Khi khách và chủ tiệc đều có vợ hoặc chồng đi cùng, cách trang trọng là chủ tiệc và vợ hoặc chồng mình ngồi đối diện nhau làm hai chủ của bàn; vợ hoặc chồng của khách chính ngồi bên phải chủ tiệc, khách chính ngồi bên phải vợ hoặc chồng của chủ tiệc. Trong tiệc thân mật kiểu Việt, nhiều nơi để các cặp ngồi cạnh nhau cho khách thoải mái. Chọn cách nào nên hỏi trước ý của đoàn khách.
Tiệc có vợ chồng hai bên cùng dự thường là tiệc tối, sau chuỗi làm việc dài ngày, hoặc dịp kỷ niệm hợp tác. Nó ấm hơn tiệc công việc, nhưng sơ đồ chỗ ngồi lại khó hơn, vì có thêm một lớp ngôi thứ và thêm những người không cùng đơn vị. Phần dưới tả hai cách xếp, sơ đồ cụ thể, và những tình huống hay gặp như chỉ một bên có vợ chồng đi cùng.
Ngôi thứ của người đi cùng được tính thế nào
Trong nghi thức tiếp khách, vợ hoặc chồng của một người được mời thường được hưởng ngôi thứ theo người đó. Phu nhân của trưởng đoàn khách là vị khách nữ cao ngôi nhất, phu nhân của phó đoàn đứng sau, cứ thế. Điều này nghe có vẻ cũ, nhưng nó giải quyết một câu hỏi thực tế: người đi cùng không có chức vụ trong đơn vị, vậy xếp họ ở đâu so với các cán bộ khác.
Bên chủ cũng vậy: vợ hoặc chồng của chủ tiệc đóng vai chủ nhà thứ hai, nhất là khi tiệc tổ chức tại nhà riêng hoặc là tiệc tối mang tính xã giao. Họ có thể làm đồng chủ tiệc, ngồi đối diện chủ tiệc.
Ngày nay có nhiều trường hợp người đi cùng tự họ cũng có chức vụ, chẳng hạn hai vợ chồng cùng làm trong ngành, hoặc người đi cùng là lãnh đạo một đơn vị khác. Khi đó cần hỏi người liên lạc của đoàn: người này dự tiệc với tư cách người đi cùng hay với tư cách cá nhân có chức vụ. Câu trả lời quyết định họ ngồi theo ngôi thứ nào.
Cũng cần dùng cách gọi trung tính trên giấy tờ và thẻ chỗ ngồi. Ghi họ tên đầy đủ của người đi cùng, không ghi "phu nhân ông X" hay "chồng bà Y" trên thẻ. Nếu cần, ghi chức danh riêng của họ khi họ có.
Cách thứ nhất: tách các cặp, kiểu tiệc trang trọng
Ví dụ giả định: bàn tròn tám chỗ. Bên chủ: giám đốc A và chồng; phó giám đốc A. Bên khách: trưởng đoàn B và vợ; phó đoàn B và vợ; một chuyên viên B. Ghế 1 nhìn ra cửa.
| Ghế | Vị trí | Ai ngồi |
|---|---|---|
| 1 | Chủ tiệc, nhìn ra cửa | Giám đốc A |
| 2 | Bên phải chủ tiệc | Vợ của trưởng đoàn B |
| 3 | Bên trái chủ tiệc | Vợ của phó đoàn B |
| 4 | Đồng chủ tiệc, đối diện ghế 1 | Chồng của giám đốc A |
| 5 | Bên phải đồng chủ tiệc | Trưởng đoàn B |
| 6 | Bên trái đồng chủ tiệc | Phó đoàn B |
| 7 | Giữa ghế 2 và ghế 6 | Phó giám đốc A |
| 8 | Giữa ghế 5 và ghế 3 | Chuyên viên B |
Cách này theo nghi thức tiệc quốc tế: các cặp không ngồi cạnh nhau để ai cũng trò chuyện với người mới, nam nữ xen kẽ khi có thể. Nó hợp với tiệc có khách nước ngoài quen kiểu này, hoặc tiệc chiêu đãi chính thức có số cặp đều. Nhược điểm là nhiều khách Việt, nhất là người đi cùng lần đầu dự tiệc đối tác của chồng hoặc vợ, sẽ thấy không thoải mái khi phải ngồi xa người nhà giữa những người lạ.
Cách thứ hai: các cặp ngồi cạnh nhau, kiểu tiệc thân mật
Cùng thành phần như trên, xếp các cặp ngồi liền nhau. Vợ hoặc chồng ngồi bên phải hoặc bên trái người được mời tuỳ chỗ trống, nhưng nhóm danh dự vẫn quanh chủ tiệc.
| Ghế | Vị trí | Ai ngồi |
|---|---|---|
| 1 | Chủ tiệc, nhìn ra cửa | Giám đốc A |
| 2 | Bên phải chủ tiệc | Trưởng đoàn B |
| 3 | Bên phải ghế 2 | Vợ trưởng đoàn B |
| 4 | Bên trái chủ tiệc | Chồng của giám đốc A |
| 5 | Bên trái ghế 4 | Phó đoàn B |
| 6 | Bên trái ghế 5 | Vợ phó đoàn B |
| 7 | Bên phải ghế 3 | Phó giám đốc A |
| 8 | Giữa ghế 6 và ghế 7 | Chuyên viên B |
Ở cách này, khách chính vẫn bên phải chủ tiệc, vợ khách chính ngồi ngay cạnh chồng mình, phía ngoài. Người đi cùng của chủ tiệc ngồi bên trái chủ tiệc, tiếp chuyện cặp phó đoàn. Không khí ấm hơn, khách thoải mái hơn, đổi lại sự xen kẽ giữa hai bên giảm đi. Đây là cách nhiều đơn vị Việt chọn cho tiệc tối với đối tác trong nước.
Chọn cách nào: hỏi gì trước khi xếp
Khách quen kiểu tiệc nào. Đoàn nước ngoài, nhất là từ những nơi quen tiệc trang trọng có vợ chồng tham dự, thường quen cách tách cặp. Đoàn trong nước, đặc biệt ở địa phương, thường thoải mái hơn khi ngồi cạnh nhau. Hỏi người liên lạc của đoàn: "Anh chị muốn các cặp ngồi cạnh nhau hay xen để làm quen?"
Mục đích của bữa tiệc. Tiệc tối kỷ niệm, mang tính gắn kết, ngồi cạnh nhau hợp hơn. Tiệc chiêu đãi chính thức để mở rộng quan hệ, tách cặp giúp làm quen nhiều người.
Người đi cùng có nói được ngôn ngữ chung không. Nếu vợ của trưởng đoàn khách nước ngoài không nói được tiếng Anh hay tiếng Việt, xếp bà ngồi cách xa chồng giữa những người không giao tiếp được là đẩy bà vào thế khó. Trường hợp này cho ngồi cạnh chồng hoặc cạnh phiên dịch.
Số cặp có đều không. Hai cặp trên bàn tám thì tách được đẹp. Một cặp trên bàn mười, tách cặp không có nhiều ý nghĩa; cho ngồi cạnh nhau.
Ý của chủ tiệc. Chủ tiệc và người đi cùng của mình có thể muốn ngồi theo một kiểu. Trình cả hai phương án kèm gợi ý của người phụ trách.
Tình huống hay gặp
Chỉ khách chính có vợ đi cùng, chủ tiệc đi một mình. Khách chính ngồi bên phải chủ tiệc, vợ khách chính ngồi bên trái chủ tiệc (ghế khách thứ hai) hoặc ngay cạnh chồng. Cách đầu trang trọng, cách sau ấm hơn. Đừng để vợ khách chính ngồi xa ở cuối bàn chỉ vì "không có chức vụ".
Chủ tiệc có người đi cùng, khách chính đi một mình. Người đi cùng của chủ tiệc ngồi đối diện chủ tiệc hoặc ngay bên trái chủ tiệc, khách chính giữ ghế bên phải chủ tiệc. Người đi cùng tiếp chuyện khách thứ hai.
Người đi cùng đến muộn hoặc báo không đến. Rút ghế, dồn đều, không để chỗ trống ở cạnh khách chính. Nếu đang theo cách ngồi cạnh nhau, khách chính không bị ảnh hưởng.
Có con nhỏ đi theo. Hiếm trong tiệc tiếp khách, nhưng có khi xảy ra. Đặt ghế cho trẻ cạnh cha hoặc mẹ ở phía ngoài, gần lối đi, không ở cụm ghế quanh chủ tiệc.
Người đi cùng có chức vụ cao hơn người được mời. Ví dụ hiếm nhưng có thật: chồng của một chuyên viên là lãnh đạo của đơn vị khác. Nếu họ dự với tư cách người đi cùng, ngồi theo ngôi thứ của người được mời. Nếu được mời riêng với tư cách lãnh đạo, xếp theo chức vụ của họ.
Bảng kiểm khi tiệc có vợ chồng tham dự
Bảng này bổ sung cho bảng kiểm chung của bàn tiệc. Nó tập trung vào những chi tiết dễ quên khi có thêm người đi cùng.
- Đã hỏi đoàn khách danh sách người đi cùng, họ tên đầy đủ và cách xưng hô mong muốn.
- Đã hỏi người đi cùng có kiêng món, ăn chay, dị ứng gì, vì họ thường không có trong hồ sơ của đoàn.
- Thẻ chỗ ngồi ghi họ tên của người đi cùng, không ghi kiểu "phu nhân ông…".
- Đã thống nhất cách xếp, tách cặp hay ngồi cạnh nhau, với chủ tiệc và báo đoàn khách.
- Người đi cùng không nói tiếng Việt có phiên dịch hoặc người nói được ngôn ngữ của họ ngồi gần.
- Có người bên chủ phụ trách đón và dẫn người đi cùng vào chỗ, vì họ thường không quen ai.
- Nếu có quà lưu niệm, đã chuẩn bị phần cho người đi cùng hoặc thống nhất trao chung theo cặp.
Chi tiết người đi cùng không quen ai là chi tiết hay bị bỏ qua nhất. Các cán bộ hai bên đã làm việc với nhau cả ngày, còn người đi cùng bước vào phòng tiệc lần đầu. Một người bên chủ đón họ từ cửa tạo khác biệt rất lớn.
Dẫn vào bàn và thứ tự ngồi xuống khi có các cặp
Khi tiệc có vợ chồng tham dự, khoảnh khắc vào bàn dễ lộn xộn nhất, vì các cặp thường đi cùng nhau và quen ngồi cạnh nhau. Nếu đã chọn cách tách cặp, người dẫn chỗ cần đi trước một bước, đưa từng người tới đúng ghế, nói nhẹ nhàng: "Dạ, chị ngồi bên cạnh giám đốc bên em, anh nhà ngồi ngay phía đối diện ạ." Câu chỉ rõ người thân ngồi ở đâu giúp khách yên tâm hơn nhiều.
Thứ tự đi vào: chủ tiệc cùng vợ hoặc chồng của khách chính đi trước, theo sau là vợ hoặc chồng của chủ tiệc cùng khách chính, rồi các cặp khác. Đó là cách cổ điển, hợp với tiệc trang trọng. Với tiệc thân mật, chủ tiệc chỉ cần đi cùng cặp khách chính, các cặp khác vào theo, người dẫn chỗ đưa tới ghế.
Lúc ngồi xuống, phép lịch sự quen thuộc là chờ những vị khách lớn tuổi và người đi cùng ngồi trước, người bên chủ ngồi sau cùng. Người ngồi cạnh một vị khách lớn tuổi có thể kéo ghế giúp, nhưng không cần làm thành nghi thức nếu khách tự ngồi.
Khi rời bàn cuối tiệc, chủ tiệc và người đi cùng của mình tiễn cặp khách chính trước, các cặp khác do người bên chủ đã ngồi cạnh tiễn. Nếu các cặp ngồi tách nhau, đợi họ gặp lại nhau ở cửa rồi mới tiễn ra xe, đừng để người đi cùng phải tự đi tìm người nhà giữa đám đông.
Câu hỏi thường gặp
Vợ của khách chính ngồi ở đâu trong tiệc chiêu đãi?
Theo nghi thức trang trọng, vợ của khách chính ngồi bên phải chủ tiệc, còn khách chính ngồi bên phải vợ hoặc chồng của chủ tiệc. Trong tiệc thân mật kiểu Việt, vợ khách chính thường ngồi ngay cạnh chồng, phía ngoài ghế bên phải chủ tiệc.
Vợ chồng dự tiệc nên ngồi cạnh nhau hay tách ra?
Tiệc chiêu đãi trang trọng, nhất là với khách nước ngoài quen kiểu này, thường tách các cặp để mọi người làm quen. Tiệc tối thân mật với đối tác trong nước thường để các cặp ngồi cạnh nhau. Nên hỏi trước ý của đoàn khách.
Người đi cùng không có chức vụ thì xếp theo ngôi thứ nào?
Người đi cùng thường được xếp theo ngôi thứ của người được mời. Vợ hoặc chồng của trưởng đoàn khách là người đi cùng cao ngôi nhất, rồi đến người đi cùng của phó đoàn. Nếu họ có chức vụ riêng và được mời riêng thì xếp theo chức vụ đó.
Chủ tiệc đi một mình mà khách chính có vợ đi cùng thì sao?
Khách chính ngồi bên phải chủ tiệc. Vợ khách chính có thể ngồi bên trái chủ tiệc, ở ghế khách thứ hai, hoặc ngồi ngay cạnh chồng. Không nên để vợ khách chính ngồi ở cuối bàn chỉ vì không có chức vụ.
Thẻ chỗ ngồi của người đi cùng nên ghi gì?
Ghi họ tên đầy đủ của người đó, kèm chức danh riêng nếu họ có. Không ghi kiểu phu nhân ông A hay chồng bà B. Nên hỏi đoàn khách cách xưng hô mà người đi cùng mong muốn trước khi in thẻ.
Người đi cùng không nói được tiếng Việt thì xếp ngồi đâu?
Xếp ngồi cạnh người thân của họ, cạnh phiên dịch, hoặc cạnh người bên chủ nói được ngôn ngữ của họ. Không để họ ngồi giữa những người không giao tiếp được, dù sơ đồ tách cặp trông đẹp hơn trên giấy.