Khách ngồi nhầm chỗ thì quyết định đổi hay để nguyên dựa vào một câu hỏi: chỗ nhầm đó có làm lệch trục chính của buổi không, tức là trưởng đoàn, chủ nhà, khách danh dự có còn ở đúng vị trí không. Nếu trục chính vẫn đúng, gần như luôn để nguyên và chỉnh người khác cho khớp; nếu trục chính lệch, mời đổi ngay, trước khi buổi bắt đầu, và người mời phải là người có vai.
Bài này đưa bảng quyết định cho từng tình huống, chỉ ra khác biệt giữa phòng họp và bàn tiệc, câu mời đổi mẫu không làm khách ngượng, và những cách dẫn chỗ giúp ít ai ngồi nhầm từ đầu.
Bảng quyết định: đổi hay để nguyên
Không có quy tắc đổi cho mọi trường hợp. Nhìn vào ai ngồi nhầm và nhầm vào ghế của ai, rồi quyết theo bảng dưới đây.
| Ai ngồi nhầm, nhầm vào đâu | Quyết định | Lý do |
|---|---|---|
| Thành viên đoàn khách ngồi nhầm ghế của thành viên khác cùng cấp | Để nguyên, đổi biển tên cho khớp | Không ai thấy thiệt, đổi chỉ làm phiền |
| Thành viên khách ngồi ghế cao hơn mình trong hàng khách | Để nguyên nếu người bị chiếm ghế không để ý; nếu người đó đứng chờ thì mời đổi | Ưu tiên không để ai đứng lơ ngơ |
| Khách ngồi nhầm vào ghế trưởng đoàn khách | Mời đổi ngay trước khi trưởng đoàn vào | Trục chính của buổi bị lệch |
| Khách ngồi nhầm vào hàng chủ nhà | Mời đổi nhẹ nhàng nếu buổi họp hai bên đối diện; bàn tiệc có xen kẽ thì xem lại | Phòng họp cần hai bên rõ ràng |
| Thành viên bên chủ ngồi nhầm chỗ khách | Người bên chủ tự đứng dậy ngay | Bên chủ luôn nhường |
| Khách danh dự tự chọn ngồi ghế thấp hơn vì khiêm tốn | Chủ nhà mời một lần; khách vẫn từ chối thì để nguyên và chỉnh cả bàn theo khách | Không ép khách lần hai |
Dòng cuối cần lưu ý. Có những vị khách cấp cao cố tình ngồi ghế thấp để tỏ ra khiêm nhường, hoặc vì muốn ngồi gần ai đó. Chủ nhà mời một lần là đủ lịch sự; mời đến lần thứ hai thứ ba thành ra ép. Khi khách đã chọn, bên chủ xoay sơ đồ quanh khách, kể cả chủ nhà dịch sang ngồi đối diện khách.
Khi nên để nguyên và chỉnh người khác
Phần lớn các trường hợp ngồi nhầm thuộc loại nên để nguyên. Lý do đơn giản: một lời mời đổi chỗ, dù khéo đến đâu, vẫn là một lần chỉ ra rằng khách đã làm sai. Nếu cái giá của sự lệch nhỏ hơn cái giá của lần chỉ ra đó, cứ để nguyên.
Để nguyên không có nghĩa là bỏ mặc. Người lễ tân phụ trách bàn phải chỉnh ngay những thứ đi theo chỗ ngồi: dời biển tên hai ghế cho khớp người đang ngồi, dời tài liệu riêng nếu có, báo người điều hành để giới thiệu theo người đang ngồi chứ không theo sơ đồ cũ. Người có ghế bị chiếm thì được dẫn vào ghế còn trống với một câu mời đàng hoàng, không để họ tự đi tìm.
Ở bữa tiệc, chỉnh người khác thường là dời thẻ chỗ ngồi của hai người cho nhau. Nếu cách xen kẽ chủ khách bị phá vỡ ở một góc bàn, chấp nhận góc đó lệch, không đảo cả bàn.
Một trường hợp đặc biệt là khách ngồi nhầm vì muốn ngồi cạnh người quen hoặc người cùng đoàn, nhất là khi bị xếp xen kẽ giữa những người lạ. Nếu không ảnh hưởng trục chính, để khách ngồi cạnh nhau. Buổi làm việc hay bữa tiệc vui vẻ quan trọng hơn sơ đồ trên giấy.
Khi phải mời đổi: làm sao cho nhẹ
Khi chỗ nhầm làm lệch trục chính, ví dụ một thành viên ngồi vào ghế dành cho trưởng đoàn, hoặc khách ngồi vào ghế chủ toạ, phải mời đổi. Thời điểm tốt nhất là trước khi những người ở trục chính bước vào phòng.
- Người mời là người có vai: trưởng bộ phận lễ tân, thư ký lãnh đạo hoặc chính chủ nhà nếu khách cấp cao. Không để nhân viên trẻ nhất đi mời.
- Tiếp cận từ bên cạnh, cúi xuống nói nhỏ, không nói to giữa phòng.
- Mở đầu bằng chỗ ngồi dành riêng cho khách, không mở đầu bằng việc khách ngồi sai.
- Đứng dậy cùng khách, dẫn khách tới ghế đúng, kéo ghế mời ngồi.
- Mang theo ly nước, tài liệu khách đã đặt ở ghế cũ sang ghế mới, khách không phải tự cầm.
- Trở lại ghế cũ, xoay biển tên cho đúng, sắp lại bàn chỗ đó như chưa có ai ngồi.
Bước ba là chỗ quyết định giọng của cả lời mời. Câu "anh ngồi nhầm ghế rồi" và câu "bên em đã chuẩn bị riêng cho anh một chỗ bên này" cùng dẫn tới một việc, nhưng người nghe nhận hai thông điệp trái ngược.
Nếu khách đã ngồi và buổi họp đã bắt đầu, đừng mời đổi nữa trừ trường hợp hết sức đặc biệt. Chờ giờ nghỉ giữa buổi hoặc chỉnh ở phần sau như bữa tiệc, ảnh lưu niệm.
Phòng họp và bàn tiệc khác nhau thế nào
Phòng họp nặng về thứ bậc công việc. Ai ngồi đâu cho biết ai phát biểu, ai đối diện ai khi trao đổi. Lệch trục chính ở phòng họp làm cả buổi rối, nên ngưỡng mời đổi thấp hơn.
Bàn tiệc nặng về không khí. Bữa tiệc cần mọi người thoải mái. Ngoài ghế chủ tiệc và ghế khách danh dự, các ghế khác linh hoạt hơn, ngưỡng để nguyên cao hơn.
Tiệc nhiều bàn. Khách ngồi nhầm bàn hay gặp hơn ngồi nhầm ghế. Nếu khách cấp cao ngồi nhầm sang bàn phụ, phải mời về bàn chính. Nếu thành viên ngồi nhầm giữa hai bàn phụ, để nguyên và báo người phục vụ hai bàn đổi suất ăn kiêng nếu có.
Suất ăn riêng. Ở bàn tiệc, ghế còn gắn với suất ăn chay hoặc kiêng món đã đặt trước. Khách ngồi nhầm thì báo ngay người phục vụ dời suất ăn theo người, đây là việc quan trọng hơn chuyện thẻ tên.
Phòng khách, bộ sofa. Ghế chủ và ghế khách chính ở bộ sofa rất dễ nhầm vì không có biển tên. Chủ nhà dùng tay mời cụ thể từng người vào từng ghế ngay từ đầu, không nói chung chung là mời ngồi.
Câu nói mẫu khi mời đổi và khi để nguyên
Dù đổi hay để nguyên, luôn có ít nhất một người phải nghe một câu từ lễ tân: hoặc người ngồi nhầm, hoặc người bị chiếm ghế. Vài câu mẫu dưới đây, đổi xưng hô cho hợp.
- Mời người ngồi nhầm sang ghế đúng: "Dạ, anh ơi, bên em đã chuẩn bị chỗ của anh ở bên này, có cả tài liệu riêng cho anh. Em mời anh sang ạ."
- Mời người ngồi nhầm ở bàn tiệc: "Dạ, chị ơi, chị ngồi bàn số hai cùng chị Lan bên đoàn mình ạ, em dẫn chị qua nhé, suất ăn chay của chị bên em đặt ở bàn đó rồi."
- Dẫn người bị chiếm ghế sang chỗ khác khi quyết định để nguyên: "Dạ, em mời anh ngồi ghế này ạ, em đã chuyển biển tên của anh sang rồi."
- Khi khách hỏi lại có phải mình ngồi sai không: "Dạ, không sao đâu ạ, anh cứ ngồi thoải mái, bên em chỉnh lại biển cho khớp thôi."
- Chủ nhà mời khách danh dự đang khiêm nhường ngồi ghế thấp: "Anh lên đây ngồi cạnh em cho tiện trao đổi ạ." Khách từ chối thì đáp "Vâng, anh cứ tự nhiên", và dừng lại ở đó.
Để ý câu thứ hai: lý do đưa ra là suất ăn và người cùng đoàn, đều là những lý do có lợi cho chính khách. Một lý do có lợi cho khách luôn dễ nghe hơn lý do có lợi cho sơ đồ.
Câu thứ tư dùng khi khách đã để ý mình ngồi nhầm và tỏ ra ngại. Trấn an họ ngay, không để khách phải đứng dậy chỉ vì thấy có lỗi.
Ngoài phòng: nhầm chỗ trên xe và khi chụp ảnh
Chuyện ngồi nhầm không chỉ có trong phòng họp và bàn tiệc. Hai chỗ khác cũng hay gặp, và cách xử lý cũng theo đúng câu hỏi về trục chính.
Trên xe, khách hay lên nhầm xe vì đoàn xe giống nhau, hoặc ngồi nhầm ghế danh dự của xe con. Nếu xe chưa chạy và người nhầm là thành viên lên xe dành cho trưởng đoàn, người điều phối xe mời nhẹ nhàng sang xe sau với câu nói về chỗ ngồi đã xếp cùng người cùng đoàn. Nếu xe đã chạy, để nguyên, tới nơi dẫn mọi người theo đúng thứ tự xuống xe.
Khi chụp ảnh lưu niệm, khách tự đứng vào hàng đầu hoặc đứng vào vị trí cạnh chủ nhà là chuyện rất thường. Thợ ảnh hoặc người điều phối nói chung cho cả nhóm, không gọi riêng ai: "Dạ, xin mời hai trưởng đoàn đứng giữa, các anh chị toả ra hai bên". Câu nói chung cho phép người đứng nhầm tự dịch mà không ai bị chỉ mặt.
Nếu sau một lần nói chung mà vẫn chưa đúng, chụp một tấm như vậy, rồi chụp thêm một tấm đúng thứ tự với lý do chụp thêm cho đẹp. Tấm đúng dùng để đăng; tấm đầu không ai phải biết.
Phòng từ trước: dẫn chỗ, thẻ chỗ, sơ đồ ở cửa
Có người dẫn chỗ. Mỗi phòng họp hay mỗi khu bàn tiệc có ít nhất một người lễ tân đứng ở cửa, dẫn từng người hoặc từng nhóm vào chỗ. Khách hiếm khi ngồi nhầm khi có người dẫn.
Biển tên quay đúng chiều và đủ lớn. Biển tên quay về phía người đi vào để khách thấy tên mình từ xa. Biển hai mặt thì mặt sau cũng có tên, cho cả người ngồi và người đối diện đọc được.
Sơ đồ bàn tiệc ở lối vào. Tiệc từ ba bàn trở lên nên có sơ đồ bàn đặt ở lối vào hoặc người cầm danh sách đứng ở cửa báo khách số bàn của mình.
Mời trục chính vào trước. Chủ nhà và trưởng đoàn khách vào chỗ trước, các thành viên vào sau. Khi ghế trục chính đã có người, không ai còn ngồi nhầm vào đó được.
Báo trước trong chương trình. Một dòng trong chương trình gửi đoàn như "bên em đã xếp chỗ ngồi có biển tên" giúp người tháp tùng nhắc thành viên đoàn mình tìm biển trước khi ngồi.
Câu hỏi thường gặp
Khách ngồi nhầm chỗ thì có nên mời đổi không?
Phụ thuộc vào việc chỗ nhầm có làm lệch trục chính của buổi không. Nếu trưởng đoàn, chủ nhà, khách danh dự vẫn ngồi đúng thì để nguyên và chỉnh biển tên cho khớp. Nếu trục chính bị lệch thì mời đổi trước khi buổi bắt đầu.
Ai nên đi mời khách đổi chỗ ngồi?
Người có vai như trưởng bộ phận lễ tân, thư ký lãnh đạo hoặc chính chủ nhà nếu khách cấp cao. Không để nhân viên trẻ nhất đi mời, vì khách cấp cao dễ thấy mình bị người kém vai chỉ ra là đã ngồi sai.
Nói thế nào để mời khách đổi chỗ mà khách không ngượng?
Mở đầu bằng chỗ ngồi đã chuẩn bị riêng cho khách thay vì nói khách ngồi nhầm, ví dụ bên em đã chuẩn bị riêng cho anh một chỗ bên này. Sau đó đứng dậy cùng khách, dẫn tới ghế đúng và mang ly nước, tài liệu theo.
Khách cấp cao cố tình ngồi ghế thấp thì sao?
Chủ nhà mời về vị trí danh dự một lần. Nếu khách vẫn muốn ngồi chỗ đã chọn, để nguyên và xoay sơ đồ quanh khách, kể cả chủ nhà dịch sang ngồi đối diện. Mời đến lần thứ hai thứ ba thành ra ép khách.
Buổi họp đã bắt đầu mới phát hiện khách ngồi nhầm thì làm gì?
Thường không mời đổi nữa, vì đứng dậy giữa buổi làm gián đoạn cả phòng. Dời biển tên cho khớp, báo người điều hành giới thiệu theo người đang ngồi, rồi chỉnh lại ở phần sau như bữa tiệc hay ảnh lưu niệm.
Ở bàn tiệc, khách ngồi nhầm cần chú ý điều gì nhất?
Suất ăn riêng. Nếu khách đã đặt trước món chay hoặc kiêng món, phải báo người phục vụ dời suất ăn theo đúng người đang ngồi. Việc này quan trọng hơn chuyện đổi thẻ tên hay xen kẽ chủ khách.