Chụp ảnh bắt tay: khách đứng bên phải chủ nhà, hai người đứng chếch nhau, thân người xoay nửa về phía máy ảnh, bắt tay ở khoảng giữa hai người, giữ tay vài giây và cùng nhìn về ống kính khi người chụp ra hiệu. Ảnh trao quà: người trao và người nhận cùng cầm món quà ở ngang ngực, mặt chính của quà hướng về máy ảnh, không để quà che mặt ai.
Hai loại ảnh này thường chỉ có một lần chụp, vì không ai muốn bắt tay lại hay trao quà lại. Phần dưới nói cách đứng, nhịp bấm máy, vị trí người chụp, việc người điều phối cần dặn trước, và các lỗi làm ảnh hỏng mà lúc đó không ai nhận ra.
Ai đứng bên nào trong ảnh bắt tay
Quy ước bên phải là bên trọng áp vào ảnh bắt tay như mọi chỗ khác: khách đứng phía tay phải của chủ nhà. Nhìn từ ống kính, khách ở phía bên trái khung ảnh, chủ nhà ở phía bên phải. Quy ước này giúp ảnh của nhiều lần đón tiếp có cùng bố cục, và đoàn khách nhìn ảnh biết mình được đặt ở chỗ trọng.
Cái khó là bắt tay bằng tay phải. Khi khách đứng bên phải chủ nhà, cả hai đều xoay người nửa vòng về phía nhau để đưa tay phải ra; nếu không tính trước, một người sẽ quay lưng về máy ảnh. Cách đứng chuẩn là hai người đứng chếch nhau thành hình chữ V mở về phía máy ảnh, mỗi người xoay khoảng nửa người về phía người kia, nửa còn lại về phía ống kính.
Khoảng cách giữa hai người vừa đủ để hai cánh tay hơi cong khi bắt tay, bàn tay gặp nhau ở chính giữa. Đứng quá xa thì tay duỗi thẳng, ảnh trông gượng. Đứng quá gần thì hai vai chồng lên nhau, ảnh mất một nửa người đứng sau.
Ví dụ giả định: sau buổi làm việc giữa một hợp tác xã ở Sóc Trăng và một công ty chế biến, chị Thảo phụ trách văn phòng dặn hai lãnh đạo trước: "Lát nữa anh giám đốc đứng bên phải chú chủ nhiệm, hai người hơi xoay về phía cửa sổ, chỗ người chụp đứng". Đến lúc bắt tay, không ai phải chỉnh, người chụp có ngay ảnh đẹp từ tấm đầu.
Nhịp bắt tay trước ống kính
Bắt tay xã giao thường rất nhanh. Bắt tay để chụp ảnh cần chậm lại và có nhịp. Người điều phối dặn trước hai lãnh đạo nhịp sau.
- Hai người bước tới chỗ đã định, đứng chếch nhau, nhìn nhau và mỉm cười.
- Đưa tay phải ra, bắt tay chắc, không lắc mạnh, không lắc nhiều lần.
- Giữ nguyên tay đang nắm, cùng quay mặt về phía ống kính khi người chụp ra hiệu.
- Người chụp bấm liên tiếp vài tấm trong ba đến năm giây.
- Người chụp gật đầu hoặc nói "xong ạ", hai người buông tay.
- Nếu có tay trái, người chủ nhà có thể đặt nhẹ lên mu bàn tay khách khi đã thân, không ôm vai, không vỗ lưng trong ảnh chính thức.
Nhịp thứ ba là chỗ quyết định. Hai người cứ nhìn nhau thì ảnh chỉ thấy hai khuôn mặt nghiêng. Nên có hai kiểu ảnh: một tấm nhìn nhau để thấy sự thân thiện, một tấm cùng nhìn ống kính để làm ảnh chính thức. Người chụp chụp cả hai, người điều phối chọn sau.
Ảnh trao quà lưu niệm: cầm quà thế nào
Ảnh trao quà khác ảnh bắt tay ở chỗ có một vật nằm giữa hai người. Vật đó phải hiện rõ, mặt chính hướng về máy ảnh, nhưng không được che mặt người trao hay người nhận. Cách cầm hay dùng là cả hai cùng cầm món quà bằng hai tay ở ngang ngực, người trao cầm phía ngoài, người nhận cầm phía trong, đứng chếch nhau như khi bắt tay.
Quà nhỏ như hộp, kỷ niệm chương, bức tranh khổ nhỏ thì cầm ngang ngực là vừa. Quà to như tranh khổ lớn, mô hình, cần một người phục vụ đỡ phía dưới hoặc đặt lên giá trước khi chụp, hai lãnh đạo đứng hai bên và mỗi người đặt một tay lên khung. Đừng để lãnh đạo khiêng quà nặng trong ảnh.
Trước khi trao, người phục vụ mở sẵn hộp nếu quà nằm trong hộp và mặt quà mới là thứ cần thấy. Nếu quà được gói, giữ nguyên giấy gói, không mở ra trước mặt khách cho ảnh. Ảnh chụp quà còn gói vẫn đủ ghi lại khoảnh khắc, phần mở quà là việc riêng của khách sau đó.
Thứ tự trao quà giữa hai đơn vị, ai trao trước, quà nên là gì và quy định nhận quà ở cơ quan nhà nước là chuyện được bàn ở chuyên mục quà lưu niệm của trang này. Ở đây chỉ nói về lúc đứng trước máy ảnh.
Sau khi chụp, người nhận trao lại món quà cho người phục vụ bên mình cầm giúp, không giữ trên tay suốt phần còn lại của buổi. Người phục vụ đặt quà ở bàn phụ hoặc mang ra xe, để lãnh đạo hai tay rảnh, bắt tay, cầm tài liệu và chụp các ảnh tiếp theo.
Người chụp đứng ở đâu
Đứng chính diện. Người chụp đứng thẳng trước khoảng giữa hai người, lùi xa đủ để lấy được hai người từ đầu gối trở lên. Khoảng cách này tuỳ ống kính, thường ba đến năm mét.
Ngang tầm mắt. Máy ảnh ngang tầm mắt người đứng hoặc thấp hơn một chút. Chụp từ trên cao xuống làm người trong ảnh trông thấp, chụp từ dưới lên quá thấp làm cằm to.
Không đứng chắn khách mời. Ở buổi có khách mời ngồi xem, người chụp đứng lệch về một bên lối đi, chỉ bước vào chính diện khi đến lúc bấm máy rồi lui ra ngay.
Một người chụp chính. Nhiều người cùng giơ điện thoại chụp làm hai lãnh đạo không biết nhìn vào đâu. Người điều phối nói trước với hai đoàn: một người chụp chính của đơn vị, ảnh sẽ gửi cho cả hai bên sau buổi.
Người chụp bên khách. Nếu bên khách có người chụp riêng, mời người đó đứng cạnh người chụp của chủ nhà, cùng một hướng, để hai lãnh đạo chỉ cần nhìn một chỗ.
Thời điểm bấm máy và nhịp phối hợp với người điều phối
Người chụp không tự quyết thời điểm. Người điều phối đứng gần người chụp, theo dõi chương trình, ra hiệu trước khoảng mười giây để người chụp bước vào vị trí. Khi hai lãnh đạo bắt đầu bắt tay hay trao quà, người chụp đã sẵn sàng, không phải chạy tới.
Bấm liên tiếp nhiều tấm trong vài giây thay vì chờ một khoảnh khắc đẹp nhất. Một trong số đó sẽ có cả hai người mở mắt, cùng cười. Với ảnh trao quà, bấm từ lúc quà được đưa ra cho tới lúc cả hai cùng cầm và nhìn ống kính.
Đèn nháy nên tắt trong phòng đủ sáng, vì nháy liên tục làm người được chụp chớp mắt và khó chịu. Nếu phòng tối, dùng đèn nháy hắt trần thay vì nháy thẳng vào mặt.
Ngay sau khi chụp, người chụp xem nhanh màn hình. Nếu cả loạt ảnh đều hỏng vì một người nhắm mắt hay bị che, người điều phối có thể khéo xin "Hai anh cho em xin thêm một kiểu nữa ạ" trong lúc hai người vẫn còn đứng đó. Đợi đến khi hai người đã về chỗ ngồi thì không xin lại được nữa.
Nhiều cặp bắt tay, nhiều món quà và khách nước ngoài
Buổi làm việc giữa hai đoàn đông người đôi khi có nhiều cặp trao quà: lãnh đạo hai bên, rồi trưởng các bộ phận tương ứng. Thứ tự là cặp có ngôi thứ cao nhất trao trước, các cặp sau lần lượt theo ngôi thứ giảm dần. Mỗi cặp bước ra đúng chỗ đã định, trao, chụp, lui về, cặp sau mới bước ra. Không để ba bốn cặp cùng đứng một hàng trao cùng lúc, ảnh rối và không ai rõ mặt.
Nếu thời gian ngắn, chỉ cặp lãnh đạo trao quà trước ống kính, các món quà khác do người phục vụ chuyển cho nhau sau buổi. Hai bên nên thống nhất trước điều này để không bên nào chuẩn bị quà cho năm người mà bên kia chỉ chuẩn bị cho một.
Với khách nước ngoài, cách bắt tay ở nhiều nơi khác nhau về độ chặt, thời gian giữ tay, có kèm cúi chào hay không. Chủ nhà để khách dẫn nhịp: khách cúi chào thì đáp lại bằng một cái cúi nhẹ, khách bắt tay chặt thì bắt chặt tương ứng. Phiên dịch đứng ngoài khung ảnh, lùi về phía sau người chụp, không đứng chen giữa hai lãnh đạo dù đang dịch câu chúc.
Khi trong khung ảnh có cờ để bàn hoặc cờ đứng của hai bên, hai người đứng sao cho mỗi người ở phía cờ của đơn vị mình, cờ của khách ở phía khách. Kiểm cờ phẳng, không bị người che mất một nửa.
Lỗi hay gặp làm hỏng ảnh bắt tay và trao quà
Những lỗi này thường chỉ phát hiện khi xem lại ảnh ở văn phòng, lúc không còn sửa được.
- Khách đứng bên trái chủ nhà vì không ai dặn trước.
- Hai người đứng thẳng đối mặt, máy ảnh chỉ thấy hai khuôn mặt nghiêng.
- Món quà che mất mặt người nhận, hoặc mặt chính của quà quay vào trong.
- Người phục vụ đứng lọt vào khung ảnh sau lưng hai lãnh đạo.
- Phía sau lộ màn hình máy chiếu còn sáng, bàn còn đầy cốc chén.
- Mười người cùng giơ điện thoại, hai lãnh đạo nhìn mỗi người một hướng.
- Người chụp đến muộn, bắt tay đã xong.
Phần lớn lỗi trên gỡ được bằng một buổi dặn ngắn trước giờ: người điều phối, người chụp và người phục vụ đứng thử ở chỗ sẽ chụp, một người đóng vai khách, một người đóng vai chủ nhà, chụp thử hai tấm. Năm phút diễn thử tiết kiệm được rất nhiều tiếc nuối về sau.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh bắt tay thì khách đứng bên nào?
Khách đứng phía tay phải của chủ nhà. Nhìn từ ống kính, khách ở phía bên trái khung ảnh. Hai người đứng chếch nhau, thân người xoay nửa về phía máy ảnh để ảnh thấy được mặt cả hai.
Bắt tay để chụp ảnh nên giữ tay bao lâu?
Khoảng ba đến năm giây, đủ để người chụp bấm vài tấm liên tiếp. Bắt tay chắc, không lắc mạnh, và cùng quay mặt về phía ống kính khi người chụp ra hiệu, rồi mới buông tay.
Ảnh trao quà nên cầm quà thế nào?
Người trao và người nhận cùng cầm món quà bằng hai tay ở ngang ngực, mặt chính của quà hướng về máy ảnh. Quà không được che mặt ai. Quà to thì đặt lên giá hoặc có người đỡ phía dưới.
Người chụp ảnh nên đứng ở đâu?
Đứng chính diện khoảng giữa hai người, cách ba đến năm mét, máy ngang tầm mắt. Ở buổi có khách mời, người chụp đứng lệch một bên, chỉ bước vào chính diện khi đến lúc bấm máy.
Có nên để nhiều người cùng chụp bằng điện thoại không?
Không nên trong khoảnh khắc chính. Nhiều người cùng chụp làm hai lãnh đạo không biết nhìn vào đâu. Nên báo trước một người chụp chính, ảnh sẽ gửi cho cả hai bên sau buổi làm việc.
Ảnh hỏng thì có xin chụp lại được không?
Được, nếu xin ngay khi hai người còn đứng đó. Người điều phối khéo nói xin thêm một kiểu nữa. Khi hai lãnh đạo đã về chỗ ngồi thì xin lại rất khó, nên người chụp cần xem màn hình ngay sau khi bấm.