TrongVong.comTrọng Vọng
Ngôi thứ và nguyên tắc thứ bậc

Ngôi thứ ở doanh nghiệp tư nhân khác cơ quan nhà nước ở những điểm nào

Cơ quan nhà nước xếp ngôi thứ theo cấp hành chính và chức vụ bổ nhiệm, doanh nghiệp theo điều lệ, quyền sở hữu và quan hệ khách hàng. So sánh từng điểm và cách xử lý.

Split view of a formal government meeting hall with rows of upholstered chairs and a modern startup office with glass walls, wide angle, crisp daylight, people seen from behind

Ở cơ quan nhà nước, ngôi thứ dựa trên cấp hành chính của cơ quan, chức vụ được bổ nhiệm và thứ tự phân công trong lãnh đạo — khá cố định, có quy định về lễ tân. Ở doanh nghiệp tư nhân, ngôi thứ dựa trên điều lệ công ty, quan hệ giữa chủ sở hữu và người điều hành, và quan hệ thương mại giữa hai bên — linh hoạt hơn, chức danh không thống nhất giữa các công ty. Vì vậy với doanh nghiệp, bạn phải hỏi nhiều hơn và suy ít hơn.

Người từng làm văn phòng ở cơ quan nhà nước chuyển sang doanh nghiệp, hoặc ngược lại, thường thấy lúng túng vì những điều tưởng hiển nhiên ở bên này lại không đúng ở bên kia. Bài này so sánh hai môi trường ở từng điểm, chỉ ra vùng giữa như doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp, và cách xử lý khi hai loại đơn vị làm việc với nhau. Về lễ tân nhà nước, bài chỉ nêu nguyên tắc chung; quy định cụ thể bạn hỏi văn phòng cơ quan chủ quản.

So sánh từng điểm

Bảng dưới là các khác biệt hay gặp nhất. Không phải doanh nghiệp nào cũng giống nhau; công ty lớn có quy chế nội bộ chặt chẽ hơn công ty nhỏ.

Điểm so sánhCơ quan nhà nướcDoanh nghiệp tư nhân
Căn cứ chínhCấp hành chính, chức vụ bổ nhiệmĐiều lệ, quyền sở hữu, chức danh do công ty đặt
Thứ tự cấp phóTheo phân công trong lãnh đạo, có văn bảnTuỳ công ty, nhiều nơi không công bố
Chức danhThống nhất theo hệ thốngĐa dạng, có chức danh tiếng Anh, chức danh tự đặt
Vai trò chủ – kháchThường cơ quan chủ trì buổi làm việcTheo quan hệ thương mại: khách hàng thường được trọng hơn
Quy định lễ tânCó quy định về lễ tân, treo cờ, nghi thứcTheo thông lệ, văn hoá công ty
Tính linh hoạtÍt linh hoạt, theo quy chếLinh hoạt, lãnh đạo có thể quyết theo quan hệ
Quà tặngCó quy định về nhận quà của cán bộTheo chính sách công ty, thường thoáng hơn

Điểm chung của cả hai là nguyên tắc nền: bên phải là vị trí danh dự, khách được ưu tiên khi đồng cấp, chủ nhà dẫn dắt trình tự. Khác biệt nằm ở cách xác định "ai cao hơn ai", không nằm ở cách sắp xếp sau khi đã biết thứ tự.

Chức danh doanh nghiệp không đồng nhất: xử lý ra sao

Ở cơ quan nhà nước, "giám đốc Sở" ở tỉnh nào cũng là người đứng đầu một Sở, và bạn biết ngay vị trí của họ. Ở doanh nghiệp, "giám đốc" có thể là người đứng đầu công ty, cũng có thể là giám đốc một bộ phận, một khu vực, một nhà máy. Có công ty dùng "giám đốc điều hành", có công ty dùng chức danh tiếng Anh, có công ty đặt "giám đốc phát triển" cho một nhân viên kinh doanh có kinh nghiệm. Đọc chức danh trên danh thiếp không đủ để biết người đó đứng ở đâu.

Cách xử lý thực tế là hỏi theo quan hệ báo cáo thay vì hỏi chức danh: "Anh giám đốc khu vực miền Bắc báo cáo trực tiếp cho tổng giám đốc phải không ạ?" Biết ai báo cáo cho ai, bạn dựng lại được thang ngôi thứ trong đoàn khách mà không cần hiểu hết hệ thống chức danh của họ.

Khi xếp người của hai doanh nghiệp với nhau, đừng so chữ với chữ. Một "giám đốc" công ty mười người và một "giám đốc khu vực" của tập đoàn nghìn người — ai cao hơn? Không có câu trả lời đúng tuyệt đối. Thông thường, người đứng đầu một pháp nhân được xếp trên người đứng đầu một bộ phận của pháp nhân khác, trừ khi vai trò trong buổi làm việc nói khác. Khi phân vân, trình lãnh đạo bên mình quyết, ghi rõ lý do.

Chủ sở hữu và người điều hành: ai đứng trên

Chủ tịch hội đồng quản trị và tổng giám đốc. Ở công ty cổ phần, chủ tịch hội đồng quản trị thường được xếp trên tổng giám đốc trong phần nghi thức, vì hội đồng quản trị bổ nhiệm tổng giám đốc. Nhưng trong buổi làm việc về vận hành, tổng giám đốc có thể là người chủ trì. Hỏi ai dẫn đoàn.

Nhà sáng lập không còn giữ chức điều hành. Người sáng lập đã rút khỏi điều hành nhưng vẫn là cổ đông lớn, được mời với tư cách khách danh dự. Họ được trọng thị, nhưng người dẫn đoàn chính thức vẫn là người đang điều hành.

Chủ doanh nghiệp tư nhân, công ty gia đình. Người chủ thường đồng thời là giám đốc và là người quyết định mọi việc. Trong đoàn của họ có thể có người nhà giữ chức danh lớn nhưng ít quyết; xếp theo chức danh, còn trò chuyện thì hướng về người quyết định.

Đại diện vốn của nhà đầu tư. Người được nhà đầu tư cử vào hội đồng quản trị, đến dự với tư cách nhà đầu tư, thường được xếp ở vị trí trang trọng, nhưng sau chủ tịch và tổng giám đốc của chính công ty đó.

Khi doanh nghiệp tiếp đoàn cơ quan nhà nước

Đây là tình huống doanh nghiệp hay gặp: đoàn kiểm tra, đoàn khảo sát, lãnh đạo tỉnh hoặc xã đến thăm. Dù doanh nghiệp là chủ nhà về địa điểm, buổi làm việc thường do trưởng đoàn cơ quan chủ trì hoặc kết luận, vì đoàn đến theo chức năng quản lý. Doanh nghiệp bố trí cho trưởng đoàn vị trí trung tâm phía khách hoặc vị trí chủ toạ nếu đoàn chủ trì, chuẩn bị báo cáo theo yêu cầu, và để đoàn quyết định trình tự.

Thứ tự trong đoàn cơ quan nên hỏi văn phòng của đoàn, không tự suy. Danh sách thành phần do cơ quan gửi thường đã sắp theo đúng thứ tự, bạn chỉ cần bám theo. Lời giới thiệu đọc đúng chức danh đầy đủ; cách gọi "đồng chí" phù hợp trong phần chính thức.

Về đãi khách và quà: bữa ăn giản dị, đúng giờ; quà, nếu có, chỉ là vật lưu niệm mang tính biểu trưng của doanh nghiệp. Cán bộ cơ quan nhà nước phải tuân theo quy định về nhận quà tặng, nên doanh nghiệp không nên đặt họ vào thế khó bằng những món có giá trị. Đây là chỗ lễ tân doanh nghiệp cần nhạy nhất.

Khi cơ quan nhà nước tiếp doanh nghiệp

Ngược lại, khi doanh nghiệp đến cơ quan, ví dụ đến UBND xã làm việc về mặt bằng, đến Sở trao đổi về thủ tục, thì cơ quan là chủ nhà và chủ trì. Doanh nghiệp được tiếp đón như khách, ngồi đúng vị trí khách, nhưng không nên kỳ vọng được ưu tiên như khách hàng lớn đến công ty đối tác. Trình tự, thời lượng do cơ quan quyết theo quy chế làm việc.

Người làm lễ tân phía doanh nghiệp nên chuẩn bị danh sách thành phần gửi trước, chức danh rõ ràng, một trưởng đoàn rõ ràng. Cơ quan sẽ căn cứ vào đó để cử người tiếp tương ứng. Gửi danh sách mơ hồ, chức danh tiếng Anh không giải thích, sẽ khiến bên cơ quan khó bố trí.

Một điểm tinh tế: doanh nghiệp dẫn theo nhiều người hơn số đã báo, hoặc tự ý dẫn thêm đối tác thứ ba, là điều nên tránh. Nếu cần thêm người, báo trước và xin ý kiến văn phòng cơ quan.

Vùng giữa: doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp, hiệp hội

Doanh nghiệp nhà nước. Chức danh theo doanh nghiệp nhưng nếp làm việc gần với cơ quan nhà nước: thứ tự lãnh đạo thường rõ ràng, có văn bản phân công, nghi thức trang trọng hơn. Xếp theo chức danh doanh nghiệp, giữ nếp cẩn trọng như với cơ quan.

Đơn vị sự nghiệp như trường học, bệnh viện. Người đứng đầu là hiệu trưởng, giám đốc bệnh viện; ngôi thứ theo cơ quan chủ quản. Trong buổi làm việc với doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp thường được trọng như đơn vị công.

Hiệp hội ngành nghề. Chủ tịch hiệp hội có thể đồng thời là chủ một doanh nghiệp. Khi đến với tư cách hiệp hội, xếp theo vị trí hiệp hội; khi đến với tư cách doanh nghiệp, xếp theo doanh nghiệp. Hỏi rõ họ đến với tư cách nào.

Tổ chức quốc tế, cơ quan đại diện nước ngoài. Có nghi thức riêng, nhất là với cơ quan đại diện ngoại giao. Doanh nghiệp tiếp loại khách này nên hỏi bộ phận đối ngoại của địa phương hoặc theo hướng dẫn của bên khách.

Lỗi hay gặp khi đơn vị công và tư làm việc với nhau

Mang nếp doanh nghiệp vào buổi có cơ quan nhà nước. Doanh nghiệp quen để khách hàng lớn ngồi vị trí cao nhất, liền xếp tổng giám đốc đối tác lên trên phó chủ tịch UBND xã đến dự. Khi có cơ quan quản lý tham dự với tư cách chính thức, cấp cơ quan thường được xét trước.

Mang nếp cơ quan vào buổi thuần doanh nghiệp. Người từng làm ở cơ quan đòi danh sách thứ tự các phó tổng giám đốc như văn bản phân công, trong khi công ty khách không có văn bản đó. Hỏi người đầu mối là đủ, không cần đòi giấy tờ.

Dịch chức danh tiếng Anh theo nghĩa đen. Một chức danh nghe như "phó chủ tịch" trong tiếng Anh ở nhiều công ty nước ngoài chỉ là quản lý cấp trung. Hỏi quan hệ báo cáo trước khi đặt người đó cạnh lãnh đạo cấp cao.

Chuẩn bị quà theo thói quen doanh nghiệp. Quà có giá trị tặng đối tác doanh nghiệp là chuyện bình thường, nhưng tặng cho đoàn cơ quan nhà nước có thể đặt họ vào thế khó. Hai loại khách, hai cách chuẩn bị quà.

Để lãnh đạo doanh nghiệp tự xưng hô thân mật quá sớm. Gọi "anh", "em" với cán bộ cơ quan ngay từ phút đầu của buổi làm việc chính thức có thể bị coi là thiếu trang trọng. Phần chính thức dùng chức danh; thân tình để dành cho phần sau.

Câu hỏi thường gặp

Chủ tịch hội đồng quản trị và tổng giám đốc ai xếp trước?

Trong phần nghi thức, chủ tịch hội đồng quản trị thường được xếp trước vì hội đồng quản trị bổ nhiệm tổng giám đốc. Trong buổi làm việc về vận hành, tổng giám đốc có thể chủ trì. Hỏi bên khách ai sẽ dẫn đoàn.

Doanh nghiệp tiếp đoàn kiểm tra của cơ quan nhà nước thì ai chủ trì?

Thường trưởng đoàn cơ quan chủ trì hoặc kết luận vì đoàn đến theo chức năng quản lý. Doanh nghiệp là chủ nhà về địa điểm, lo đón tiếp, bố trí và chuẩn bị nội dung theo yêu cầu của đoàn.

Làm sao xếp ngôi thứ khi chức danh doanh nghiệp khách rất lạ?

Hỏi theo quan hệ báo cáo thay vì hỏi chức danh, ví dụ người này báo cáo trực tiếp cho ai. Biết quan hệ báo cáo, bạn dựng lại được thứ tự trong đoàn khách mà không cần hiểu hết hệ thống chức danh của họ.

Có nên tặng quà cho cán bộ cơ quan nhà nước đến làm việc không?

Nếu tặng, chỉ nên là vật lưu niệm mang tính biểu trưng của đơn vị, giá trị nhỏ. Cán bộ phải tuân theo quy định về nhận quà tặng, nên tránh mọi món có giá trị khiến họ khó xử.

Người sáng lập công ty đã nghỉ điều hành thì xếp ở đâu?

Thường được trọng thị như khách danh dự, xếp ở vị trí trang trọng, nhưng người dẫn đoàn chính thức vẫn là người đang điều hành công ty. Hỏi bên khách để biết họ mong muốn sắp xếp thế nào.

Lễ tân ở doanh nghiệp có phải theo quy định lễ tân nhà nước không?

Không bắt buộc với các buổi thuần doanh nghiệp, nhưng những nguyên tắc chung như bên phải là vị trí danh dự, khách được ưu tiên khi đồng cấp vẫn dùng được. Khi có cơ quan nhà nước tham dự hoặc có treo cờ, nghi thức, hỏi văn phòng cơ quan liên quan về quy định hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138