, có thể ký rồi lập văn bản đính chính; phần pháp lý của cách này nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.