Một lượt dẫn đoàn tham quan nhà máy cần bốn thứ: lộ trình đã đi thử trước, một người dẫn đầu nắm đường, một người thuyết minh hiểu dây chuyền và một người đi cuối để không ai bị bỏ lại. Đồ bảo hộ được phát và hướng dẫn trước khi vào xưởng, khu vực cấm và quy định chụp ảnh được nói rõ ngay từ đầu, và đoàn luôn đi trong lối dành cho người đi bộ.
Tham quan xưởng là phần khách nhớ lâu nhất trong chuyến làm việc, vì đó là lúc họ thấy tận mắt năng lực của đơn vị. Nhưng đây cũng là phần nhiều rủi ro nhất: tiếng ồn, xe nâng, sàn trơn, máy đang chạy. Một lượt tham quan tốt là khách xem được điều cần xem, hỏi được điều muốn hỏi, an toàn tuyệt đối và không làm đình trệ sản xuất. Dưới đây là cách chuẩn bị lộ trình, xếp đội hình, chọn người thuyết minh và giữ an toàn.
Chuẩn bị lộ trình tham quan: đi thử trước một ngày
Lộ trình nên do người phụ trách đối ngoại và quản đốc xưởng cùng đi thử, cầm đồng hồ bấm giờ. Các bước chuẩn bị:
- Chọn ba đến năm điểm dừng thể hiện đúng điều đoàn muốn xem, ví dụ khu nguyên liệu, dây chuyền chính, khu kiểm tra chất lượng, kho thành phẩm.
- Vẽ đường đi nối các điểm dừng, chỉ dùng lối đi bộ đã kẻ vạch, tránh băng qua đường xe nâng.
- Đi thử với tốc độ của người lớn tuổi nhất trong đoàn, tính thời gian dừng ở mỗi điểm khoảng năm đến mười phút.
- Ghi lại những chỗ ồn quá không nói chuyện được, chỗ có bậc, có dốc, có cửa nặng, có sàn ướt.
- Thống nhất với quản đốc những máy nào chạy bình thường, máy nào nên tạm dừng khi đoàn đi ngang vì lý do an toàn.
- Chuẩn bị điểm tập trung đầu và cuối lộ trình, có chỗ để thay đồ bảo hộ, rửa tay và nước uống.
- Báo trước cho công nhân ở các điểm dừng biết giờ đoàn đến, để họ tiếp tục làm việc bình thường, không đứng dậy chào.
Tổng thời gian tham quan với đoàn lãnh đạo thường gói trong ba mươi đến bốn mươi lăm phút; đoàn kỹ thuật có thể lâu hơn. Đi quá lâu trong xưởng nóng và ồn khiến khách mệt, phần họp sau đó sẽ kém tập trung.
Đội hình đoàn khi đi trong xưởng: ai đứng ở đâu
Ví dụ giả định: đoàn sáu người của một tập đoàn bán lẻ đến tham quan nhà máy chế biến thực phẩm của Công ty G ở Long An cũ, nay thuộc Tây Ninh. Bên công ty bố trí đội hình như sau.
| Vị trí trong đoàn | Người đảm nhận | Nhiệm vụ |
|---|---|---|
| Đi đầu | Quản đốc hoặc kỹ sư nắm đường | Mở lối, dừng đoàn ở điểm đã định, nhắc nguy hiểm phía trước |
| Ngay sau người đi đầu | Trưởng đoàn khách và giám đốc bên mình | Đi cạnh nhau, giám đốc ở bên trái để khách ở bên phải |
| Cạnh trưởng đoàn | Người thuyết minh | Giải thích tại điểm dừng, trả lời câu hỏi kỹ thuật |
| Giữa đoàn | Các thành viên đoàn khách xen người bên mình | Mỗi một hai khách có một người bên mình đi kèm |
| Đi cuối | Nhân viên an toàn hoặc hành chính | Đếm người, nhắc người đi chậm, không để ai tách đoàn |
Người đi cuối là vị trí hay bị quên nhất. Khi đoàn dừng xem một máy, thường có một hai người nán lại chụp ảnh hay hỏi chuyện công nhân, rồi tụt lại phía sau giữa lối xe nâng. Người đi cuối có nhiệm vụ nhẹ nhàng mời họ theo kịp, và báo người đi đầu chờ nếu cần.
Người thuyết minh: chọn ai và nói thế nào
Người thuyết minh tốt nhất là người hiểu dây chuyền và nói được với người ngoài ngành, thường là trưởng phòng kỹ thuật, quản đốc hoặc kỹ sư chất lượng. Giám đốc có thể tự thuyết minh nếu thông thạo, nhưng như vậy giám đốc vừa phải tiếp chuyện trưởng đoàn vừa phải giải thích, dễ bị cuốn vào chi tiết. Cách hay hơn là giám đốc nói câu mở đầu ở mỗi điểm, người thuyết minh đi vào chi tiết.
Ở mỗi điểm dừng, nội dung nên theo ba ý: đây là công đoạn gì, điểm đáng chú ý của công đoạn này ở đơn vị mình là gì, và khách có thể hỏi gì. Nói ngắn, khoảng hai phút, rồi mời khách hỏi. Tránh đọc thuộc lòng thông số dài, khách không nhớ được trong tiếng máy chạy. Những số liệu quan trọng nên để dành cho tài liệu phát sau hoặc phần họp.
Trong khu ồn, người thuyết minh cần máy trợ giảng nhỏ hoặc bộ tai nghe đoàn tham quan nếu đơn vị có. Nếu không có, hãy dừng đoàn ở chỗ yên hơn ngay trước khi vào khu ồn, giải thích trước, rồi mới dẫn đi qua. Không cố nói to át tiếng máy, khách nghe không rõ mà người nói thì mệt. Khi đoàn có phiên dịch, người thuyết minh nói từng câu ngắn, dừng cho phiên dịch, và đứng sao cho phiên dịch đứng sát trưởng đoàn.
An toàn trong xưởng: những điều phải nói trước khi bước vào
Trước khi vào xưởng, đoàn dừng ở điểm tập trung để nhận đồ bảo hộ và nghe hướng dẫn an toàn khoảng ba phút. Người hướng dẫn nói rõ, ngắn, không đùa. Những điều cần nói:
- Đồ bảo hộ phải đội và mặc suốt thời gian trong xưởng: mũ, áo phản quang, nút tai ở khu ồn, kính ở khu có mảnh vụn, giày hoặc bao giày ở khu sạch.
- Chỉ đi trong lối đi bộ đã kẻ vạch, không băng qua đường xe nâng, không đứng sau xe đang lùi.
- Không chạm vào máy, nguyên liệu, sản phẩm khi chưa được mời.
- Không đứng trong vùng đã quây hoặc kẻ vạch vàng đen quanh máy.
- Ở khu sạch như chế biến thực phẩm, dược phẩm, điện tử: rửa tay, đội mũ trùm tóc, đi qua buồng thổi khí theo hướng dẫn.
- Nếu có còi báo động hoặc sự cố, đi theo người dẫn đầu ra điểm tập trung, không tự tìm lối ra.
- Khu nào không được chụp ảnh, khu nào được.
Nhiều khách quen đi nhà máy sẽ thấy phần hướng dẫn này là bình thường, thậm chí đánh giá cao vì nó cho thấy đơn vị làm an toàn nghiêm túc. Với khách cấp cao, người hướng dẫn vẫn nói đủ, chỉ cần lời lẽ mềm hơn: "Dạ, để an toàn cho đoàn mình, bên em xin phép mời anh chị đội mũ và đi theo vạch xanh ạ."
Chụp ảnh và bí mật công nghệ: nói rõ để khỏi khó xử
Khách tham quan thường muốn chụp ảnh để báo cáo về đơn vị mình. Bên đón nên quyết định trước khu nào được chụp, khu nào không, và nói rõ ngay ở điểm tập trung. Câu mẫu: "Dạ, đoàn mình chụp ảnh thoải mái ở khu kho và khu đóng gói. Riêng khu pha chế công thức, bên em xin phép không chụp ảnh ạ." Nói trước như vậy khách sẽ tự giác, không ai phải nhắc giữa chừng.
Nếu đơn vị có bí mật công nghệ, cách tốt nhất là không đưa khu đó vào lộ trình, thay vì đưa vào rồi cấm chụp. Khi khách đã đứng trước một thiết bị thú vị, lời từ chối dù khéo đến đâu vẫn gây hụt hẫng. Một lựa chọn khác là chuẩn bị sẵn vài ảnh chính thức đã được duyệt để gửi đoàn sau chuyến thăm, khách vẫn có tư liệu mà đơn vị vẫn giữ được điều cần giữ.
Cũng cần nghĩ đến người lao động. Công nhân không phải lúc nào cũng muốn bị chụp cận mặt khi đang làm việc. Người thuyết minh có thể gợi ý khách chụp toàn cảnh dây chuyền, hoặc nếu khách muốn chụp ảnh cùng công nhân thì hỏi ý người đó trước.
Đoàn đông: chia nhóm và lệch giờ
Lối đi trong xưởng thường hẹp, chỉ đủ hai người đi song song. Đoàn trên mười người đi thành một hàng dài sẽ khiến người cuối không nghe được thuyết minh và cũng không thấy được gì. Với đoàn đông, nên chia thành các nhóm sáu đến tám người, mỗi nhóm có người dẫn, người thuyết minh và người đi cuối riêng.
Các nhóm xuất phát cách nhau khoảng mười phút, hoặc đi theo lộ trình ngược chiều nhau để không dồn ở cùng một điểm dừng. Nhóm có trưởng đoàn khách và lãnh đạo bên mình nên đi đầu, có người thuyết minh giỏi nhất. Các nhóm sau vẫn phải được đối xử chu đáo như nhau, đừng để nhóm cuối chỉ có một nhân viên mới dẫn qua loa.
Khi chia nhóm, nên giữ các thành viên cùng mảng việc đi chung một nhóm, ví dụ nhóm kỹ thuật đi cùng kỹ sư bên mình để hỏi sâu, nhóm kinh doanh đi cùng phòng kinh doanh. Cuối lượt tham quan, các nhóm gặp nhau ở điểm tập trung, tháo đồ bảo hộ, rửa tay rồi cùng về phòng họp.
Lỗi hay gặp khi dẫn đoàn qua xưởng
Dọn dẹp quá tay, dừng cả dây chuyền. Khách đến để xem sản xuất thật. Một xưởng tắt hết máy cho sạch sẽ trông giống bảo tàng hơn nhà máy. Giữ sản xuất bình thường, chỉ dọn lối đi và khu dừng.
Công nhân đứng dậy chào làm gián đoạn. Báo trước để mọi người làm việc như thường. Khách cảm nhận được nề nếp từ chính việc công nhân tập trung vào việc của họ.
Thuyết minh quá dài ở điểm đầu. Khách mất kiên nhẫn trước khi xem đến phần hay nhất. Chia đều thời gian, để phần đặc sắc nhất ở gần cuối lộ trình.
Thiếu đồ bảo hộ cỡ lớn hoặc cỡ nhỏ. Chuẩn bị đủ các cỡ, dư vài bộ. Một khách phải đội mũ quá chật suốt bốn mươi phút sẽ nhớ điều đó lâu hơn nhớ dây chuyền.
Không có chỗ rửa tay, chỗ ngồi nghỉ sau tham quan. Bố trí sẵn ở điểm cuối lộ trình, kèm nước mát và khăn lạnh, nhất là vào mùa nóng.
Câu hỏi thường gặp
Dẫn đoàn tham quan nhà máy nên kéo dài bao lâu?
Với đoàn lãnh đạo, thường gói trong ba mươi đến bốn mươi lăm phút với ba đến năm điểm dừng. Đoàn kỹ thuật muốn xem kỹ có thể lâu hơn. Đi quá lâu trong xưởng nóng và ồn làm khách mệt, phần làm việc sau đó kém tập trung.
Ai nên thuyết minh khi đoàn tham quan xưởng?
Người thuyết minh nên là người hiểu dây chuyền và diễn đạt dễ hiểu cho người ngoài ngành, như trưởng phòng kỹ thuật, quản đốc hoặc kỹ sư chất lượng. Giám đốc nói câu mở đầu ở mỗi điểm, người thuyết minh đi vào chi tiết và trả lời câu hỏi kỹ thuật.
Khách tham quan có bắt buộc mặc đồ bảo hộ không?
Có, trong suốt thời gian ở trong xưởng, khách cần đội mũ, mặc áo phản quang và dùng đồ bảo hộ phù hợp từng khu theo nội quy an toàn của nhà máy. Bên đón nói rõ lý do và hướng dẫn trước khi vào, đa số khách đều hợp tác và đánh giá cao.
Có nên dừng máy khi đoàn tham quan đi qua không?
Nhìn chung nên giữ sản xuất bình thường để khách thấy hoạt động thật. Chỉ tạm dừng những máy có nguy cơ cho người đứng gần hoặc quá ồn ở điểm cần thuyết minh, và việc này phải được quản đốc thống nhất trước, không dừng đột ngột khi đoàn đã đến.
Làm sao từ chối khách chụp ảnh khu bí mật công nghệ?
Cách tốt nhất là không đưa khu đó vào lộ trình. Nếu buộc phải đi qua, hãy nói rõ ngay ở điểm tập trung khu nào không chụp ảnh và vì sao, rồi đề nghị gửi đoàn bộ ảnh chính thức đã được duyệt sau chuyến thăm.
Đoàn tham quan đông thì chia nhóm thế nào?
Chia thành nhóm sáu đến tám người, mỗi nhóm có người dẫn đầu, người thuyết minh và người đi cuối riêng. Các nhóm xuất phát cách nhau khoảng mười phút hoặc đi ngược chiều lộ trình, nhóm có trưởng đoàn đi đầu với người thuyết minh giỏi nhất.