Đón đoàn công tác đến trường cần giữ ba điều: lối đi của đoàn không cắt ngang giờ học, tiết dự giờ có chỗ ngồi cho đoàn nhưng không dàn dựng lại bài giảng, và buổi làm việc với ban giám hiệu diễn ra ở phòng riêng, đúng giờ, có tài liệu sẵn. Học sinh sinh hoạt bình thường, không bị bắt đứng chờ hay tập chào đón nhiều buổi.
Trường học khác văn phòng ở chỗ việc chính diễn ra không ngừng: tiết học không thể dời theo giờ đoàn đến. Đoàn đến trường có thể là đoàn của Sở Giáo dục và Đào tạo, đoàn của UBND xã hay phường, đoàn trường bạn đến học hỏi, đoàn doanh nghiệp bàn hợp tác. Dù đoàn nào, mục tiêu vẫn là để đoàn thấy được hoạt động thật của trường mà học sinh không bị ảnh hưởng. Bài này hướng dẫn cách sắp xếp từng phần.
Đoàn nào đến trường và đón thế nào cho tương xứng
Mỗi loại đoàn có mục đích khác nhau, nên cách đón, người tiếp và nội dung cũng khác. Bảng sau giúp nhà trường hình dung nhanh.
| Loại đoàn | Mục đích thường gặp | Người tiếp chính | Nội dung chính |
|---|---|---|---|
| Đoàn Sở Giáo dục và Đào tạo | Kiểm tra, khảo sát, dự giờ | Hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng | Dự giờ, xem hồ sơ, làm việc với ban giám hiệu |
| Đoàn UBND xã, phường | Thăm trường, nắm tình hình cơ sở vật chất | Hiệu trưởng | Đi xem trường, nghe báo cáo ngắn, ghi nhận kiến nghị |
| Đoàn trường bạn | Học hỏi kinh nghiệm, giao lưu chuyên môn | Phó hiệu trưởng chuyên môn, tổ trưởng | Dự giờ, trao đổi chuyên môn theo tổ |
| Đoàn doanh nghiệp, tổ chức | Bàn hợp tác, tài trợ, hướng nghiệp | Hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng phụ trách | Làm việc ở phòng họp, xem cơ sở vật chất liên quan |
Với đoàn kiểm tra theo kế hoạch của cấp trên, nhà trường làm theo hướng dẫn trong quyết định hoặc thông báo kiểm tra, thường đã ghi rõ thành phần, nội dung, hồ sơ cần chuẩn bị. Phần lễ tân ở đây chỉ là đón tiếp chu đáo và giúp đoàn làm việc thuận lợi, không thay đổi nội dung kiểm tra.
Lối đi trong trường: tránh cắt ngang giờ học
Trước ngày đón, người phụ trách nên vẽ lại đường đi của đoàn từ cổng vào phòng họp, từ phòng họp đến lớp dự giờ, đến các phòng chức năng nếu đoàn muốn xem. Đường đi lý tưởng là đi theo hành lang ngoài, không đi xuyên qua lớp đang học, không đi ngang cửa sổ các lớp đang làm bài kiểm tra.
Giờ di chuyển của đoàn nên khớp với giờ ra chơi hoặc giữa hai tiết. Đoàn đến dự tiết hai thì nên vào lớp trước khi trống vào tiết khoảng ba phút, để không mở cửa khi giáo viên đã bắt đầu. Nếu buộc phải di chuyển trong giờ học, đoàn đi nhẹ, nói nhỏ, người dẫn đường nhắc khéo trước khi đi qua dãy lớp.
Cổng trường vào giờ đưa đón học sinh rất đông. Nếu đoàn đến đúng giờ đó, hãy bố trí cho xe đoàn vào cổng phụ hoặc đỗ ở chỗ không lẫn với dòng xe phụ huynh. Bảo vệ được báo trước biển số xe và giờ đến. Người dẫn đường đón ở cổng, đưa đoàn qua sân bằng lối an toàn, không đi qua khu học sinh đang chơi đá cầu hay chạy nhảy.
Tiết dự giờ có đoàn: chuẩn bị mà không dàn dựng
Tiết dự giờ có giá trị khi đoàn thấy được cách dạy và học thật. Các bước chuẩn bị:
- Thống nhất với đoàn lớp nào, tiết nào, môn nào sẽ dự, báo cho giáo viên trước ít nhất một ngày.
- Giáo viên dạy đúng theo kế hoạch bài dạy của tuần, không dạy lại bài đã dạy, không tập trước cho học sinh trả lời.
- Kê ghế cho đoàn ở cuối lớp hoặc một bên lớp, đủ chỗ và có bàn nhỏ để ghi chép, không chắn tầm nhìn của học sinh lên bảng.
- Đặt sẵn kế hoạch bài dạy và phiếu dự giờ trên ghế của đoàn nếu đoàn yêu cầu.
- Người dẫn đường đưa đoàn vào lớp trước giờ vào tiết, giới thiệu ngắn với giáo viên rồi mời đoàn ngồi.
- Học sinh đứng chào theo nề nếp của trường khi đoàn vào, rồi ngồi học bình thường.
- Hết tiết, đoàn ra trước, giáo viên tiếp tục tiết sau; phần góp ý chuyên môn để dành cho buổi trao đổi riêng, không góp ý trước mặt học sinh.
Nhà trường không nên chọn lớp tốt nhất rồi luyện trước nhiều buổi cho tiết dự giờ. Đoàn có kinh nghiệm nhận ra ngay một tiết học được tập dượt, và điều đó làm giảm niềm tin vào mọi thứ khác nhà trường trình bày. Một tiết học bình thường, có chỗ chưa trơn tru, vẫn thuyết phục hơn.
Buổi làm việc với ban giám hiệu: phòng, chỗ ngồi và báo cáo
Buổi làm việc nên diễn ra ở phòng họp hoặc phòng hội đồng, không dùng phòng học đang trống mà còn bàn ghế học sinh. Bàn chữ nhật, đoàn ngồi một bên, nhà trường ngồi bên đối diện; trưởng đoàn và hiệu trưởng ngồi giữa đối diện nhau, các thành viên toả ra hai bên theo ngôi thứ. Thư ký ghi biên bản ngồi ở đầu bàn phía nhà trường.
Báo cáo của nhà trường nên ngắn, khoảng mười lăm phút, đi thẳng vào những gì đoàn quan tâm, có số liệu đã kiểm. Phần còn lại dành cho đoàn hỏi và trao đổi. Tài liệu in sẵn đặt trước mỗi chỗ ngồi, gồm báo cáo tóm tắt và các phụ lục đoàn yêu cầu, không in dày cả trăm trang khi đoàn chỉ cần vài trang.
Với đoàn trường bạn đến học hỏi, phần trao đổi chuyên môn có thể chia nhóm theo tổ: tổ Toán gặp tổ Toán, tổ Văn gặp tổ Văn, ở các phòng riêng. Cách chia này giúp giáo viên hai trường nói chuyện sâu và thực tế hơn so với một buổi họp chung đông người. Ban giám hiệu hai bên làm việc riêng một phòng, cuối buổi mới gặp lại để chốt những việc sẽ hợp tác.
Học sinh trong ngày đón đoàn: giữ nhịp học và giữ hình ảnh của các em
Học sinh là chủ thể của trường, không phải phần trang trí cho buổi đón. Một số điều nhà trường nên giữ:
- Không bắt học sinh đứng chờ ở sân hay cổng để chào đón đoàn, nhất là dưới nắng hoặc ngoài giờ học.
- Không tập dượt chào đón, văn nghệ chào mừng nhiều buổi làm ảnh hưởng giờ học, trừ khi đó là hoạt động giao lưu đã có trong kế hoạch.
- Không chọn riêng một vài học sinh để trả lời đoàn rồi luyện câu trả lời, các em cảm nhận được sự giả tạo đó.
- Khi đoàn muốn chụp ảnh trong lớp, ưu tiên ảnh toàn cảnh, tránh cận mặt học sinh; ảnh đăng lên trang của đơn vị cần được nhà trường đồng ý và theo quy định về bảo vệ hình ảnh trẻ em của trường.
- Không so sánh, nêu tên lớp hay học sinh yếu kém trước mặt đoàn; phần đánh giá chuyên môn trao đổi trong phòng làm việc.
- Với trường mầm non, đoàn không vào khu ngủ trưa, khu vệ sinh của trẻ trong giờ sinh hoạt; dự hoạt động từ chỗ ngồi được bố trí, không bế hay chụp cận trẻ.
Đoàn đến trường sẽ nhớ một lớp học tự nhiên, học sinh vui vẻ và chủ động, hơn là một màn chào đón rầm rộ. Giữ nhịp học bình thường cũng là cách tôn trọng cả đoàn lẫn học sinh.
Khung một buổi sáng đón đoàn ở trường: ví dụ giả định
Ví dụ giả định: một trường trung học cơ sở ở Cần Thơ đón đoàn trường bạn từ Vĩnh Long đến trao đổi kinh nghiệm dạy học theo dự án. Trường dựng khung buổi sáng khớp với thời khoá biểu, để đoàn di chuyển đúng giờ ra chơi.
| Giờ | Hoạt động | Địa điểm | Người phụ trách |
|---|---|---|---|
| 7 giờ 15 | Đoàn đến, nghỉ chân, uống nước | Phòng khách của trường | Người dẫn đường, nhân viên văn phòng |
| 7 giờ 30 | Chào hỏi, giới thiệu thành phần hai bên, nghe giới thiệu ngắn về trường | Phòng họp | Hiệu trưởng |
| 7 giờ 55 | Di chuyển tới lớp dự giờ, vào trước trống tiết hai | Dãy lớp tầng hai | Người dẫn đường |
| 8 giờ 00 – 8 giờ 45 | Dự tiết học theo dự án | Lớp được chọn | Giáo viên dạy, tổ trưởng |
| 9 giờ 00 – 10 giờ 15 | Trao đổi chuyên môn theo tổ | Các phòng bộ môn | Phó hiệu trưởng chuyên môn |
| 10 giờ 30 | Gặp chung, chốt việc hợp tác, chụp ảnh lưu niệm, tiễn đoàn | Phòng họp, sân trước | Hiệu trưởng |
Khung này cho thấy mỗi lần đoàn di chuyển đều rơi vào khoảng giữa hai tiết hoặc giờ ra chơi, không ai phải đi qua hành lang khi lớp đang học. Khoảng mười lăm phút đệm giữa các phần giúp buổi sáng không bị trễ dây chuyền khi một phần kéo dài hơn dự kiến. Nhà trường gửi khung này cho đoàn trước ít nhất ba ngày để đoàn biết mà sắp xếp.
Phân công trong trường và lỗi hay gặp
Một đầu mối duy nhất. Thường là phó hiệu trưởng hoặc thư ký hội đồng. Mọi thay đổi về giờ, lớp dự, hồ sơ đều qua người này, tránh tình trạng giáo viên mỗi người nghe một kiểu.
Một người dẫn đường riêng. Nhân viên văn phòng hoặc giáo viên không có tiết, đón ở cổng, đưa đoàn đi suốt buổi. Hiệu trưởng không nên vừa tiếp đoàn vừa đi tìm chìa khoá phòng.
Lỗi: hồ sơ để ở nhiều phòng. Gom hồ sơ đoàn cần xem về một chỗ, có danh mục đánh số. Đoàn chờ mười phút để tìm một quyển sổ là điều đáng tiếc.
Lỗi: phòng họp vừa là phòng học. Dọn sạch, kê bàn họp đàng hoàng, hoặc mượn phòng khác. Đoàn ngồi bàn học sinh thấp lè tè vừa khó viết vừa thiếu trang trọng.
Lỗi: kéo dài buổi làm việc vào giờ tan học. Giờ tan học là giờ cổng trường đông nhất. Kết thúc trước giờ đó mười lăm phút để đoàn ra về thuận lợi, hoặc báo bảo vệ giữ lối riêng cho xe đoàn.
Câu hỏi thường gặp
Đoàn đến dự giờ, giáo viên có nên dạy lại bài cũ không?
Không nên. Giáo viên dạy đúng bài theo kế hoạch của tuần, không tập trước cho học sinh. Đoàn có kinh nghiệm nhận ra ngay tiết học dàn dựng, và điều đó làm giảm giá trị của cả buổi làm việc. Một tiết học bình thường thuyết phục hơn.
Có nên cho học sinh ra cổng chào đón đoàn không?
Thường không cần. Bắt học sinh đứng chờ ở cổng hay sân làm mất giờ học và dễ khiến các em mệt, nhất là khi trời nắng. Học sinh đứng chào theo nề nếp khi đoàn vào lớp là đủ lễ, đoàn cũng quý cảnh sinh hoạt tự nhiên hơn.
Đoàn của UBND xã đến trường thì ai tiếp?
Hiệu trưởng tiếp chính, có phó hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất hoặc nội dung liên quan cùng làm việc. Nhà trường chuẩn bị báo cáo ngắn về tình hình, những kiến nghị cụ thể, và dẫn đoàn đi xem những hạng mục đoàn quan tâm.
Chỗ ngồi của đoàn trong lớp dự giờ đặt ở đâu?
Thường đặt ở cuối lớp hoặc một bên lớp, có bàn nhỏ để ghi chép, không chắn tầm nhìn của học sinh lên bảng. Ghế đủ cho cả đoàn, kèm kế hoạch bài dạy và phiếu dự giờ nếu đoàn yêu cầu, đặt sẵn trước khi đoàn vào.
Đoàn chụp ảnh học sinh trong lớp có được không?
Đoàn có thể chụp ảnh toàn cảnh lớp học để làm tư liệu, nhưng nên tránh cận mặt học sinh. Nếu ảnh được đăng công khai, cần có sự đồng ý của nhà trường và tuân theo quy định về bảo vệ hình ảnh trẻ em mà trường đang áp dụng.
Buổi làm việc với ban giám hiệu nên kéo dài bao lâu?
Thường từ một đến hai giờ tuỳ nội dung. Báo cáo của nhà trường nên gọn trong khoảng mười lăm phút, phần còn lại dành cho đoàn hỏi và trao đổi. Nên kết thúc trước giờ tan học để đoàn ra về thuận lợi.