Khi đoàn khách báo đổi người lúc chỉ còn mười lăm phút, việc đầu tiên là chốt lại danh sách mới bằng chữ với người liên lạc của đoàn, rồi xếp lại ngôi thứ, dời ghế và biển tên theo nguyên tắc "người mới vào đúng nấc của mình, những người còn lại lùi hoặc tiến một nấc". Biển tên không kịp in thì dùng biển dự phòng viết tay gọn gàng hoặc tạm rút biển của cả hàng, chứ không để một biển sai nằm trên bàn.
Mười lăm phút là đủ nếu có người chỉ huy và mỗi người biết đúng phần việc của mình. Bài này đi theo từng phút, chia theo ba kiểu thay đổi hay gặp, kèm câu nói mẫu khi xác nhận với đoàn và những thứ nên để sẵn trong túi lễ tân để lần sau không phải chạy.
Mười lăm phút đầu tiên: làm theo thứ tự này
Khi nhận tin đổi người, người điều phối lễ tân không lao ngay vào dời ghế. Dời ghế khi chưa chốt danh sách là cách nhanh nhất để phải dời lần thứ hai. Thứ tự dưới đây đã tính cho trường hợp phòng họp sẵn sàng và chỉ còn khoảng mười lăm phút.
- Phút một đến ba: gọi lại người liên lạc của đoàn, đọc to danh sách mới theo thứ tự trong đoàn, hỏi rõ họ tên, chức danh và người nào thay người nào. Xin họ nhắn lại danh sách đó bằng tin nhắn để có bản chữ.
- Phút ba đến năm: báo ngay cho thư ký của lãnh đạo bên mình một câu ngắn gồm ai vắng, ai thêm, trưởng đoàn có đổi không. Nếu trưởng đoàn đổi, lãnh đạo cần biết trước khi ra đón.
- Phút năm đến bảy: người điều phối sửa sơ đồ chỗ ngồi trên giấy, đánh lại số thứ tự bên khách, không đụng bên chủ nếu không cần.
- Phút bảy đến mười: hai người dời ghế, rút hoặc thêm ghế theo sơ đồ mới; một người lo biển tên, cùng lúc kiểm lại bộ tài liệu và số ly nước.
- Phút mười đến mười hai: soát lại cả bàn từ đầu đến cuối theo sơ đồ, đọc to tên từng ghế, người thứ hai nhìn biển tên đối chiếu.
- Phút mười hai đến mười lăm: báo lại cho lãnh đạo bản sơ đồ mới, gửi người ra đón danh sách mới để giới thiệu đúng, rồi mọi người về vị trí.
Điểm mấu chốt của chuỗi này là bước một. Thông tin đổi người qua điện thoại hay bị nghe nhầm tên hoặc lẫn chức danh, nhất là khi người báo đang ngồi trên xe. Đọc lại thành tiếng và xin bản chữ tốn thêm một phút nhưng cứu được cả buổi khỏi một biển tên sai.
Ba kiểu thay đổi hay gặp và cách xếp lại cho từng kiểu
Thay đổi phút chót gần như luôn rơi vào một trong ba kiểu dưới đây. Biết mình đang gặp kiểu nào thì quyết định nhanh hơn, không phải nghĩ lại từ đầu nguyên tắc ngôi thứ.
| Kiểu thay đổi | Ảnh hưởng tới sơ đồ | Cách xếp lại nhanh |
|---|---|---|
| Một người vắng, không ai thay | Lộ một ghế trống giữa hàng khách | Rút ghế trống, những người xếp sau người vắng tiến lên một nấc; bên chủ bớt một người cho cân nếu trước đó hai bên bằng nhau |
| Một người được thay bằng người khác cùng cấp | Gần như không đổi | Giữ nguyên ghế, chỉ thay biển tên và sửa danh sách giới thiệu |
| Một người được thay bằng người khác cấp | Đổi ngôi thứ trong đoàn | Đặt người mới vào đúng nấc theo chức vụ, những người giữa hai nấc cũ và mới dịch một ghế |
| Thêm người không báo trước | Thiếu ghế, thiếu biển tên, thiếu tài liệu | Thêm ghế ở cuối hàng khách nếu người thêm cấp thấp; nếu cấp cao, xếp vào nấc của họ và dịch cả hàng |
| Đổi trưởng đoàn | Đổi ghế số một bên khách và người đối diện | Người mới ngồi ghế giữa bên khách; báo lãnh đạo để chỉnh lời chào và nội dung trao đổi |
Với kiểu thêm người cấp thấp, đừng chen vào giữa hàng chỉ để trông cho cân. Hàng ghế khách dài thêm một chỗ ở cuối không ai để ý, còn một người bị xếp lên trên chức vụ của mình thì cả đoàn khách đều thấy.
Nếu số người hai bên lệch nhau sau khi đổi, phần lệch dồn về cuối hai hàng. Hai trưởng đoàn vẫn phải ngồi đối diện nhau ở giữa bàn, đó là trục của cả sơ đồ.
Biển tên: in lại, viết tay hay tạm rút
Biển tên là thứ chậm nhất trong mười lăm phút vì phụ thuộc máy in, giấy cứng và người biết căn chữ. Có ba lựa chọn, chọn theo thời gian còn lại và mức trang trọng của buổi.
Lựa chọn thứ nhất là in lại. Nếu tệp biển tên được lưu sẵn theo mẫu, mỗi biển một trang, thì sửa một dòng tên và in một trang mất khoảng ba đến năm phút kể cả đi lấy giấy. Đây là lý do nên lưu tệp biển tên ngay trên máy tính đặt ở phòng hành chính, không chỉ trong máy riêng của một người.
Lựa chọn thứ hai là viết tay trên biển dự phòng. Biển dự phòng là loại cùng khổ, cùng màu với biển in, để trống phần tên. Người có chữ đẹp viết bằng bút dạ đen nét vừa, chữ in hoa đều, căn giữa. Một biển viết tay sạch sẽ vẫn tốt hơn nhiều một biển in sai, và khách thường hiểu đó là sự thay đổi gấp, không ai trách.
Lựa chọn thứ ba là tạm rút biển của cả hàng khách. Khi đổi nhiều người cùng lúc và không kịp làm biển cho ai, rút hết biển bên khách thay vì để lẫn biển đúng biển sai. Bên chủ vẫn giữ biển. Người điều hành buổi họp giới thiệu thành phần bằng lời, và trong phần giới thiệu nhắc đúng tên chức danh từng người.
Không làm: dán băng dính đè lên tên cũ, gạch tên cũ rồi viết bên cạnh, hay để biển của người vắng nằm trên bàn và đặt người khác ngồi sau nó. Những cách đó cho thấy bên chủ lúng túng rõ hơn cả một chiếc ghế không có biển.
Phân việc cho từng người trong lúc gấp
Người điều phối. Chỉ làm ba việc: nghe và chốt danh sách, sửa sơ đồ, ra lệnh dời. Người này không tự đi khuân ghế, vì lúc đang khuân là lúc không ai trả lời được câu hỏi của người khác.
Người dời ghế. Hai người làm cặp, một người cầm sơ đồ đọc số ghế, một người dời. Khi rút ghế, mang hẳn ghế ra khỏi phòng hoặc kê sát tường xa bàn, không để ghế thừa đứng lửng ở đầu bàn.
Người lo biển tên và tài liệu. Sửa tệp, in hoặc viết biển dự phòng, đặt biển theo sơ đồ mới, cùng lúc thêm hoặc bớt bộ tài liệu, bút, sổ, ly nước cho đúng số ghế. Đặt xong thì xoay biển cho thẳng hàng với mép bàn.
Người ra đón. Nhận danh sách mới trên điện thoại hoặc trên mẩu giấy, đọc thuộc tên và chức danh người mới. Khi giới thiệu ở sảnh, người ra đón là người đầu tiên phải nói đúng.
Thư ký lãnh đạo. Báo lãnh đạo bằng một câu ngắn, mang theo sơ đồ mới. Nếu trưởng đoàn đổi, thư ký nhắc lãnh đạo tên và chức danh người mới, vì lời chào mở đầu thường gọi tên trưởng đoàn.
Khi chỉ có một hai người. Văn phòng nhỏ thì một người làm điều phối kiêm biển tên, một người dời ghế kiêm ra đón. Ưu tiên theo thứ tự: danh sách đúng, ghế trưởng đoàn đúng, biển tên, rồi mới tới các chi tiết còn lại.
Câu nói mẫu khi xác nhận lại với đoàn khách
Gọi cho người liên lạc của đoàn lúc họ đang di chuyển, câu hỏi phải ngắn, đóng, dễ trả lời. Vài câu dưới đây dùng được ngay, đổi xưng hô cho hợp với cơ quan hay doanh nghiệp.
- "Dạ, em là bên văn phòng công ty A, em xin xác nhận lại thành phần đoàn mình để bên em chuẩn bị chỗ ngồi cho đúng. Em đọc lại anh nghe nhé."
- "Anh cho em hỏi, anh Minh đi thay chị Lan, đúng không ạ? Chức danh của anh Minh ghi là phó giám đốc phụ trách kinh doanh, có đúng không ạ?"
- "Trưởng đoàn mình vẫn là chị Hà, đúng không anh? Bên em xếp chị Hà ngồi đối diện giám đốc bên em."
- "Anh nhắn giúp em danh sách mới vào tin nhắn được không ạ, để em in biển tên cho chính xác."
- "Đoàn mình có thêm ai đi cùng lái xe hoặc phụ tá mà không vào phòng họp không ạ? Bên em chuẩn bị chỗ chờ."
Câu cuối hay bị quên. Người đi cùng không dự họp như lái xe, người mang đồ, phóng viên nội bộ của đoàn cũng cần một chỗ ngồi chờ và nước uống. Hỏi một lần để không bị bất ngờ lần thứ hai khi họ bước vào cùng đoàn.
Nếu người liên lạc không chắc chức danh của người mới, ghi biển tên chỉ có họ tên và tên đơn vị, bỏ chức danh. Thiếu chức danh không ai phiền, ghi sai chức danh mới thành chuyện.
Lỗi hay gặp khi sửa vội và cách phòng từ trước
Sửa sơ đồ mà quên sửa danh sách giới thiệu. Người điều hành buổi họp vẫn cầm bản cũ, đọc tên người vắng mặt. Bản giới thiệu phải được sửa cùng lúc với sơ đồ và đưa tận tay người đọc.
Dời cả bên chủ để cho cân. Bên chủ đã được lãnh đạo duyệt chỗ ngồi, dời lung tung làm lãnh đạo bất ngờ. Chỉ dời bên chủ khi số người hai bên lệch quá nhiều hoặc khi trưởng đoàn khách đổi khiến người đối diện phải đổi theo.
Đặt người mới vào ghế của người vắng mà không xét cấp. Đây là lỗi phổ biến nhất. Người đi thay có thể cấp thấp hơn hoặc cao hơn người vắng; ghế phải theo chức vụ của người thật sự ngồi.
Quên số ly nước, bộ tài liệu, quà lưu niệm. Quà lưu niệm đã đóng sẵn theo số người là chỗ dễ thiếu nhất. Nếu thiếu một phần quà, người lo quà biết trước để trao cho trưởng đoàn đại diện, không để một khách đứng không.
Không lưu lại thay đổi. Sau buổi, sơ đồ và danh sách mới phải thay vào hồ sơ buổi làm việc. Biên bản họp, thư cảm ơn và ảnh lưu niệm đều dựa vào danh sách cuối cùng chứ không dựa vào bản gửi trước.
Cách phòng. Khi gửi chương trình cho đoàn, ghi một dòng đề nghị báo thay đổi thành phần trước một giờ. Không phải đoàn nào cũng làm được, nhưng dòng đó giúp người liên lạc của đoàn nhớ gọi sớm hơn.
Bộ dự phòng nên để sẵn trong túi lễ tân
Mười lăm phút chỉ đủ khi mọi thứ cần dùng đã nằm sẵn một chỗ. Túi dự phòng không tốn kém, đặt ở phòng hành chính hoặc mang theo khi đón đoàn ở nơi khác.
- Ba đến năm biển tên trắng cùng khổ, cùng màu với biển in của đơn vị.
- Hai bút dạ đen nét vừa, một bút dạ dự phòng, thử mực mỗi tháng một lần.
- Hai bộ tài liệu dư, hai sổ và bút có biểu tượng đơn vị, vài phần quà lưu niệm dự phòng.
- Tệp mẫu biển tên lưu trên máy dùng chung, đặt tên tệp rõ ràng, có sẵn cỡ chữ và kiểu chữ.
- Một bản in sơ đồ phòng họp chuẩn trống tên để vẽ lại nhanh bằng bút chì.
- Danh sách số máy nội bộ của người lo xe, người lo nước, thư ký lãnh đạo.
Sau mỗi lần dùng đến túi dự phòng, bổ sung lại ngay trong ngày. Túi dự phòng thiếu đúng lúc cần chính là lúc người ta phát hiện ra lần trước đã dùng hết mà không ai bù.
Phần sơ đồ chuẩn cho từng kiểu bàn và cách xếp ngôi thứ đầy đủ có trong các bài về chỗ ngồi phòng họp; ở đây chỉ nói cách chỉnh nhanh khi kế hoạch đã vỡ.
Câu hỏi thường gặp
Khách báo đổi người khi đã ngồi trên xe thì có nên hỏi chức danh không?
Nên hỏi, vì chức danh quyết định chỗ ngồi và lời giới thiệu. Hỏi ngắn gọn, đọc lại để người kia xác nhận, rồi xin họ nhắn lại bằng tin nhắn. Nếu họ không chắc thì biển tên chỉ ghi họ tên và đơn vị.
Không kịp in biển tên mới thì làm thế nào?
Dùng biển dự phòng cùng khổ, viết tay bằng bút dạ đen, chữ in hoa đều và căn giữa. Nếu đổi nhiều người cùng lúc, có thể rút hết biển bên khách và giới thiệu bằng lời, nhưng không để biển sai trên bàn.
Người đi thay có cấp thấp hơn người vắng thì ngồi ghế cũ được không?
Không nên. Chỗ ngồi theo chức vụ của người đang ngồi chứ không theo người được thay. Đặt người mới vào đúng nấc của họ, những người đứng giữa hai nấc tiến lên một ghế, như vậy cả đoàn khách thấy thứ bậc được tôn trọng.
Đoàn khách có thêm người không báo trước thì xếp ở đâu?
Người thêm cấp thấp thì thêm ghế ở cuối hàng khách, mang thêm bộ tài liệu và ly nước. Người thêm có chức vụ cao thì xếp vào đúng nấc của họ và dịch cả hàng, đồng thời báo ngay lãnh đạo bên mình.
Số người hai bên lệch nhau sau khi đổi có cần dời bên chủ không?
Thường không cần. Hai trưởng đoàn vẫn ngồi đối diện ở giữa bàn, phần lệch dồn về cuối hai hàng. Chỉ dời bên chủ khi lệch quá nhiều hoặc trưởng đoàn khách đổi khiến người đối diện bên chủ cũng phải đổi.
Sau buổi làm việc cần làm gì với danh sách đã đổi?
Thay danh sách và sơ đồ mới vào hồ sơ buổi làm việc, sửa danh sách gửi kèm biên bản, thư cảm ơn và chú thích ảnh lưu niệm theo bản cuối. Bổ sung lại túi dự phòng ngay trong ngày để lần sau còn dùng được.