Danh sách thành phần đoàn khách cần có cho mỗi người: họ tên đầy đủ, giới tính để xưng hô, chức vụ, đơn vị, vai trò trong đoàn và lưu ý riêng như ăn kiêng hay đi lại khó khăn. Sau khi có danh sách, bên đón xếp ngôi thứ theo thứ tự trưởng đoàn, phó đoàn, các thành viên theo chức vụ từ cao xuống, rồi đến người giúp việc như thư ký, phiên dịch, lái xe.
Danh sách đoàn là tờ giấy được dùng nhiều nhất trong cả chuyến làm việc: in biển tên, xếp chỗ ngồi, chia xe, đặt suất ăn, chuẩn bị quà lưu niệm và giới thiệu thành phần khi vào họp đều dựa vào nó. Sai một chữ trong danh sách là sai ở năm, sáu chỗ cùng lúc. Bài này hướng dẫn xin danh sách thế nào cho đoàn không thấy phiền, xếp ngôi thứ khi gặp trường hợp khó, và ghép hai danh sách chủ – khách thành bảng đối ứng.
Những cột thông tin nên xin cho từng thành viên
Bên đón chỉ nên xin những gì thật sự dùng tới. Hỏi quá nhiều khiến đoàn thấy như khai lý lịch; hỏi quá ít thì đến ngày đón mới thấy thiếu. Bảng dưới là bộ cột đủ dùng cho phần lớn buổi làm việc của doanh nghiệp, trường học và cơ quan.
| Cột | Ví dụ giả định | Dùng vào việc gì |
|---|---|---|
| Họ tên đầy đủ, có dấu | Trần Thị Minh Phương | In biển tên, giới thiệu, thư cảm ơn |
| Ông hay bà, anh hay chị | Bà | Xưng hô đúng khi chào và giới thiệu |
| Chức vụ chính thức | Phó Tổng giám đốc | Xếp ngôi thứ, ghi biển tên |
| Đơn vị | Công ty B, chi nhánh miền Bắc | Phân biệt khi đoàn ghép nhiều đơn vị |
| Vai trò trong đoàn | Trưởng đoàn | Xác định người phát biểu, người ký, người nhận quà |
| Lưu ý riêng | Ăn chay, đi lại cần thang máy | Báo bếp, chọn lối đi |
| Phương tiện | Đi cùng xe đoàn hay tự đến | Chia xe, giữ chỗ đỗ |
Cột "vai trò trong đoàn" hay bị bỏ qua nhưng lại quan trọng nhất. Chức vụ cao nhất chưa chắc là trưởng đoàn: có khi một phó giám đốc kỹ thuật dẫn đoàn vì nội dung thuộc mảng của họ, còn một giám đốc chi nhánh đi cùng chỉ với tư cách thành viên. Hỏi rõ để không xếp nhầm người ngồi giữa.
Xin danh sách thế nào cho đoàn không thấy phiền
Đoàn khách thường bận, người gửi danh sách lại hay là thư ký bên đó, không có nhiều thời gian trả lời từng câu. Cách dễ nhất là gửi sẵn một bảng có cột, điền mẫu dòng đầu bằng thông tin giả định, rồi đề nghị họ điền tiếp. Người nhận chỉ cần nhìn dòng mẫu là hiểu bên mình cần gì, không phải hỏi lại.
Câu mẫu đi kèm: "Dạ, để bên em in biển tên và xếp chỗ cho chu đáo, anh chị điền giúp em bảng thành phần đoàn theo mẫu này ạ. Cột lưu ý riêng anh chị ghi nếu có ai cần bên em chuẩn bị gì thêm, ví dụ món ăn hay lối đi. Anh chị gửi lại giúp em trước chiều thứ Hai nhé." Lý do được nói ngay ở câu đầu, nên người nhận hiểu đây là để phục vụ họ, không phải thủ tục.
Nếu đoàn chỉ gửi lại tên mà thiếu chức vụ, đừng tự tra trên mạng rồi tự điền. Chức vụ đăng trên trang của đơn vị có thể đã cũ. Hãy hỏi lại đúng những ô còn thiếu, kèm lời cảm ơn vì đã gửi. Với cơ quan nhà nước, danh sách thường đã có sẵn trong giấy giới thiệu hoặc công văn cử đoàn, bên đón chỉ cần xin bản chụp để đối chiếu.
Xếp ngôi thứ trong đoàn: thứ tự cơ bản
Vị trí số một là trưởng đoàn. Dù có người chức cao hơn đi cùng, người được đơn vị cử làm trưởng đoàn vẫn đứng đầu danh sách trong buổi làm việc đó, trừ khi chính đoàn đề nghị khác. Khi nghi ngờ, hỏi đầu mối bên đoàn một câu là xong.
Tiếp theo là phó đoàn, nếu có. Một số đoàn lớn có phó đoàn. Người này đứng thứ hai, ngồi bên phải hoặc bên trái trưởng đoàn tuỳ cách xếp chỗ của bên đón.
Thành viên xếp theo chức vụ từ cao xuống. Giám đốc trước phó giám đốc, phó giám đốc trước trưởng phòng. Cùng chức vụ thì xếp theo cấp của đơn vị, rồi đến thâm niên hoặc tuổi tác nếu bên đoàn không có chỉ dẫn riêng.
Chuyên viên, cán bộ nghiệp vụ đứng sau. Họ là người nắm số liệu nên vẫn có chỗ ngồi tại bàn, nhưng thường ở hai đầu hoặc phía cuối hàng của đoàn.
Người giúp việc đứng cuối danh sách. Thư ký đoàn, phiên dịch, phóng viên nội bộ, lái xe được ghi riêng ở phần cuối. Phiên dịch tuy đứng cuối danh sách nhưng chỗ ngồi lại ở sát trưởng đoàn, vì công việc đòi hỏi như vậy.
Không tự đảo thứ tự đoàn đã gửi. Nếu đoàn đã gửi danh sách theo thứ tự rõ ràng, giữ nguyên thứ tự đó. Đơn vị bạn hiểu nội bộ của họ hơn bên đón.
Ghép hai danh sách thành bảng đối ứng chủ – khách
Sau khi có danh sách đoàn, bên đón lập danh sách người tiếp của mình theo cùng thứ tự, rồi đặt hai danh sách cạnh nhau thành bảng đối ứng. Dòng một là trưởng đoàn khách đối với người đứng đầu bên tiếp, dòng hai là phó đoàn đối với cấp phó bên mình, cứ thế xuống dưới. Bảng này giúp nhìn ngay chỗ lệch: đoàn có ba người cấp phó mà bên mình chỉ có một, hay bên mình có người ngồi tiếp nhưng không có ai bên khách tương ứng.
Bảng đối ứng là gốc để vẽ sơ đồ chỗ ngồi. Ở bàn chữ nhật hai bên đối diện, người ở cùng một dòng của bảng sẽ ngồi đối diện nhau, nhờ vậy ai cũng có người cùng cấp để trao đổi. Ở bàn tiệc, bảng đối ứng cho biết nên xếp xen kẽ ai cạnh ai.
Ví dụ giả định: đoàn Trường Cao đẳng C ở Huế gồm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, trưởng phòng đào tạo và một chuyên viên đến làm việc với Công ty D về đặt hàng thực tập. Bên công ty có giám đốc, phó giám đốc nhân sự, trưởng xưởng và chuyên viên tuyển dụng. Bảng đối ứng xếp bốn cặp tương ứng; nhìn vào, chị phụ trách hành chính thấy ngay trưởng xưởng nên ngồi đối diện trưởng phòng đào tạo, vì hai người sẽ bàn chi tiết về lịch thực tập.
Khi danh sách có người không rõ chức vụ hoặc đến từ nhiều đơn vị
Đoàn ghép từ nhiều đơn vị, ví dụ đoàn của một hiệp hội gồm đại diện năm doanh nghiệp, khó xếp hơn đoàn của một đơn vị. Nguyên tắc chung là người dẫn đoàn đứng đầu, sau đó xếp theo chức vụ; nếu chức vụ ngang nhau thì có thể xếp theo thứ tự đoàn đã gửi hoặc theo vần tên đơn vị, miễn là thống nhất và có lý do để giải thích nếu ai hỏi.
Với người chỉ ghi "chuyên gia", "cố vấn" hay "khách mời" mà không có chức vụ, hãy hỏi đầu mối đoàn xem họ muốn người này ngồi ở đâu. Có cố vấn lớn tuổi, được cả đoàn kính trọng, nên ngồi gần trưởng đoàn dù không có chức danh hành chính. Có người chỉ đi cùng để học hỏi thì ngồi cuối hàng là hợp.
Khi trong đoàn có người đi kèm như vợ hoặc chồng của trưởng đoàn trong một chuyến kết hợp thăm hỏi, người đi kèm thường được xếp theo thứ bậc của người mình đi cùng trong phần xã giao, nhưng không ngồi vào bàn họp nghiệp vụ. Hỏi trước để chuẩn bị chương trình riêng nếu cần, như tham quan khu trưng bày trong lúc đoàn họp.
Danh sách được dùng ở những đâu trong ngày đón
Một danh sách chuẩn, đã duyệt, sẽ được in thành nhiều bản cho nhiều người. Đầu mối nên đánh dấu bản cuối cùng bằng ngày giờ để không ai cầm nhầm bản cũ. Những chỗ dùng danh sách:
- Biển tên để bàn và thẻ chỗ ngồi ở bàn tiệc, in đúng chính tả và chức vụ như danh sách.
- Sơ đồ chỗ ngồi phòng họp gửi lãnh đạo duyệt.
- Phần giới thiệu thành phần ở đầu buổi làm việc, người dẫn đọc theo thứ tự ngôi thứ.
- Danh sách chia xe nếu bên đón đưa đoàn đi tham quan.
- Số suất ăn, số suất ăn chay hay kiêng món báo cho bếp hoặc nhà hàng.
- Danh sách đăng ký vào cổng khu công nghiệp, toà nhà có kiểm soát.
- Số phần quà lưu niệm và người nhận quà chính.
- Thư cảm ơn sau chuyến làm việc, ghi đúng tên và chức vụ trưởng đoàn.
Mỗi bản in nên ghi rõ dùng cho việc gì ở góc trên, ví dụ "bản cho lễ tân" hay "bản cho bếp". Bản cho bếp không cần chức vụ; bản cho bảo vệ chỉ cần họ tên và biển số xe. Bớt thông tin không cần thiết vừa gọn vừa đỡ lộ thông tin cá nhân của khách.
Giữ kín thông tin cá nhân trong danh sách đoàn
Danh sách đoàn có họ tên, chức vụ, có khi cả số giấy tờ tuỳ thân để đăng ký vào cổng hay mua vé. Đây là thông tin cá nhân của khách, bên đón có trách nhiệm giữ. Không dán danh sách đầy đủ ở sảnh, không gửi vào nhóm trò chuyện chung của cả công ty, không để bản in trên quầy lễ tân sau khi đoàn đã vào.
Chỉ người cần dùng mới nhận bản có đủ thông tin. Bảo vệ cần họ tên và biển số; lễ tân cần họ tên, chức vụ để chào; bếp chỉ cần số suất và lưu ý ăn uống. Xong chuyến làm việc, bản in thừa nên được huỷ, bản điện tử lưu trong thư mục hồ sơ đối ngoại có giới hạn người xem.
Nếu cần chụp ảnh danh sách để gửi cho người khác, hãy che những cột không liên quan. Một thói quen nhỏ như vậy giúp đơn vị tránh được những phiền toái lớn, và cũng là một cách thể hiện sự tôn trọng với khách mà khách không nhìn thấy nhưng sẽ cảm nhận được nếu chẳng may có sơ suất xảy ra ở nơi khác.
Câu hỏi thường gặp
Danh sách đoàn khách nên xếp theo thứ tự nào?
Thứ tự thường dùng là trưởng đoàn, phó đoàn, các thành viên theo chức vụ từ cao xuống, chuyên viên, rồi người giúp việc như thư ký, phiên dịch, lái xe. Nếu đoàn đã gửi danh sách theo thứ tự của họ, bên đón nên giữ nguyên thay vì tự sắp xếp lại.
Người chức cao nhất có phải luôn là trưởng đoàn không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Đơn vị có thể cử người phụ trách mảng việc làm trưởng đoàn, còn người chức cao hơn đi cùng với tư cách thành viên. Bên đón nên hỏi đầu mối đoàn để biết ai được cử làm trưởng đoàn, rồi xếp chỗ và người phát biểu theo đó.
Có nên hỏi tuổi của thành viên trong đoàn không?
Thường không cần hỏi tuổi. Nếu có người lớn tuổi cần lưu ý đi lại hay chỗ ngồi, đoàn sẽ ghi ở cột lưu ý riêng. Khi hai người cùng chức vụ, bên đón có thể hỏi đầu mối đoàn nên xếp ai trước, thay vì hỏi tuổi từng người.
Bảng đối ứng chủ khách là gì?
Đó là bảng đặt danh sách đoàn khách và danh sách người tiếp bên mình cạnh nhau theo cùng thứ tự ngôi thứ, mỗi dòng là một cặp tương ứng. Bảng giúp phát hiện chỗ lệch cấp và là căn cứ để vẽ sơ đồ chỗ ngồi phòng họp, bàn tiệc.
Đoàn gửi danh sách muộn thì in biển tên thế nào?
Bạn chuẩn bị sẵn phôi biển tên và máy in ở gần phòng họp, in ngay khi nhận danh sách. Nếu đoàn đến mà vẫn chưa có, chỉ đặt biển tên cho người đã chắc chắn, chỗ còn lại để trống và in bổ sung trong lúc đoàn nghỉ giải lao.
Danh sách đoàn có cần lưu sau buổi làm việc không?
Nên lưu bản cuối cùng trong hồ sơ đối ngoại để lần sau đón lại đoàn đã có sẵn thông tin và gửi thư cảm ơn đúng tên. Bản in thừa nên huỷ, bản lưu chỉ để người có trách nhiệm xem, vì đây là thông tin cá nhân của khách.