Khách quan trọng đến sớm thì lễ tân mời ngồi ở chỗ chờ tươm tất, mời nước, báo ngay người tiếp và để người tiếp quyết có đón sớm hay không, tuyệt đối không để khách đứng ở quầy. Khách đến muộn thì không tỏ thái độ, không hỏi lý do, đón như đúng giờ, rồi người tiếp rút gọn nội dung cho vừa thời gian còn lại thay vì cắt hẳn phần của khách.
Cả hai tình huống đều phổ biến: khách đi xa sợ tắc đường nên đến trước nửa tiếng, hoặc khách kẹt một cuộc họp trước nên đến trễ hai mươi phút. Cách xử lý của lễ tân và người tiếp trong mười phút đầu quyết định khách thấy mình được chào đón hay thấy mình gây phiền. Bài này tách hai tình huống, chỉ ra ai làm gì và nói gì.
Nguyên tắc chung: lỗi giờ giấc không bao giờ để khách thấy là lỗi
Dù khách đến sớm hay muộn, nguyên tắc đầu tiên là không để khách cảm thấy mình làm phiền. Khách quan trọng thường rất ý thức về giờ giấc, và chính họ đã thấy ngại khi lệch giờ. Việc của bên chủ là gỡ cái ngại ấy, không phải nhắc lại nó. Những câu như "ơ, anh đến sớm thế" hay "bên em chờ anh nãy giờ" dù nói vui vẫn làm khách thấy mình có lỗi.
Nguyên tắc thứ hai là bên chủ phải có phương án từ trước. Một nơi chờ tươm tất, một người được giao đón thay khi người tiếp chính chưa sẵn sàng, một phiên bản rút gọn của nội dung buổi gặp. Có ba thứ này, việc khách lệch giờ chỉ còn là chuyện điều chỉnh nhỏ.
Nguyên tắc thứ ba là người quyết định là người tiếp, không phải lễ tân. Lễ tân giữ khách thoải mái và báo tin nhanh; người tiếp, hoặc thư ký của người tiếp, quyết đón sớm, đón đúng giờ, hay điều chỉnh lịch. Lễ tân không tự nói thay những điều như "giám đốc đang bận, anh chờ nhé".
Khách đến sớm: ai làm gì theo mức sớm
Mức độ sớm khác nhau thì cách xử lý khác nhau. Bảng dưới đây giả định khách hẹn chín giờ.
| Khách đến lúc | Lễ tân | Người tiếp và thư ký |
|---|---|---|
| 8 giờ 50 đến 9 giờ | Mời ngồi chờ, báo ngay thư ký | Ra đón ngay, đây là đến đúng giờ |
| 8 giờ 35 đến 8 giờ 50 | Mời ngồi ở khu chờ hoặc phòng khách nhỏ, mời nước, báo thư ký | Thư ký ra chào, báo người tiếp; người tiếp nếu rảnh thì đón sớm, nếu chưa thì thư ký ngồi cùng khách vài phút |
| Sớm hơn 25 phút trở lên | Như trên, thêm báo người được giao đón thay | Người đón thay ra chào, mời khách vào phòng khách đã chuẩn bị, có thể mời đi xem khu trưng bày nếu khách muốn |
| Khách đến khi phòng còn đang dọn | Không dẫn lên phòng đang dọn | Dùng phòng chờ khác, báo tổ dọn làm nhanh, chỉ dẫn khách lên khi phòng đã xong |
Khi người tiếp quyết định không đón sớm vì đang dở việc quan trọng, thư ký ra nói với khách một câu rõ ràng: "Dạ anh Tuấn đang kết thúc cuộc họp, đúng chín giờ anh ấy ra đón anh ạ, anh dùng trà trong lúc chờ nhé". Tên là ví dụ giả định. Câu nói có giờ cụ thể giúp khách yên tâm, khác hẳn câu "anh chờ chút nhé" không biết bao lâu.
Chỗ chờ cho khách quan trọng đến sớm
Không để khách đứng ở quầy lễ tân. Khách đứng giữa sảnh trong khi người ra vào nhìn ngó là hình ảnh thiếu tôn trọng. Mời khách ngồi ngay, dù chỉ chờ hai phút.
Chỗ chờ tách khỏi khu khách vãng lai. Nếu sảnh chỉ có một dãy ghế chung với người đến giao hàng, nộp hồ sơ, nên mời khách quan trọng lên phòng khách nhỏ hoặc phòng họp trống.
Nước và đọc gì trong lúc chờ. Mời nước ngay. Có thể để sẵn ấn phẩm giới thiệu đơn vị, nhưng không đẩy tài liệu quảng cáo vào tay khách.
Wifi và chỗ cắm sạc. Khách đến sớm thường muốn tranh thủ làm việc. Hỏi khách có cần mạng hay ổ cắm không, đưa thông tin mạng viết sẵn trên thẻ nhỏ.
Người đi cùng khách. Tài xế, trợ lý của khách cũng cần chỗ chờ và nước. Hỏi tài xế có muốn chờ trong phòng chờ hay ở xe, chỉ chỗ nhà vệ sinh.
Khi khách báo trước sẽ lệch giờ
Phần lớn khách quan trọng sẽ báo trước nếu đến sớm hay muộn, thường qua trợ lý gọi cho thư ký. Người nhận cuộc gọi cần hỏi ngay hai điều: giờ đến mới dự kiến và khách có muốn giữ nguyên thời lượng không. Sau đó báo người tiếp trong vòng vài phút, kèm đề xuất: giữ giờ kết thúc cũ và rút gọn nội dung, hay lùi giờ kết thúc nếu lịch cho phép.
Khi đã có quyết định, thư ký gọi lại trợ lý của khách để xác nhận, kể cả khi không có gì thay đổi. Một câu "Dạ bên em đã nhận tin, anh Tuấn vẫn chờ anh, buổi làm việc mình kéo tới mười giờ rưỡi ạ" giúp khách yên tâm trên đường, không phải vừa đi vừa lo. Đồng thời báo bảo vệ và lễ tân sảnh giờ đến mới, để người đón không đứng chờ ở sảnh quá lâu hay bỏ đi đúng lúc khách tới.
Khách đến muộn: mười phút đầu quyết định không khí
Khi khách báo sẽ đến muộn, việc đầu tiên là thư ký báo ngay người tiếp và hỏi người tiếp có thể lùi giờ kết thúc không. Nếu lịch sau của người tiếp không dời được, thư ký phải biết chính xác buổi gặp còn bao nhiêu phút, để người tiếp chuẩn bị phiên bản rút gọn.
Khi khách tới, đón như đúng giờ. Người tiếp ra đón với nét mặt bình thường, không nhìn đồng hồ, không hỏi "anh kẹt xe à". Nếu khách tự xin lỗi, đáp nhẹ nhàng: "Dạ không sao ạ, anh đến là quý rồi". Câu đáp ngắn giúp khách gỡ ngại và chuyển ngay sang công việc.
Trong phòng, người tiếp không trút hết nội dung đã chuẩn bị vào thời gian còn lại. Thay vào đó, hỏi khách: "Hôm nay mình còn khoảng bốn mươi phút, anh muốn bên em tập trung vào phần nào trước ạ?". Câu hỏi này vừa báo rõ thời gian còn lại mà không trách móc, vừa trao cho khách quyền chọn điều quan trọng nhất.
Nếu khách muộn quá nhiều đến mức không thể làm việc tử tế, người tiếp nên tiếp vài phút để chào hỏi và hẹn lại buổi khác, thay vì vội vàng đi hết nội dung trong mười lăm phút. Một buổi gặp hẹn lại có chuẩn bị tốt hơn một buổi gặp cụt ngủn mà hai bên đều không hài lòng.
Rút gọn nội dung khi khách đến muộn
Người tiếp nên chuẩn bị sẵn phiên bản rút gọn ngay từ khi soạn nội dung buổi gặp. Khi khách muộn, đi theo thứ tự:
- Bỏ phần giới thiệu dài về đơn vị, chỉ giữ một câu.
- Giữ phần trả lời câu hỏi khách đã gửi trước, vì đó là lý do khách đến.
- Giữ phần khách cần nói, không cắt thời gian của khách để bù cho phần trình bày của mình.
- Chuyển tài liệu chi tiết thành bản in đưa khách mang về, kèm lời hứa gửi bản điện tử.
- Giữ năm phút cuối để tóm lược việc tiếp theo, dù có phải bỏ bớt phần trao đổi.
- Nếu có tham quan, đề nghị dời sang lần khác hoặc rút còn một khu tiêu biểu nhất.
Thứ tự này bảo vệ hai điều quan trọng nhất: khách được nói điều mình cần, và hai bên ra về với việc tiếp theo rõ ràng. Mọi phần khác có thể gửi bổ sung qua thư sau buổi gặp.
Câu nói mẫu cho lễ tân và người tiếp
Những câu dưới đây giữ được sự ấm áp mà không nhắc tới chuyện lệch giờ. Tên trong câu là ví dụ giả định.
- Lễ tân khi khách đến sớm: "Dạ chào anh, anh Tuấn hẹn anh lúc chín giờ, em mời anh ngồi phòng khách tầng hai dùng trà, em báo anh Tuấn ngay ạ."
- Thư ký khi người tiếp chưa ra được: "Dạ anh Tuấn đang kết thúc cuộc họp, đúng chín giờ anh ấy ra đón anh ạ. Anh cần mạng hay chỗ sạc máy không ạ?"
- Người đón thay: "Dạ em là phó phòng kinh doanh, anh Tuấn nhờ em ra đón anh trước, mời anh lên phòng mình ngồi cho thoải mái ạ."
- Người tiếp khi khách đến muộn và tự xin lỗi: "Dạ không sao ạ, đường giờ này đông lắm, anh đến là quý rồi."
- Người tiếp khi thời gian còn ít: "Hôm nay mình còn khoảng bốn mươi phút, anh muốn bên em tập trung vào phần nào trước ạ?"
- Người tiếp khi phải hẹn lại: "Bên em rất muốn trao đổi kỹ với anh, hôm nay thời gian hơi gấp, em xin gửi anh tài liệu trước và hẹn anh một buổi khác ạ."
Lễ tân và thư ký nên tập những câu này vài lần cho tự nhiên. Câu nói chuẩn bị trước giúp người nói bình tĩnh trong lúc bất ngờ, và khách cảm nhận được sự chủ động của đơn vị.
Khi chính bên chủ chưa sẵn sàng đúng giờ
Người tiếp đến muộn. Cử người đủ vai ra đón đúng giờ, ngồi cùng khách, nói rõ người tiếp đang tới và giờ cụ thể. Người tiếp khi đến xin lỗi ngắn gọn, không giải thích dài.
Phòng họp bị chiếm. Không mời khách đứng chờ ngoài cửa trong khi bên trong còn họp. Dùng phòng khác, kể cả phòng nhỏ hơn, rồi điều chỉnh chỗ ngồi cho hợp.
Tài liệu chưa in xong. Bắt đầu buổi gặp bằng phần trao đổi, thư ký mang tài liệu vào khi xong, đặt nhẹ trước mặt từng người theo thứ bậc.
Máy chiếu hỏng. Chuyển sang bản in hoặc màn hình máy tính xoay về phía khách. Không để khách ngồi chờ kỹ thuật sửa máy quá năm phút.
Người phụ trách chuyên môn vắng đột xuất. Báo khách ngay đầu buổi, hứa gửi câu trả lời chuyên môn bằng thư trong hạn cụ thể, thay vì để người không nắm việc trả lời thay.
Câu hỏi thường gặp
Khách quan trọng đến sớm nửa tiếng thì có nên đón ngay không?
Không bắt buộc. Lễ tân mời khách ngồi chờ ở chỗ tươm tất và báo thư ký. Người tiếp nếu rảnh thì đón sớm, nếu đang dở việc thì cử người đủ vai ra chào và ngồi cùng khách, báo rõ giờ người tiếp ra đón.
Lễ tân nên nói gì khi khách quan trọng đến sớm?
Chào, hỏi tên và người khách hẹn gặp, mời ngồi, mời nước, rồi báo một câu có giờ cụ thể như người tiếp sẽ ra đón lúc mấy giờ. Tránh câu chung chung kiểu chờ chút nhé hay nhận xét khách đến sớm.
Khách đến muộn hai mươi phút thì có nên kéo dài buổi gặp không?
Nếu lịch sau của người tiếp cho phép thì nên kéo dài cho đủ thời lượng. Nếu không, báo khách thời gian còn lại một cách nhẹ nhàng và hỏi khách muốn tập trung vào phần nào trước.
Có nên hỏi lý do khi khách quan trọng đến muộn?
Không nên hỏi. Nếu khách tự giải thích hoặc xin lỗi, đáp ngắn gọn rằng không sao, khách đến là quý rồi, và chuyển ngay sang công việc. Hỏi lý do làm khách thấy mình bị trách.
Khách đến muộn quá nhiều thì nên làm gì?
Tiếp vài phút để chào hỏi, đưa tài liệu đã chuẩn bị và hẹn một buổi khác. Một buổi hẹn lại có chuẩn bị tốt hơn một buổi gặp vội vàng mà cả hai bên đều không nói được điều cần nói.
Bên chủ nhà đến muộn hơn khách thì xử lý thế nào?
Cử người đủ vai ra đón đúng giờ và ngồi cùng khách, báo rõ giờ người tiếp chính tới. Khi tới, người tiếp xin lỗi ngắn gọn, không giải thích dài, và hỏi khách có thể lùi giờ kết thúc không.