TrongVong.comTrọng Vọng
Ngôi thứ và nguyên tắc thứ bậc

Khách đi kèm vợ hoặc chồng: người đi cùng được xếp ở thứ bậc nào

Người đi cùng khách thường hưởng ngôi thứ theo vợ hoặc chồng ở phần xã giao, còn buổi làm việc chính thức thì có chương trình riêng. Cách bố trí và lỗi hay gặp.

Couple in their fifties strolling through a sunny botanical garden path with a local guide walking slightly ahead, seen from behind at a distance, green foliage, gentle light

Ở các phần xã giao như tiệc chiêu đãi, tham quan, chụp ảnh, trao quà lưu niệm, người đi cùng (vợ hoặc chồng của khách) thường được hưởng ngôi thứ theo người mình đi cùng: vợ hoặc chồng của khách số 1 là người đi cùng số 1. Trong buổi làm việc chính thức, người đi cùng thường không ngồi bàn làm việc, chủ nhà bố trí cho họ một chương trình riêng có người đồng hành tương xứng.

Khách quan trọng đi kèm vợ hoặc chồng không hiếm, nhất là đoàn đối tác từ tỉnh xa, đoàn có chuyến công tác kết hợp thăm thú, hay khách nước ngoài. Nhiều đơn vị lúng túng vì danh sách ngôi thứ chỉ có người làm việc, không có người đi cùng. Bài này nói người đi cùng được xếp thế nào ở từng phần, ai đồng hành với họ và những chỗ dễ sơ suất.

Người đi cùng ở từng phần của chương trình

Bảng dưới là cách làm phổ biến. Với đoàn khách nước ngoài cấp cao hoặc nghi lễ nhà nước, tuân theo quy định hiện hành và hướng dẫn của bộ phận đối ngoại cơ quan chủ quản.

Phần chương trìnhNgười đi cùng tham dự khôngVị trí
Đón ở sân bay, sảnhCóĐi cạnh khách, chủ nhà chào cả hai, giới thiệu người đồng hành của chủ nhà
Buổi làm việc chính thứcThường khôngCó chương trình riêng song song
Lễ ký kếtTuỳ, thường ngồi hàng ghế khách mờiKhông đứng sau bàn ký
Tiệc chiêu đãiCóHưởng ngôi thứ theo người phối ngẫu
Tham quan, dã ngoạiCóĐi cùng khách hoặc có đoàn riêng
Ảnh lưu niệmTuỳ ảnhẢnh chính thức thường không; ảnh chung cả đoàn thì đứng cạnh người phối ngẫu
Trao quà lưu niệmCó thể có quà riêngTrao sau quà của khách chính

Điểm cần nhớ: người đi cùng không có ngôi thứ riêng theo chức vụ trong buổi, trừ khi họ đến với tư cách công việc. Vị trí của họ đi theo người họ đi cùng, và chỉ áp ở phần xã giao.

Vì sao người đi cùng hưởng ngôi thứ theo người phối ngẫu

Ở phần xã giao, chủ nhà đón tiếp khách như đón tiếp một gia đình. Vợ hoặc chồng của khách số 1 vì vậy được đối xử ngang với khách số 1 về mức độ chu đáo: được chủ nhà hoặc người phối ngẫu của chủ nhà trực tiếp tiếp, được mời ngồi ở bàn chính, được tặng quà. Đây là thông lệ phổ biến trong lễ tân đối ngoại, ở cả cơ quan và doanh nghiệp.

Nhưng ngôi thứ "đi theo" chỉ có hiệu lực ở phần xã giao. Ở buổi làm việc, người đi cùng không đại diện cho đơn vị, không có tiếng nói trong nội dung trao đổi, nên không có chỗ trong danh sách ngôi thứ chính thức. Đưa họ vào bàn họp không phải là trọng thị, mà là đặt họ vào một vị trí không phù hợp, nghe những nội dung không liên quan, và có thể khiến bên khách khó xử nếu có thông tin cần giữ kín.

Một ngoại lệ đáng chú ý: khi người đi cùng cũng là người làm việc trong đoàn, ví dụ hai vợ chồng cùng điều hành công ty, thì người đó có ngôi thứ riêng theo chức danh của mình trong phần chính thức, và vẫn được đối xử như người phối ngẫu ở phần xã giao.

Chương trình riêng cho người đi cùng trong lúc buổi làm việc diễn ra

Một chương trình riêng chu đáo là cách thể hiện sự trọng thị rõ nhất. Hỏi trước sở thích của người đi cùng qua người đầu mối bên khách, rồi chọn những hoạt động nhẹ nhàng, an toàn và gần nơi làm việc.

  • Tham quan một điểm văn hoá, làng nghề, bảo tàng, vườn cây gần trụ sở, có người thuyết minh.
  • Thăm một khu sản xuất hoặc sản phẩm tiêu biểu của đơn vị mình theo nhịp nhẹ, nếu người đi cùng quan tâm.
  • Nghỉ ngơi tại khách sạn nếu khách vừa đi đường xa; chủ nhà chỉ cần gửi lời thăm và đồ dùng cần thiết.
  • Mua sắm đặc sản địa phương ở nơi đáng tin cậy, có người đi cùng giúp hỏi han.
  • Nếu người đi cùng muốn tham dự buổi làm việc dưới dạng quan sát, hỏi trưởng đoàn khách trước; bố trí ghế ở hàng khách mời, không ở bàn chính.

Người đồng hành với người đi cùng nên là người có vị trí tương xứng, thường là vợ hoặc chồng của lãnh đạo chủ nhà nếu họ sẵn lòng, hoặc một cán bộ nữ, cán bộ nam có kinh nghiệm đối ngoại. Tránh giao cho nhân viên mới hoặc tài xế tự lo.

Ở bàn tiệc: nguyên tắc chung khi có các cặp vợ chồng

Khi tiệc chiêu đãi có cả khách và người đi cùng, nguyên tắc chung là chủ tiệc và khách chính ngồi ở vị trí trung tâm, người phối ngẫu của khách chính ngồi ở vị trí danh dự bên cạnh chủ tiệc hoặc người phối ngẫu của chủ tiệc, tuỳ cách bố trí bàn. Nhiều nơi xếp xen kẽ để các cặp không ngồi cạnh nhau, giúp mọi người trò chuyện mở rộng; một số nơi lại để vợ chồng ngồi cạnh để người đi cùng không lạc lõng, nhất là khi có rào cản ngôn ngữ.

Không có cách nào đúng tuyệt đối. Chọn theo tính chất bữa tiệc: tiệc trang trọng, đông người, có phiên dịch thì xen kẽ có chủ đích; bữa cơm thân mật vài người thì cho vợ chồng ngồi cạnh nhau. Sơ đồ bàn tiệc chi tiết theo từng kiểu bàn được viết riêng trong danh mục chỗ ngồi bàn tiệc.

Một lưu ý cho người làm lễ tân: thẻ chỗ ngồi của người đi cùng ghi họ tên của chính họ, không ghi "phu nhân ông A" hay "phu quân bà B". Gọi người đi cùng bằng tên riêng của họ là phép lịch sự cơ bản và tránh được cảm giác họ chỉ là người đi kèm.

Khi người đi cùng có vị trí riêng

Người đi cùng cũng làm việc trong đoàn. Họ có tên trong danh sách thành phần với chức danh riêng, xếp theo chức danh đó ở phần chính thức. Ở phần xã giao, có thể xếp cạnh người phối ngẫu hoặc theo ngôi thứ riêng, hỏi trưởng đoàn khách.

Người đi cùng có chức vụ cao ở đơn vị khác. Ví dụ giả định: chồng của nữ giám đốc bên khách là lãnh đạo một doanh nghiệp khác cùng ngành. Trong chuyến đi này họ là người đi cùng, không mang tư cách đơn vị kia; xếp theo vai người đi cùng, nhưng chủ nhà nên biết để trò chuyện cho phù hợp.

Chủ nhà là nữ, khách là nam đi cùng vợ. Nguyên tắc không đổi: người phối ngẫu của khách được tiếp đón tương xứng. Người đồng hành có thể là chồng của chủ nhà nếu tiện, hoặc một lãnh đạo khác của đơn vị.

Người đi cùng không phải vợ chồng. Khách đi cùng con, cha mẹ hay người thân khác: không áp ngôi thứ phối ngẫu. Tiếp đón chu đáo như khách mời, bố trí ở bàn phù hợp, hỏi trước người đầu mối về cách giới thiệu.

Cách hỏi và ghi người đi cùng vào danh sách

Phần lớn sự cố bắt nguồn từ việc chủ nhà không biết trước có người đi cùng. Một vài thao tác đơn giản:

  • Khi xin danh sách thành phần, hỏi kèm: "Đoàn mình có người thân đi cùng không ạ, để bên em bố trí chương trình phù hợp."
  • Ghi người đi cùng vào một mục riêng trong danh sách, cạnh tên người phối ngẫu, có họ tên đầy đủ và cách xưng hô mong muốn.
  • Hỏi những thông tin cần cho chương trình riêng: sở thích tham quan, ăn kiêng, sức khoẻ khi đi bộ lâu.
  • Thông báo cho người đồng hành bên mình, cho bộ phận phụ trách tiệc và xe.
  • Chuẩn bị quà lưu niệm riêng nếu đơn vị có thông lệ tặng quà, mang tính biểu trưng, giá trị vừa phải.

Với đoàn từ cơ quan nhà nước, lưu ý quy định của cơ quan về việc người thân đi cùng trong chuyến công tác: chủ nhà không nên chủ động mời người thân của cán bộ nếu bên khách không đề nghị.

Ví dụ giả định: đoàn đối tác có hai cặp vợ chồng

Một công ty đồ gỗ ở Bình Dương cũ, nay thuộc TP Hồ Chí Minh, đón đoàn đối tác từ Hà Nội vào làm việc hai ngày. Đoàn có tổng giám đốc đi cùng vợ, phó tổng giám đốc đi cùng chồng và ba thành viên. Chị Uyên, trợ lý tổng giám đốc chủ nhà, bố trí như sau.

  1. Hỏi người đầu mối bên khách về sở thích của hai người đi cùng: một người thích làng nghề, một người muốn nghỉ ngơi buổi sáng do đi đường mệt.
  2. Lập danh sách ngôi thứ chính thức cho năm người làm việc; lập thêm mục người đi cùng với họ tên riêng của hai người.
  3. Sáng ngày đầu, trong khi hai bên làm việc ở phòng họp, vợ của tổng giám đốc chủ nhà đưa vợ của tổng giám đốc khách đi thăm một xưởng gốm; chồng của phó tổng giám đốc khách nghỉ tại khách sạn, buổi chiều được một trưởng phòng đưa đi tham quan.
  4. Tối ngày đầu, tiệc chiêu đãi có đủ các cặp. Tổng giám đốc chủ nhà ngồi giữa, tổng giám đốc khách bên phải, vợ của tổng giám đốc khách ngồi bên phải vợ của tổng giám đốc chủ nhà ở phía đối diện; các cặp còn lại xếp xen kẽ.
  5. Trao quà lưu niệm: quà chính trao cho trưởng đoàn khách, hai món nhỏ trao riêng cho hai người đi cùng.

Hai người đi cùng ra về với cảm nhận được quan tâm riêng, còn buổi làm việc không bị phân tán. Đó là mục tiêu của việc bố trí người đi cùng: chu đáo ở phần xã giao, tách bạch ở phần công việc.

Lỗi hay gặp khi tiếp khách có người đi cùng

Không biết trước có người đi cùng. Đến sân bay mới thấy hai người, xe chỉ đủ chỗ cho một. Luôn hỏi khi xin danh sách thành phần.

Để người đi cùng ngồi chờ ở sảnh suốt buổi làm việc. Đây là sơ suất dễ thấy nhất. Dù chỉ có một giờ, cũng cần một chỗ nghỉ thoải mái và một người tiếp chuyện.

Gọi người đi cùng bằng danh xưng gắn với người phối ngẫu. Gọi "vợ anh giám đốc" thay vì gọi tên. Hỏi tên và cách xưng hô ngay từ đầu.

Bỏ quên người đi cùng khi chụp ảnh chung, trao quà. Người đi cùng đứng ngoài khung ảnh cả đoàn hoặc không có quà trong khi mọi người đều có. Danh sách người đi cùng phải được chuyển cho người phụ trách ảnh và quà.

Đưa người đi cùng vào chương trình quá nặng. Lịch tham quan kín từ sáng đến chiều, đi bộ nhiều dưới nắng, trong khi người đi cùng chỉ muốn nghỉ sau chuyến bay. Hỏi trước sở thích và sức khoẻ, để lịch thưa, có giờ nghỉ, và luôn có phương án về khách sạn sớm nếu khách mệt.

Câu hỏi thường gặp

Vợ của khách chính có được ngồi bàn họp không?

Thường không, vì người đi cùng không đại diện cho đơn vị trong buổi làm việc. Chủ nhà bố trí cho họ chương trình riêng. Nếu họ muốn quan sát, hỏi trưởng đoàn khách và bố trí ghế ở hàng khách mời.

Ở tiệc chiêu đãi, người đi cùng khách chính ngồi ở đâu?

Người đi cùng khách số 1 thường được xếp ở vị trí danh dự cạnh chủ tiệc hoặc người phối ngẫu của chủ tiệc. Tuỳ tính chất bữa tiệc, có thể xếp xen kẽ hoặc để vợ chồng ngồi cạnh nhau.

Thẻ chỗ ngồi của người đi cùng nên ghi gì?

Ghi họ tên của chính người đó, không ghi kiểu phu nhân ông A. Gọi người đi cùng bằng tên riêng là phép lịch sự cơ bản và giúp họ cảm thấy là khách thực sự chứ không chỉ là người đi kèm.

Ai nên đồng hành với người đi cùng trong lúc buổi làm việc diễn ra?

Người có vị trí tương xứng và kinh nghiệm tiếp khách, thường là vợ hoặc chồng của lãnh đạo chủ nhà nếu họ sẵn lòng, hoặc một cán bộ có kinh nghiệm đối ngoại. Tránh giao cho nhân viên mới hoặc để khách tự lo.

Người đi cùng cũng làm việc trong đoàn thì xếp thế nào?

Ở phần chính thức, xếp theo chức danh riêng của họ trong danh sách thành phần. Ở phần xã giao, có thể xếp cạnh người phối ngẫu hoặc theo ngôi thứ riêng, nên hỏi trưởng đoàn khách.

Có nên tặng quà riêng cho người đi cùng không?

Nếu đơn vị có thông lệ tặng quà lưu niệm, có thể chuẩn bị một món riêng mang tính biểu trưng, giá trị vừa phải, trao sau quà của khách chính. Với khách là cán bộ cơ quan nhà nước, lưu ý quy định về nhận quà của cơ quan đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138